फिफा विश्वकप

वरिष्ठ पुरुष राष्ट्रिय दल द्वारा लड़ल जाएवाला अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ फुटबाल प्रतियोगिता
(फीफा विश्व कप से पुनर्निर्देशित)

फिफा विश्वकप, साहचर्य फुटबालके अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ (फ्रान्सीसी: Fédération Internationale de Football Association) (फिफा), खेलके वैश्विक शासी निकाय, के सदस्यके वरिष्ठ पुरुषके राष्ट्रिय दल द्वारा लड़ल एगो अन्तर्राष्ट्रिय साहचर्य फुटबाल प्रतियोगिता हे । १९४२ आउ १९४६ के छोड़के जखनि द्वितीय विश्वयुद्धके चलते एकर आयोजन नै करल गेल गल, तहियासे १९३० मे उद्घाटन टूर्नामेण्टके बादसे प्रति चार वर्षमे विजेताके सम्मानित करल गेल हे । वर्तमान विजेता अर्जेण्टीना हे जे २०२२ टूर्नामेण्टमे अपन तीसरा पदवी जीतलक हल ।

फिफा विश्वकप
स्थापना1930
दलके सङ्ख्या32
वर्तमान विजेताअर्जेण्टिना अर्जेण्टीना (तृतीय पदवी)
सबसे सफल दलब्राजिल ब्राजिल (पञ्चम पदवी)
जालस्थलआधिकारिक जालस्थल

वर्तमान प्रारूपमे एगो योग्यता चरण सम्मिलित हे, जे पिछला तीन बरिसमे होवहे, ई निर्धारित करेला कि कौन दल टूर्नामेण्ट चरणला योग्य होवहे । टूर्नामेण्टके चरणमे ३२ दल लगभग एक महीनासे अधिक समय तक मेजबान राष्ट्र (सभ) के स्थान पर पदवीला प्रतिस्पर्धा करहे । आतिथेय देश (सभ) स्वयमेव योग्य हे ।

२०१८ फिफा विश्वकपके अनुसार एक्कैस अन्तिम टूर्नामेण्ट आयोजित करल गेल हे आउ कुल ७९ राष्ट्रिय दल भाग लेलक हे । ई ट्राफी आठ राष्ट्रिय दल जीतलक हे । ब्राजिल पाँच बेर विजय प्राप्त करलक हे आउ ऊ प्रत्येक टूर्नामेण्टमे खेलेवाला एकमात्र दल हे । अन्य विश्वकप विजेता जर्मनी आउ इताली हे जेकरामे से प्रत्येकमे चार खिताब हे; अर्जेण्टीना तीन बेर, फ्रान्स आउ उरुग्वे, दु-दु पदवीके साथे; आउ इङ्ग्लैण्ड आउ स्पेन एक-एक पदवीके साथे ।

विश्वकप विश्वमे सबसे प्रतिष्ठित साहचर्य फुटबाल टूर्नमेण्ट हे । साथे विश्वमे सबसे व्यापक रूपसे देखल आउ अनुसरण करल जाएवाला एकल खेलायोजन हे । २०१८ फिफा विश्वकपके सभ मैचके सञ्चयी दर्शकके सङ्ख्या ३.५७ अरब (वैश्विक जनसङ्ख्याके आधा) हल, जेकरामे अनुमानित १.१२ अरब लोग अन्तिम मैच देखैत हलन ।[][][][]

सत्रह देश विश्वकपके आतिथ्य करलक हे । अखनि कतर २०२२ विश्वकपके आतिथ्य करलक हे । २०२६ टूर्नामेण्टके आतिथ्य कनाडा, संयुक्तराज्य अमेरिका आउ मेक्सिको द्वारा संयुक्त रूपसे करल जैतै जे मेक्सिकोके तीन विश्वकपमे खेलके आतिथ्य करेवाला पहिला देश होवेके गौरव प्रदान करतै ।

