ကပေါတ်

{{{focus}}} {{{origin}}} {{{subfields}}} {{{notable_figures}}} {{{regulatory_body}}}

ကပေါတ်

ဗီုရုပ် ကပေါတ်စၞစဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ဖျာစူပါမာကေတ်မွဲ ကပေါတ်စကာ (Consumer goods) မသွံရာန်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု စျေး
ကဏ္ဍ

ကပေါတ် (အၚ်္ဂလိက်: Goods) ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဒြပ်ရုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာမွဲမွဲ မမာန်ဗပေင်ကဵု ပၟိက်ဆန္ဒ ကောန်မၞိဟ်တအ်တုဲ မကဵုဖဵု သွက်ဂွံ လွဳပရာ ဟွံသေင်မ္ဂး ထံက်ပင် ပရေင်ဂျိုင်လမျီု ကေုာံ ပရေင်သာယာဘဝ (utility) ရ။ ကပေါတ်တအ်ဝွံ တၞဟ်ခြာဒၟံင် နူကဵု "သေဝါ" (Services) ရ၊ ဟိုတ်မ္ဂး ကပေါတ်ဂှ် ဒှ်အရာမၞုံကဵု ဒြပ်ရုပ် (tangible) မမာန်ရပ်စပ်၊ ညာတ်ကေတ် ကေုာံ ဂိုင်သိပ်လဝ်မာန်တုဲ သေဝါဂှ် ဒှ်အရာမဟွံမဲကဵု ဒြပ်ရုပ် (intangible) ညံင်ရဴ ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ရီုဗင်တအ်ရ။

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်စျေး (Market system) ဂှ်၊ ကပေါတ်တအ်ဝွံ ဒးဒုင်ကၠောန်ပတိတ်၊ တုဲမ္ဂး ဒးဒုင်သွံရာန် ပြံင်လှာဲ နကဵု သြန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ်တၞဟ်တအ်ရ။ ပွမစၟတ်သမ္တီ ၚုဟ်မး ကပေါတ်မွဲဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်ရာန် ကေုာံ ပရေင်သွံ (Supply and Demand) ပ္ဍဲကဵု စျေးရ။

၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် (Introduction and Economic Definition)

ဝေါဟာရ "ကပေါတ်" (Goods) ဝွံ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်မ္ဂး ပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် ဗွဲမလှဲလးရ။ အရာမွဲ မလုပ်လၟိဟ် နဒဒှ် "ကပေါတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်" (Economic good) မ္ဂး ဍေံဒးနွံကဵု လက္ခဏာ မအောန်ဒၟံင် (Scarcity) ရ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန်၊ အရာမၞုံဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် မဟွံဒးရာန် နကဵုၚုဟ်မး ညံင်ရဴ ကျာပိုဲမယီုဒၟံင်ဂှ် ဍေံဒှ် "ကပေါတ်သၠး" (Free goods) တုဲ ဟွံလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲကပေါတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics) ဂှ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ကေတ် ဗီုလဵု ဂကောံမၞိဟ်တအ် စကာ သယံဇာတ မအောန်ဒၟံင် (scarce resources) သွက်ဂွံ ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ် မၞုံကဵု ၚုဟ်မးတုဲ ဗီုလဵု ပါ်ပရအ်ကဵု ညးမစကာတအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ကပေါတ်ဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ် အဓိက သွက် ပရေင်ချဳဒရိုင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံအိုတ်သီုရ။

၂။ ဂကူ ကပေါတ် အဓိကဂမၠိုၚ် (Main Types of Goods)

ဝှာင်:Container Ship at the Port of Felixstowe - geograph.org.uk - 1022630.jpg

က္ၜင်ပလံင်ကပေါတ် (Container ship) မပလံင်ဗစိုပ်ဒၟံင် ကပေါတ်တမ်ဒြပ် ကေုာံ ကပေါတ်စကာ လ္တူဂၠးတိ။

ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကပေါတ်တအ်ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မဒုင်သဇိုင် လ္တူ ဗီုလဵု ကောန်မၞိဟ်တအ် စကာဍေံရ။

• ကပေါတ်စကာ (Consumer Goods): ဒှ်ကပေါတ် မကၠောန်ပတိတ်လဝ် သွက် ညးမစကာ (consumers) တအ် ဂွံစကာ တိုက်ရိုက် သွက်ဂွံ ဗပေင်ပၟိက်ဆန္ဒဍေံတအ်ရ။ ဥပမာ - ကပေါတ်စၞစ၊ ကပေါတ်ဗွိုက်လတက်၊ ကွဳစက်၊ မဝ်ဗိုင်ဖုန်တအ် ပါဝင်ရ။ ကပေါတ်စကာဏအ်လေဝ် ဆက်ပါ်လဝ်-
  • ကပေါတ်မတန်လံ (Durable goods): မာန်စကာလံလ ညံင်ရဴ သ္ၚိ၊ ကွဳစက်၊ ရုပ်ဒ္ၚောဝ်တဳဗဳ။
  • ကပေါတ်မဟွံတန်လံ (Non-durable goods): မာန်စကာ အိုတ်အာ ပြဟ်ပြဟ် ညံင်ရဴ စၞစ၊ ဍာ်ယာမတအ်ရ။

• ကပေါတ်တမ်ဒြပ် (Capital Goods): ဒှ်ကပေါတ် မစကာ သွက်ဂွံ ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ်တၞဟ်တအ် ဟွံသေင်မ္ဂး သေဝါတအ်ရ။ ဍေံတအ်ဝွံ ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာတအ် ဟွံစကာ တိုက်ရိုက်ရ။ ဥပမာ - စက်ယန္တရား ဇၞော်ဇၞော်၊ အဆောက်အအုံ ရုင်စက်၊ ကိရိယာ မကၠောန်ကမၠောန်တအ်ရ။

• ကပေါတ်လဒေါဝ် (Intermediate Goods): ဒှ်ကပေါတ် မစကာ နဒဒှ် တမ်ရိုဟ် သွက်ဂွံ ဆက်ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ်အုပ်နိဂီုတအ်ရ。 ဥပမာ - ပသဲ၊ ဍိုတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကလာပ်ရုပ် မဝ်ဗိုင်ဖုန်တအ်ရ။

၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ ကပေါတ် (Characteristics of Goods in Economics)

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပါ်ကဆံင် ကပေါတ်တအ် နကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက ၜါသာ်ရ-

1. ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် (Rivalry): ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲ စကာ ကပေါတ်ဂှ်တုဲ၊ အခေါင်မၞိဟ်တၞဟ် မဂွံစကာဍေံ အောန်စှ်ေအာမ္ဂး၊ ကပေါတ်ဂှ် နွံကဵု ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် (Rivalrous) ရ (ဥပမာ- ကွာင်မွဲမ ယဝ်ရအဲစထောအ်မ္ဂး မၞးစဟွံဂွံရ)။
2. ပွမကၟာတ်လဒဵုအခေါင် (Excludability): ယဝ်ရ မာန်ကၟာတ်လဒဵု ညးမဟွံကဵုလဝ်ၚုဟ်မးတအ် ညံင်ဟွံဂွံစကာ ကပေါတ်ဂှ်မ္ဂး၊ ဍေံဒှ် ကပေါတ် မမာန်ကၟာတ်လဒဵုအခေါင် (Excludable) ရ。

သ္ၚိအင် ပရေင်ပါ်ကဆံင် ကပေါတ် အတိုင်လညာတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်

