Pelaka

Ny pelaka dia olona manana fironana ara-pitiavana na ara-nofo amin’ny olona mitovy fananahana aminy. Matetika ny teny hoe pelaka dia ampiasaina hilazana lehilahy tia lehilahy, saingy amin’ny toe-javatra sasany dia mety hampiasaina amin’ny ankapobeny ho an’ny olona manana fironana mitovy taovam-pananahana ihany koa.

Famaritana

Ny pelaka dia olona manana fironana ara-pitiavana, ara-pihetseham-po na ara-nofo amin'ny olona mitovy fananahana aminy. Anisan'ny karazana fironana ara-pananahana hita eo amin'ny olombelona izany ^[1].

Tantara

Efa nisy hatramin'ny andro taloha ny olona manana fironana mitovy fananahana. Ahitana porofo ara-tantara momba izany ny kolontsaina sy ny fiarahamonina maro tany amin'ny faritra samihafa maneran-tany, toy ny tany Gresy fahiny, Roma fahiny ary ny sivilizasiôna hafa ^[2].

Maro lafy ny tantaran'ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy. Mahafaoka tantara isan-karazany izay miovaova arakaraka ny faritra ara-jeografika izy io, na dia namela ny fipoiran'ny tantara manerantany momba ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy aza ny fanatontoloana, indrindra amin'ny lafiny kolontsaina, politika ary fahasalamana. Mizara tantara izay indraindray mahazatra ny lehilahy sy ny vehivavy pelaka, ary indraindray mivoatra miaraka ihany koa. Farany, ny tantaran'ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy dia mifandray betsaka amin'ny tantaran'ny olona manana taovam-pananahana roa (bisexualité) ary, amin'ny ankapobeny, amin'ny vitsy an'isa ara-pananahana sy lahy sy vavy hafa ^[3].

Fomba fijery ara-tsiansa

Araka ny fikarohana ara-tsiansa maoderina, ny fitovian'ny fananahana dia tsy aretina ara-tsaina. Tamin'ny taona 1973 dia nesorin'ny American Psychiatric Association^[4] tao amin'ny lisitry ny aretina ara-tsaina izany.

Taty aoriana, nesorin'ny World Health Organization tao amin'ny fanasokajiana iraisam-pirenena momba ny aretina ihany koa izy ^[5].

Zon'olombelona sy fiarahamonina

Miovaova arakaraka ny firenena sy ny kolontsaina ny fomba fijery momba ny pelaka. Any amin'ny firenena sasany dia arovana ara-dalàna ny zony, raha any amin'ny hafa kosa mbola misy fameperana na fanavakavahana ^[6].

Ankehitriny dia misy fikambanana sy hetsika maro maneran-tany miaro ny zon’ny olona pelaka sy ny vondrom-piarahamonina LGBT ^[7]. Na izany aza, mbola misy firenena sy fiarahamonina sasany izay ahitana fanavakavahana na fameperana ara-dalàna manoloana ny olona manana fironana mitovy fananahana.

Kolontsaina sy haino aman-jery

Miseho amin'ny literatiora, sarimihetsika, mozika ary zavakanto isan-karazany ny lohahevitra momba ny pelaka. Nitombo ny fisoloana tena sy ny fanehoana ny fiainan'ny olona pelaka tao amin'ny haino aman-jery tamin'ny taonjato faha-20 sy faha-21.

Jereo koa

Ny Fahapelahana

Loharano

[1] ttps://www.inegalites.fr/IMG/pdf/obs_ineg_fiches_site-03.pdf

[2] ttps://enseignants.lumni.fr/parcours/1491/l-homosexualite-dans-l-histoire.html

[3] ttps://shs.cairn.info/revue-psychologie-clinique-et-projective-2016-1-page-47

[4] ttps://www.apa.org/topics/lgbtq/evidence-against-conversion-therapy

[5] ttps://www.who.int/activities/improving-lgbtqi-health-and-well--being-with-consideration-for-sogiesc

[6] ttps://books.openedition.org/pul/4386

[7] ttps://www.tiatanindrazana.mg/actualites/pelaka-manohitra-ny-fanilihana-azy-13291.php

[1]