विजेताके सूची

सम्पादित करथिन
वर्ष मेजबान विजेता स्कोर उपविजेता दलके सङ्ख्या
१९३०  उरुग्वे उरुग्वे
उरुग्वे
४-२ अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
१३
१९३४  इताली इटली
इताली
२-१
aet
चेकोस्लोवाकिया


चेकोस्लोवाकिया
१६
१९३८  फ्रान्स इटली
इताली
४-२ हङ्गरी
हङ्गरी
१६/१५

[टिप्पणी १]

१९५०  ब्राजिल उरुग्वे
उरुग्वे
२-१

[टिप्पणी २]

ब्राजिल
ब्राजिल
१६/१३

[टिप्पणी ३]

१९५४   स्विट्जरलैण्ड जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
३-२ हङ्गरी
हङ्गरी
१६
१९५८  स्वीडन ब्राजिल
ब्राजिल
५-२ स्वीडन
स्वीडन
१६
१९६२ साँचा:देश आँकड़ा चिली ब्राजिल
ब्राजिल
३-१ चेकोस्लोवाकिया


चेकोस्लोवाकिया
१६
१९६६  इङ्ग्लैण्ड इङ्ग्लैण्ड


इङ्ग्लैण्ड
४-२
aet
जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
१६
१९७० साँचा:देश आँकड़ा मेक्सिको ब्राजिल
ब्राजिल
४-२ इटली
इताली
१६
१९७४ पश्चिमी जर्मनी जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
२-१ नीदरलॅण्ड्
नीदरलैण्ड
१६
१९७८ साँचा:देश आँकड़ा अर्जेण्टीना अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
३-१
aet
नीदरलॅण्ड्
नीदरलैण्ड
१६
१९८२ साँचा:देश आँकड़ा स्पेन इटली
इताली
३-१ जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
२४
१९८६ साँचा:देश आँकड़ा मेक्सिको अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
३-२ जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
२४
१९९०  इताली जर्मनी
पश्चिमी जर्मनी
१-० अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
२४
१९९४ साँचा:देश आँकड़ा संयुक्तराज्य अमेरिका ब्राजिल
ब्राजिल
०-०
(३–२p)
इटली
इताली
२४
१९९८  फ्रान्स फ्रान्स
फ्रान्स
३-० ब्राजिल
ब्राजिल
३२
२००२  दक्षिण कोरिया
 जापान
ब्राजिल
ब्राजिल
२-० जर्मनी
जर्मनी
३२
२००६  जर्मनी इटली
इताली
१-१
(५–३p)
फ्रान्स
फ्रान्स
३२
२०१० साँचा:देश आँकड़ा दक्षिण अफ्रीका साँचा:देश आँकड़ा ESP स्पेन १-०
aet
नीदरलॅण्ड्
नीदरलैण्ड
३२
२०१४  ब्राजिल जर्मनी
जर्मनी
१-०
aet
अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
३२
२०१८  रूस फ्रान्स
फ्रान्स
४-२ क्रोएसिया
क्रोएशिया
३२
२०२२ साँचा:देश आँकड़ा कतर अर्जेण्टिना
अर्जेण्टीना
३-३
(४–२p)
फ्रान्स
फ्रान्स
३२
  • aet: अतिरिक्त समयके बाद
  • p: पेनाल्टी शूटआउटके बाद
टिप्पणी
  1. आस्ट्रिया जर्मनी सङ्गे विलयके एगो परिणामके रूपमे ड्रा के बाद वापिस ले लेलक: कुछ आस्ट्रियाके खेलाड़ीके बादमे १५ दलके साथे टूर्नामेण्ट छोड़े, जर्मन दस्तामे सम्मिलित हो गेल ।
  2. कौनो आधिकारिक विश्वकपके फाइनल मैच १९५० मे आएल हल ।[] टूर्नामेण्टके विजेता (उरुग्वे, ब्राजिल, स्वीडन आउ स्पेन) चार दलसे चुनाव लड़लक एगो अन्तिम राउण्ड रोबिन समूह द्वारा निर्णय लेल गेल । संयोगवश टूर्नामेण्टके अन्तिम दो मैचमे से एक ई प्रकार अक्सर वास्तविक १९५० के विश्वकपके फाइनलके रूपमे मानल जाइत हे ब्राजिल भरमे उरुग्वेके २-१ के जीतके साथे, एक दोसराके विरुद्ध दु शीर्ष स्थान दल खड़ा हे ।[] एही प्रकार उरुग्वे बनाम ब्राजिलके रूपमे एके समयमे खेलल सबसे कम रैङ्क दलके बीच खेल ऊ तीसरा स्थान सुनिश्चित करल हे कि स्पेनके ऊपरे स्वीडनके ३-१ के जीतके साथे, एक तीसरा स्थानके मैचके बराबर मानल जा सकहे ।
  3. खाली १३ दलके १९५० फिफा विश्वकप खेला ।[] १६ दल बोना समूह आकर्षितमे प्रवेश करलक । हालाँकि तुर्की आउ स्काटलैण्ड दुनो ड्रा से पहिले वापिस ले लेलक, फ्रान्स (क्वालीफाइङ्गमे समाप्त) १५ दलके साथे आयोजित होवेवाला टूर्नामेण्ट छोड़ेला एगो स्थानापन्नके रूपमे आमन्त्रित करल गेल हल । ड्रा के बाद भारत आउ फ्रान्स दुनो त खाली १३ दलके ई टूर्नामेण्टमे भाग लेलक, वापस ले लेलक ।