	မာန်ကၟာတ်လဒဵုအခေါင် (Excludable)	ဟွံမာန်ကၟာတ်လဒဵုအခေါင် (Non-excludable)
ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် နွံ (Rivalrous)	ကပေါတ်ပုဂ္ဂလိက (Private Goods) ဥပမာ: စၞစ၊ ဗွိုက်လတက်၊ ကွဳစက်	သယံဇာတ ဓမ္မတာ (Common-Pool Resources) ဥပမာ: ကကၠောဝ် ပ္ဍဲၜဳ၊ ဂြိုပ်ဆုသဘာဝ
ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် ဟွံမဲ (Non-rivalrous)	ကပေါတ်ကလပ် (Club Goods) ဥပမာ: ရုပ်ဒ္ၚောဝ် သာတ်တလိုက်၊ အေန်တာနဲ တိုက်လိက်	ကပေါတ်ညးဍုင်ကွာန် (Public Goods) ဥပမာ: ပရေင်စဵုဒၞာဍုင်၊ ပၟတ်သၞာ်ဍာန်

၄။ ကပေါတ် ညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ကပေါတ် ပုဂ္ဂလိက (Public vs. Private Goods)

လညာတ် မဆေင်ကဵု ကပေါတ်ညးဍုင်ကွာန် (Public Goods) ဂှ် ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ပိုလသဳ အလဵုအသဳရ။ ကပေါတ်ညးဍုင်ကွာန် ညံင်ရဴ ပရေင်စဵုဒၞာဍုင် (national defense) ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠံင်ဍာန် မဟွံကေတ်ၚုဟ်မးတအ်ဂှ်၊ မၞိဟ်မွဲ စကာလေဝ် အခေါင်မၞိဟ်တၞဟ် ဟွံအောန်စှ်ေအာတုဲ၊ မၞိဟ်ဟွံကဵုအခေါန်တအ်လေဝ် ကၟာတ်လဒဵုဟွံဂွံရ။ အရာဏအ် ကတဵုဗဒှ်ကဵု ပြသၞာ "ညးဍိုက်ကွဳသၠး" (Free-rider problem) မဒှ်အရာ အလဵုအသဳတအ် ဒးကံက်အခေါန် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ကပေါတ်တအ်ဏအ်ရ။

တၞဟ်ခြာနူဂှ်၊ ကပေါတ်ပုဂ္ဂလိက (Private Goods) ညံင်ရဴ စၞစ ကေုာံ မဝ်ဗိုင်ဖုန်တအ်ဂှ် ပရေင်သွံရာန် ပ္ဍဲစျေး အလဵုအလဵုဍေံ မာန်ထိင်ဒဝ်ကေတ်ရ။

၅။ ကပေါတ် သွက်ပရေၚ်ဗၞိက် (Commodities and Trade)

ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဗၞိက်ဂၠးကဝ် (International trade) ဂှ်၊ ဝေါဟာရ Commodity မလေပ်စကာ သွက် ကပေါတ်တမ်ရိုဟ် သဘာဝ မပတိတ်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် မပ္တံကဵု တဵုလွဳ ကေုာံ သတ္တုတအ်ရ။ ဥပမာ - ကၠေင်ဍာ်တိ (Crude oil)၊ ထဝ်၊ သ္ၚု၊ ကဝ်ဖဳ တအ် ပါဝင်ရ။

ကပေါတ် (Commodities) တအ်ဏအ်ဝွံ နွံကဵု လက္ခဏာ မတုပ်ရေင်သ္ကအ် (fungibility) ၜိုန်ရ ကၠုင်နူ ညးမကၠောန်ပတိတ် တၞဟ်ခြာကီုလေဝ်ရ။ ၚုဟ်မးဍေံတအ်ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲကဵု စျေးဗၞိက်ဂၠးကဝ် (Global commodity markets) ရ။

• **ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်:** ဗီုလဵု သၞောတ်စျေး ကပေါတ်ဂၠးကဝ် ကၠောန်ကမၠောန် (YouTube - Economics Explained)

၆။ လၟေၚ်ကမၠောန် ပွမပတိတ်ကပေါတ် (Production and Supply Chain)

