बिहारसरकार (बिहारसर्वकार) भारतीयराज्य बिहार आउ ओकर ९ प्रमण्डलके राज्यसरकार हे जेकरामे ३८ मण्डल (जिला) सामिल हे । ई मे बिहारके राज्यपालके नेतृत्वमे एगो काजकारी, एगो न्यायपालिका आउ विधायीशाखा सामिल हे ।

बिहार सरकार
द्विसदन
सरकारके पीठपटना
देसभारत
बिधानशाखा
विधानसभा
अध्यक्ष, बिहार विधानसभानन्द किशोर यादव
उपाध्यक्ष, बिहार विधानसभानरेन्द्र नारायण यादव
विधानसभामे सदस्य२४३
परिषदबिहार विधानपरिषद
बिहार विधानपरिषदके अध्यक्षदेवेश चन्द्र ठाकुर
उपाध्यक्षराम चन्द्र पर्वे
परिषदमे सदस्य७५ (६३ निर्वाचित + १२ मनोनीत)
कार्यकारिणी शाखा
राज्यपालफागू चौहान
मुख्यमन्त्रीनीतीश कुमार
उपमुख्यमन्त्रीतेजस्वी यादव
नेता प्रतिपक्ष, बिहार विधानसभाविजय कुमार सिन्हा
न्यायपालिका
उच्चन्यायालयपटना उच्चन्यायालय
मुख्य न्यायाधीशके विनोद चन्द्रन
केन्द्र५३

भारतके अन्य राज्य नियन बिहारराज्यके प्रमुख राज्यपाल होवहे, जेकरा केन्द्रसरकारके सलाहपर भारतके राष्ट्रपति द्वारा नियुक्त करल जाहे । राज्यके मुखिया बड्ड हदतक औपचारिक होवहे । मुख्यमन्त्री सरकारके मुखिया होवहे आउ ओकरा जुगून अधिकांश कार्यकारी शक्ति निहित होवहे । पटना बिहारके राजधानी हे ।

पटना स्थित पटना उच्चन्यायालयके क्षेत्राधिकार पूरा राज्य प हे । बिहारके बर्तमान विधायी संरचना द्विसदनीय हे । विधानभवन बिहार विधानसभा आउ बिहार विधानपरिषद हे । ओकर सामान्य काजकाल पाँच बरिस हे, जखनितक कि पहिले भङ्ग न हो जाये ।

सरकार एवं प्रशासन

सम्पादित करथिन

बिहार सरकार

सम्पादित करथिन

बिहार राज्य भारतीय गणराज्यके सङ्घीय ढाँचामे द्विसदनीय व्यवस्थाके अन्तर्गत आवहे । राज्यके संवैधानिक मुखिया राज्यपाल हे किन्तु वास्तविक सत्ता मुख्यमन्त्री आउ मन्त्रीपरिषदके हाथमे होवहे ।[] विधानसभामे चुनके आवेवाला विधायक द्वारा मुख्यमन्त्रीके चुनाव पाँच बरिसला कैल जा हे जखनिकि राज्यपालके नियुक्ति भारतके राष्ट्रपति द्वारा कैल जा हे । प्रत्यक्ष चुनावमे बहुमत प्राप्त करेवाला राजनैतिक दल अथवा गठबन्धनके आधार पर सरकार बनावल जा हे । उच्चसदन वा विधानपरिषदके सदस्यके चुनाव अप्रत्यक्ष ढङ्गसे ६ बरिसला होवहे ।

प्रशासनिक व्यवस्था

सम्पादित करथिन

प्रशासनिक सुविधालाए बिहार राज्यके ९ प्रमण्डल आउ ३४ मण्डल (जिला) मे बाँटल गेलै हे । जिलाके क्रमश: १०१ अनुमण्डल, ५३४ प्रखण्ड, ८,४७१ पञ्चायत, ४५,१०३ गाँओमे बाँटल गेलै हे । राज्यके मुख्य सचिव नौकरशाहीके प्रमुख होवहे जेकरा श्रेणीक्रममे आयुक्त, जिलाधिकारी, अनुमण्डलाधिकारी, प्रखण्ड विकास पदाधिकारी वा अञ्चलाधिकारी आउ इनकर साथे जुड़ल अन्य अधिकारी एवं कर्मचारीगण रिपोर्ट करहथ । पञ्चायत आउ गाँओके कामकाज सीधेतौर पर चुनाव कराकर मुखिया, सरपञ्च आउ वार्ड सदस्यके अधीन सञ्चालित कैल जा हे ।

एकरो देखथिन

सम्पादित करथिन
  1. "article 155, Constitution of India" (PDF).