दल प्रदर्शन

सम्पादित करथिन
प्रत्येक दल द्वारा सबसे बेस परिणाम
वर्ष एवं मेजबान कुल उपस्थिति # माचिस औसत उपस्थिति
साँचा:देश आँकड़ा Uruguay १९३०५,९०,५४९१८३२,८०८
साँचा:देश आँकड़ा Italy १९३४३,६३,०००१७२१,३५३
साँचा:देश आँकड़ा France १९३८३,७५,७००१८२०,८७२
ब्राजिल १९५०१०,४५,२४६२२४७,५११
साँचा:देश आँकड़ा Switzerland १९५४७,६८,६०७२६२९,५६२
साँचा:देश आँकड़ा Sweden १९५८८,१९,८१०३५२३,४२३
साँचा:देश आँकड़ा Chile १९६२८,९३,१७२३२२७,९१२
साँचा:देश आँकड़ा England १९६६१५,६३,१३५३२४८,८४८
साँचा:देश आँकड़ा Mexico १९७०१६,०३,९७५३२५०,१२४
साँचा:देश आँकड़ा West Germany १९७४१८,६५,७५३३८४९,०९९
अर्जेण्टिना १९७८१५,४५,७९१३८४०,६७९
साँचा:देश आँकड़ा Spain १९८२२१,०९,७२३५२४०,५७२
साँचा:देश आँकड़ा Mexico १९८६२३,९४,०३१५२४६,०३९
साँचा:देश आँकड़ा Italy १९९०२५,१६,२१५५२४८,३८९
संयुक्तराज्य १९९४३५,८७,५८७५२६८,९९१
साँचा:देश आँकड़ा France १९९८२७,८५,१००६४४३,५१७
साँचा:देश आँकड़ा Japanसाँचा:देश आँकड़ा South Korea २००२२७,०५,१९७६४४२,२६९
साँचा:देश आँकड़ा Germany २००६३३,५९,४३९६४५२,४९१
साँचा:देश आँकड़ा South Africa २०१०३१,७८,८५६६४४९,६७०
ब्राजिल २०१४३४,२९,८७३६४५३,५९२
  • हरियर पृष्ठभूमि छायाङ्कन उपस्थिति रिकार्ड सङ्केत करहे ।
  • स्रोत:[]

