भारतीय थलसेना

भारतीय सशस्त्र बलके भूमि आधारित शाखा

भारतीय स्थलसेना सेनाके भूमि-आधारित दलके शाखा है आउ ई भारतीय सशस्त्र बलके सबसे बड़ अङ्ग है । भारतके राष्ट्रपति, थलसेनाके प्रधान सेनापति होव है,[] आउ एकर कमान भारतीय थलसेनाध्यक्षके हाथमे होवहै जे कि चार-सितारा जनरल स्तरके अधिकारी होवहै । पाँच-सित रैङ्क सङ्गे फील्ड मार्शलके रैङ्क भारतीय सेनामे श्रेष्ठतम सम्मानके औपचारिक स्थिति है, आजतक मात्र दु अधिकारीके एकरासे सम्मानित कैल गेल है । भारतीय सेनाके उद्भव इस्ट इण्डिया कम्पनी, जे कि ब्रिटिश भारतीय सेनाके रूपमे परिवर्तित होलै हल, आउ भारतीय राज्यके सेनासे होलै, जे स्वतन्त्रताके पश्चात् राष्ट्रिय सेनाके रूपमे परिणत होलै । भारतीय सेनाके टुकड़ी आउ रेजिमेण्टके विविध इतिहास रहलै हे । ई दुनियाभरमे ढेर लड़ाई कैलकै आउ अभियानमे भाग लेलकै हे, एवं स्वतन्त्रतासे पहिले आउ बादमे बड़ सङ्ख्यामे युद्ध सम्मान अर्जित कैलकै ।[]

भारतीय सेना
भारतीय सेनाके कलगी
स्थापना1 अप्रैल 1895; 131 वर्ष पूर्व (1895-०४-01)
देशभारत
प्रकारथलसेना
विशालता१२,००,२५५ सक्रिय कर्मिक[]
९,९०,९६० रिजर्व कर्मीक[]
~२३२ विमान[][]
के भागभारतीय सशस्‍त्र सेना
मुख्यालयनया दिल्ली
आदर्श वाक्य"सर्विस बिफोर सेल्फ" (स्वपूर्व सेवा)
सुनहरा, लाल आउ करिया
    

    

    
वर्षगाँठ१५ जनवरी – सेना दिवस
जालस्थलindianarmy.nic.in
सेनापति
थलसेनाध्यक्षजनरल उपेन्द्र द्विवेदी
उपसेनाप्रमुखलेफ्टिनेण्ट जनरल एन॰ एस॰ राजा सुब्रमणि
प्रसिद्ध
सेनापति
फील्ड मार्शल के॰एम॰ करिअप्पा
फील्ड मार्शल सैम मानेकशॉ
बिल्ला
ध्वज
प्रयुक्त वायुयान
हैलीकॉप्टरएचएएल रुद्र
परिवहनएचएएल ध्रुव, एचएएल चेतल, एचएएल चीता आउ चीतल

भारतीय सेनाके प्राथमिक उद्देश्य राष्ट्रिय सुरक्षा आउ राष्ट्रवादके एकता सुनिश्चित कैल, राष्ट्रके बाहरी आक्रमण आउ आन्तरिक खतरासे बचाव, आउ अपन सीमा पर शान्ति आउ सुरक्षाके बनैले रखेला है । ई प्राकृतिक आपदा आउ अन्य गड़बड़ी खनी मानवीय बचाव अभियानो चलावहै, जैसे आपरेशन सूर्य आशा, आउ आन्तरिक खतरासे निपटेला सरकारो द्वारा सहायता लागि अनुरोध कैल जा सकहै । ई भारतीय नौसेना आउ भारतीय वायुसेना सङ्गे राष्ट्रिय शक्तिके एक प्रमुख अङ्ग है ।[] सेना अखनी तक पड़ोसी देश इस्लामी पाकिस्तान सङ्गे चार युद्ध आउ चीन सङ्गे एक युद्ध लड़ लेलकै हे । सेना द्वारा कैल गेल अन्य प्रमुख अभियानमे आपरेशन विजय, आपरेशन मेघदूत आउ आपरेशन कैक्टस शामिल है । सङ्घर्षके इलावा सेना शान्तिके समय ढेर बड़ अभियान, जैसे आपरेशन ब्रासस्टैक्स आउ युद्ध-अभ्यास शूरवीरके सञ्चालन कैलकै हे । सेना ढेर देशमे संयुक्तराष्ट्रके शान्ति मिशनमे एक सक्रिय प्रतिभागियो रहलै हे जेकरामे साइप्रस, लेबनान, काङ्गो, अङ्गोला, कम्बोडिया, वियतनाम, नामीबिया, एल साल्वाडोर, लाइबेरिया, मोजाम्बिक आउ सोमालिया आदि सम्मलित है । राजस्थानके झुञ्झुनू मण्डलके सैनिकके नगर कहल जा है ।