ဝှာင်:Automobile assembly line.jpg

လၟေင်ကမၠောန် ပွမပတိတ် ကွဳစက် ပ္ဍဲရုင်စက် မထ္ၜးကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ တမ်ရိုဟ် ညံင်ဂွံဒှ် ကပေါတ်အုပ်နိဂီု။

ပရေင်ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ် (Production) ဝွံ ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် ပြံင်လှာဲ သယံဇာတ (inputs) မပ္တံကဵု တိ၊ ကမၠောန်၊ ဒြပ်ရတ်၊ ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ ညံင်ဂွံဒှ် ကပေါတ် မမာန်စကာဂွံ (outputs) ရ။

ပ္ဍဲခေတ် လၟုဟ်၊ ကပေါတ်မွဲမွဲ ညံင်ဂွံ စိုပ်တဲ ညးမရာန်ဂှ် ဒးတတ်ၜက်အာ လၟေင်ဇၟန် ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Supply Chain) မဇၞော်လှဲလးရ။ ဥပမာ - စမတ်ဖုန် (Smartphone) မွဲမ ညံင်ဂွံဒှ်ဂှ်:

1. ၜံက်ခါဲ ဓါတ်သတ္တု ပ္ဍဲ အဖရိက။
2. ကၠောန် ကလာပ်ရုပ် ဒဳဂျဳတေဝ် ပ္ဍဲ ထာင်ဝါန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကိုဝ်ရဳယျာ။
3. ပံင်စပ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင်ကြုက်။
4. ပလံင်ဗစိုပ် သွံရာန် ပ္ဍဲ သြသတေလျာ ဟွံသေင်မ္ဂး အမေရိကာန်။

၇။ ၚုဟ်မး ကပေါတ် (Value, Price, and Goods)

ၚုဟ်မး (Value) ကပေါတ်မွဲဝွံ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂှ် ဍေံဟွံသေင် တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ဒဒှ်ရ ဍေံကိစ္စဇၞော် သွက်လမျီု ၜိုတ်လဵုရောဂှ် သၟးသၟးရ။ သာဓကမ္ဂး ယောန် (Paradox of value) မကော်ခဴစ ပြသၞာ "ဍာ် ကေုာံ ဗိုတ်" (Water and Diamond paradox) မၞုံရ။ ဍာ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော် သွက်လမျီု ဗွဲမလောန်ကီုလေဝ် ၚုဟ်တန်ဒၟံင်တုဲ၊ ဗိုတ်ဂှ် ဟွံနွံပၟိက် သွက်လမျီုကီုလေဝ် ၚုဟ်က္ဍင် ဗွဲမလောန်ရ။

အရာဏအ်ဂှ် အစာပရေင်ပိုန်ဒြပ်တအ် ပသောင်ကလးလဝ် နကဵု လညာတ် ၚုဟ်မး ပယျဵုဒၞက် (Marginal Utility) ရ။ ဟိုတ်နူ ဍာ်ဂှ် နွံဂၠိုင်ဒၟံင်တုဲ ၚုဟ်မး သွက်ဂွံ ထပ်ဂွံ ဍာ်မွဲယူနေတ်ဂှ် အောန်ဒၟံင်ရ။ ဗိုတ်ဂှ် အောန်ဒၟံင် ဗွဲမလောန်တုဲ ၚုဟ်မးဍေံ သၠုင်ဒၟံင်ရ။ ၚုဟ်မး (Price) သြန်မသြန်ဂှ် ဒှ်အရာမစၟတ်သမ္တီလဝ် အကြာ ညးသွံ ကေုာံ ညးရာန် ပ္ဍဲစျေးရ။

၈။ ကပေါတ် ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Goods)

ပ္ဍဲကဵု အေက်ကဝ်နဝ်မဳ ခေတ်လၟုဟ်၊ လညာတ်ကပေါတ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင် ဇရေင် ကပေါတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Goods) ရ။ ကပေါတ်ဒဳဂျဳတေဝ် ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကပေါတ် မဟွံမဲကဵု ဒြပ်ရုပ်၊ မဂိုင်သိပ် ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ် နကဵု လၟေင်ကမၠောန် အေန်တာနဲရ။