प्रत्येक विश्वकपके अन्तमे पुरस्कार टूर्नामेण्टमे अपन अन्तिम दल पदके अतिरिक्त अन्य उपलब्धीला खेलाड़ी आउ दलला प्रस्तुत करल जा हे । सम्मानित छौ पुरस्कार वर्तमानमे रहल हे:[]

  • सर्वश्रेष्ठ खेलाड़ीला गोल्डन बाल, मीडियाके सदस्यके एगो वोटसे निर्धारित, सिल्वर बाल आउ कांस्य बाल क्रमशः मतदानमे दोसर आउ तीसरा परिष्करण खेलाड़ीके सम्मानित करल जा हे ।[१०]
  • गोल्डन बूट, टूर्नामेण्टमे शीर्ष गोल करेवाला खेलाड़ीला, सिल्वर बूट आउ कांस्य बूट क्रमशः दोसर आउ तीसरा परिष्करण खेलाड़ीके सम्मानित करल जा हे ।[११]
  • सर्वश्रेष्ठ गोलकीपरला गोल्डन दस्ताना पुरस्कार, फिफा टेक्निकल स्टडी ग्रुप निर्णय करलक हे ।[१२]
  • फिफा फेयर प्ले समिति द्वारा स्थापित अङ्क प्रणाली आउ मापदण्डके अनुसार फेयर प्लेके सबसे बेस रिकार्डके साथे दल लागि फिफा फेयर प्ले ट्राफी ।[१३]
  • टूर्नामेण्टके शुरूमे २१ वा छोट आयु वर्गके सर्वश्रेष्ठ खेलाड़ीला सर्वश्रेष्ठ युवा खिलाड़ी के पुरस्कार, फिफा टेक्निकल स्टडी ग्रुप द्वारा निर्णय लेलक ।[१३]
  1. "FIFA.com - 2006 FIFA World Cup™ broadcast wider, longer and farther than ever before". web.archive.org. 2012-01-20. Archived from the original on 20 जनवरी 2012. Retrieved 2023-01-04.
  2. Dunmore, Tom (2011-09-16). Historical Dictionary of Soccer (in अङ्ग्रेजी). Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-7188-5.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  3. Dobson, Stephen; Goddard, John (2011-02-10). The Economics of Football (in English). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-49630-8.
  4. Wong, Glenn M. (2013). The Comprehensive Guide to Careers in Sports (in अङ्ग्रेजी). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 978-1-4496-0203-1.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. "1950 FIFA World Cup". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 7 जून 2011. Retrieved 5 मार्च 2009.
  6. "FIFA World Cup Finals since 1930" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived (PDF) from the original on 8 जुलाई 2014. Retrieved 5 मार्च 2009.
  7. "1950 FIFA World Cup". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 22 जुलाई 2011. Retrieved 15 अगस्त 2011.
  8. "FIFA World Cup competition records" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. p. 2. Archived (PDF) from the original on 25 मई 2017. Retrieved 30 जनवरी 2013.
  9. "FIFA World Cup awards" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived (PDF) from the original on 28 अप्रैल 2015. Retrieved 5 मार्च 2009.
  10. "Golden Ball for Zinedine Zidane". Soccerway. 10 जुलाई 2006. Archived from the original on 11 दिसम्बर 2008. Retrieved 31 दिसम्बर 2007.
  11. "adidas Golden Shoe – FIFA World Cup Final". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 2 फरवरी 2009. Retrieved 4 मार्च 2009.
  12. "Kahn named top keeper". BBC Sport. 30 जून 2002. Archived from the original on 15 सितम्बर 2018. Retrieved 31 दिसम्बर 2007.
  13. 1 2 Pierrend, José Luis (18 मई 2007). "FIFA Awards". rec.sport.soccer Statistics Foundation. Archived from the original on 12 जनवरी 2016. Retrieved 8 जनवरी 2008.