भारतीय सेनामे एक सैन्य-दल (रेजिमेण्ट) प्रणाली है, किन्तु ई बुनियादी क्षेत्र गठन विभाजनके साथे सञ्चालन आउ भौगोलिक रूपसे सात कमानमे विभाजित है । ई एक सर्व-स्वयंसेवी बल है आउ एकरामे देशके सक्रिय रक्षा कर्मीके ८०% से अधिक भाग है । ई १२,००,२५५ सक्रिय सैनिक[][] आउ ९,९०,९६० आरक्षित सैनिक[१०] के साथे दुनियाके दोसर सबसे बड़ स्थायी सेना है । सेना सैनिकके आधुनिकीकरण कार्यक्रमके शुरुआत कैलकै हे, जेकरा "फ्यूचरिस्टिक इन्फैण्ट्री सैनिक एक प्रणालीके रूपमे" के नामसे जानल जा है एकरे साथे ई अपन बख्तरबन्द, तोपखाना आउ उड्डयन शाखाला नया संसाधनके सङ्ग्रह एवं सुधारो करैत है ।[११][१२][१३]

एकरो देखथिन

सम्पादित करथिन
  1. "Press Information Bureau" [पत्र सूचना कार्यालय]. pib.nic.in. Archived from the original on 15 सितम्बर 2016. Retrieved 18 फ़रवरी 2017. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  2. सामरिक अध्ययन लागि अन्तर्राष्ट्रिय संस्था [in English] (३ फरवरी २०१४). The Military Balance 2014 [सैन्य सन्तुलन २०१४,] (in अङ्ग्रेजी). लन्दन: रूटलेज. p. २४१–२४६. ISBN 9781857437225. {{cite book}}: Check date values in: |date= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  3. World Air Forces 2023. Flight International. p. 20.
  4. "World Air Forces 2015" [विश्व वायु सेना २०१५] (पीडीएफ). फ्लाइटग्लोबल (in अङ्ग्रेजी). p. १७. Archived (PDF) from the original on 19 दिसम्बर 2014. Retrieved १९ फरवरी २०१७. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. "About – The President of India" [भारतके राष्ट्रपति – परिचय] (in अङ्ग्रेजी). Archived from the original on 5 अप्रैल 2016. Retrieved १९ फरवरी २०१७. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  6. सिंह, सरबंस (१९९३). Battle Honours of the Indian Army 1757–1971 [भारतीय सेनाके युद्ध सम्मान १७५७–१९७१] (in अङ्ग्रेजी). नया दिल्ली: विजन बुक्स. ISBN 8170941156. {{cite book}}: Check date values in: |year= (help)CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: year (link)
  7. Headquarters Army Training Command. "Indian Army Doctrine". October 2004. Archive link via archive.org (original url: {{cite web|url=http://indianarmy.nic.in/indianarmydoctrine_1.doc |title=Archived copy |accessdate=1 दिसम्बर 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071201062843/http://indianarmy.nic.in/indianarmydoctrine_1.doc |archivedate=1 दिसम्बर 2007 }}).
  8. ""Press Information Bureau"". pib.nic.in. Archived from the original on 15 सितंबर 2016. Retrieved 18 फरवरी 2017. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  9. "International Institute for Strategic Studies (3 February 2014)". Archived from the original on 20 मार्च 2017. Retrieved 15 मार्च 2017.
  10. "International Institute for Strategic Studies (3 February 2014)". Archived from the original on 20 मार्च 2017. Retrieved 15 मार्च 2017.
  11. The Military Balance 2010. Oxfordshire: Routledge. 2010. pp. 351, 359–364. ISBN 1857435575.
  12. "Indian Army Modernisation Needs a Major Push". India Strategic. February 2010. Archived from the original on 6 सितम्बर 2013. Retrieved 10 July 2013.
  13. "India's Military Modernisation Up To 2027 Gets Approval". Defence Now. 2 April 2012. Archived from the original on 29 अक्तूबर 2013. Retrieved 10 July 2013. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)