• ဥပမာ - သော့ဝဲ (Software)၊ ဂဳတ (Music downloads)၊ e-books၊ ကေုာံ ဗဳဒဳယော ဂိမ်း (Video games) တအ် ပါဝင်ရ။

ကပေါတ်ဒဳဂျဳတေဝ်တအ်ဝွံ နွံကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ တၟေင်မွဲဂှ် - ပွမကၠောန်ပတိတ် အလန်ကိုပ်ကၠာ (first copy) ဂှ် ကုန်ကျစရိတ် သၠုင်ဗွဲမလောန်ကီုလေဝ်၊ သွက်ဂွံ ကော်ပဳ ထပ်ပတိတ် (marginal cost of reproduction) ဂှ် ကြပ်ဒှ် သုည ရ။ အရာဏအ် ပြံင်လှာဲထောအ် သၞောတ်စျေး ကေုာံ ဒ္ဂေတ်လၟေတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံအိုတ်သီုရ။

၉။ ကပေါတ် ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Economics of Goods and Environment)

ပရေင်ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ဝွံ ပကဵု ဖဵုပရေအ် ကု ပွဳပွူသဘာဝ ရ။ ပရေင်ကၠိခတောန် (Pollution) မကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူ ရုင်စက် မကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ်တအ်ဂှ်၊ ပ္ဍဲလညာတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်မ္ဂး ကော်ခဴစ ဖဵုပရေအ် မ္ၚး (Negative Externalities) ရ။

သွက်ဂွံ သှ်ပလး ပြသၞာဏအ်ဂှ်၊ အလဵုအသဳတအ် ဒးဖျေဟ်သၞောတ် ကံက်အခေါန် လ္တူ ပရေင်ကၠိခတောန် (Pigouvian taxes) ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးခၞံသၞောဝ်ဥပဒေ မင်မွဲ သဘာဝရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ဂၠးကဝ်ဝွံ ဂစာန်ဒၟံင် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ဇရေင် "ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ခဝိုင်း (Circular Economy)" မဒှ် ပရေင်ကလေင်စကာ (recycle) ကပေါတ်တြေံတအ် ညံင်ဟွံဂွံ ဒှ်အလိုက်အမဵုရ။

၁၀။ သရုပ် ကေုာံ အနာဂတ် ကပေါတ် (Conclusion and Future of Economic Goods)

သရုပ်ကၞောတ်တဲမ္ဂး၊ ကပေါတ် (Goods) ဝွံ ဒှ်သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဘဝကောန်မၞိဟ် လၟိုန်တ္ၚဲရ။ နူကဵု ကပေါတ် သယံဇာတ သဘာဝ စဵုကဵုစိုပ် ကပေါတ် ဒဳဂျဳတေဝ် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ၊ ဗီုပြင် ပွမကၠောန်ပတိတ် ကေုာံ ပရေင်စကာ ကပေါတ်တအ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။

ပ္ဍဲအနာဂတ်ဂှ် ကွတ်ပညာ စက်ခၞံပတိတ် (3D Printing) ကေုာံ ဉာဏ်စက် (Artificial Intelligence) တအ်ဝွံ မာန်ပြံင်လှာဲထောအ် လၟေင်ကမၠောန် ပွမပတိတ်ကပေါတ်တုဲ မာန်ဖအောန်ဖျေဟ် ၚုဟ်မး ကေုာံ ဇမၠိင် လၟေင်ဇၟန် ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်ရ။ ၜိုန်ရ ခေတ်ပြံင်လှာဲအာကီုလေဝ်၊ သဘဴဓဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဆေင်ကဵု ပရေင်အောန်ဒၟံင် (Scarcity) ကေုာံ ၚုဟ်မး ကပေါတ်တအ်ဂှ် ဆက်တန်တဴအာ လၟိုန်ရ။