बुद्ध आउ उनकर धम्म
बुद्ध आउ उनकर धम्म डॉ॰ बाबासाहेब आम्बेडकर द्वारा रचित प्रसिद्ध ग्रन्थ है । ई ग्रन्थमे डॉ॰ अम्बेडकर अपना अनुसार महात्मा बुद्धके विचारके व्याख्या कैलन हे । ई तथागत बुद्धके जीवन आउ बौद्धधर्मके सिद्धान्त पर प्रकाश डाल है । ई डॉ॰ बाबासाहेब आम्बेडकर द्वारा रचित अन्तिम ग्रन्थ है । ई ग्रन्थ नवयानी बौद्ध अनुयायीके धर्मग्रन्थ है आउ उनकर द्वारा एक पवित्र ग्रन्थके रूपमे प्रयोग कैल जा है । सम्पूर्ण विश्वभर आउ मुख्यतः बौद्ध जगतमे ई ग्रन्थ अत्यन्त महत्त्वपूर्ण है ।[२]
| लेखक | बोधिसत्व डॉ बाबासाहेब आंबेडकर |
|---|---|
| मूल शीर्षक | The Buddha and His Dhamma |
| भाषा | अङ्ग्रेजी |
| शृङ्खला | नवयान |
| शैली | बौद्धधर्म |
| प्रकाशक | सिद्धार्थ महाविद्यालय प्रकाशन, मुम्बई[१] |
| प्रकाशन तिथि | १९५७ |
| प्रकाशन स्थान | भारत |
| पृष्ठ | ५९९ |
| एकर बाद | Dr. Babasheb Ambedkar, writings and speeches, v. 12. Unpublished writings ; Ancient Indian commerce ; Notes on laws ; Waiting for a visa ; Miscellaneous notes, etc. |
ई ग्रन्थ मूलतः अङ्ग्रेजीमे 'द बुद्ध एण्ड हिज धम्म' (The Buddha and His Dhamma) नामसे लिखल है आउ हिन्दी, गुजराती, तेलुगु, तमिल्, मराठी, मलयालम्, कन्नड, जापानी सहित आउ ढेर भाषामे अनुवाद कैल गेलै हे ।
डॉ बाबासाहेब आम्बेडकर उल्लेख कैलन हे कि उनकर बौद्धधर्मके सोच जानेला उनकर तीन पुस्तक पढ़ल आवश्यक है - (१) बुद्ध आउ उनकर धम्म, (२) बुद्ध आउ कार्ल मार्क्स; एवं (३) भारतमे क्रान्ति और प्रतिक्रान्ति ।[३]
ब्रिटेनके एगो बौद्ध विहारमे डॉ॰ बाबासाहेबके मूर्ति स्थापित है आउ ओहाँ डॉ॰ बाबासाहेबके हाथमे ‘बुद्ध आउ उनकर धम्म’ ग्रन्थ है ।
विषय-सूचि
सम्पादित करथिनप्रथम काण्ड : सिद्धार्थ गौतम–बोधिसत्व कौन प्रकारसे बुद्ध बनलन
सम्पादित करथिन- भाग I - जन्मसे प्रव्रज्या (गृहत्याग)
- भाग II - सदाला अभिनिष्क्रमण
- भाग III - नया प्रकारके खोजमे
- भाग IV - ज्ञान-प्राप्ति आउ नया मार्गके दर्शन
- भाग V - बुद्ध आउ उनकर पूर्वज
- भाग VI - बुद्ध आउ उनकर समकालीन
- भाग VII - समानता आउ विषमता
द्वितीय काण्ड: धम्म दीक्षाके आन्दोलन
सम्पादित करथिन- भाग I - बुद्ध आउ उनकर विषाद योग
- भाग II - परिव्रजकके दीक्षा
- भाग III - कुलीन आउ धार्मिकके धम्म-दीक्षा
- भाग IV - जन्मभूमिके आवाहन
- भाग V - धम्म दीक्षाके पुनरारम्भ
- भाग VI - निम्नस्तरके लोगके धम्म दीक्षा
- भाग VII - महिलाके धम्म दीक्षा
- भाग VIII - पतित आउ अपराधीके धम्म दीक्षा
तृतीय काण्ड: बुद्ध का सिखावलन
सम्पादित करथिन- भाग I - धम्ममे बुद्धके अपन जगह
- भाग II - बुद्धके धम्मके बारेमे विभिन्न विचार
- भाग III - धम्म का है?
- भाग IV - अधम्म का है?
- भाग V - सद्धम्म का है?
चतुर्थ काण्ड: धर्म (मज़हब) आउ धम्म
सम्पादित करथिन- भाग I - मजहब आउ धम्म
- भाग II - कौन प्रकार शाब्दिक समानता तात्विक भेदके लुका सक है
- भाग III - बौद्ध जीवनके मार्ग
- भाग IV - बुद्धके उपदेश दुनिया बदल सक है
पञ्चम काण्ड: सङ्घ
सम्पादित करथिन- भाग I - सङ्घ
- भाग II - भिक्खु: बुद्धके कल्पना
- भाग III - भिक्खुके कर्तव्य
- भाग IV - भिक्खु आउ गृहस्थ समाज
- भाग V - गृहस्थ धर्मावलम्बीला विनय (जीवन-नियम)
षष्ठ काण्ड: बुद्ध आउ उनकर समकालीन
सम्पादित करथिन- भाग I - बुद्धके समर्थक
- भाग II - बुद्धके विरोधी
- भाग III - उनकर सिद्धान्त (धम्म) के आलोचक
- भाग IV - समर्थक आउ प्रशंसक
सप्तम काण्ड: महान् परिव्राजकके अन्तिम चारिका
सम्पादित करथिन- भाग I- निकटस्थ जनसे भेट
- भाग II - वैशालीसे विदाई
- भाग III - महा-परिनिर्वाण
अष्टम काण्ड: महामानव सिद्धार्थ गौतम
सम्पादित करथिन- भाग I - उनकर व्यक्तित्व
- भाग II - उनकर मानवता
- भाग III - उनका का नापसन्द हलै आउ का पसन्द?
समाप्ति
सम्पादित करथिननमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स
एकरो देखथिन
सम्पादित करथिनसन्दर्भ
सम्पादित करथिन- ↑ Ambedkar,Dr. B. R. The BUDDHA and HIS DHAMMA
Archived २०१६-१२-१० at the वेबैक मशीन, retrieved 2008-12-27 - ↑ आंबेडकर, डॉ॰ भीमराव (1957). द बुद्ध एंड हिज धम्म [बुद्ध आउ उनकर धम्म] (in English). मुम्बई: सिद्धार्थ महाविद्यालय, मुम्बई. p. 599.
{{cite book}}: More than one of|pages=and|page=specified (help) - ↑ "00_pref_unpub". www.columbia.edu. Archived from the original on 2 मई 2018. Retrieved 10 मार्च 2020.