फिफा विश्वकप
फिफा विश्वकप, साहचर्य फुटबालके अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ (फ्रान्सीसी: Fédération Internationale de Football Association) (फिफा), खेलके वैश्विक शासी निकाय, के सदस्यके वरिष्ठ पुरुषके राष्ट्रिय दल द्वारा लड़ल एगो अन्तर्राष्ट्रिय साहचर्य फुटबाल प्रतियोगिता हे । १९४२ आउ १९४६ के छोड़के जखनि द्वितीय विश्वयुद्धके चलते एकर आयोजन नै करल गेल गल, तहियासे १९३० मे उद्घाटन टूर्नामेण्टके बादसे प्रति चार वर्षमे विजेताके सम्मानित करल गेल हे । वर्तमान विजेता अर्जेण्टीना हे जे २०२२ टूर्नामेण्टमे अपन तीसरा पदवी जीतलक हल ।
| स्थापना | 1930 |
|---|---|
| दलके सङ्ख्या | 32 |
| वर्तमान विजेता | |
| सबसे सफल दल | |
| जालस्थल | आधिकारिक जालस्थल |
वर्तमान प्रारूपमे एगो योग्यता चरण सम्मिलित हे, जे पिछला तीन बरिसमे होवहे, ई निर्धारित करेला कि कौन दल टूर्नामेण्ट चरणला योग्य होवहे । टूर्नामेण्टके चरणमे ३२ दल लगभग एक महीनासे अधिक समय तक मेजबान राष्ट्र (सभ) के स्थान पर पदवीला प्रतिस्पर्धा करहे । आतिथेय देश (सभ) स्वयमेव योग्य हे ।
२०१८ फिफा विश्वकपके अनुसार एक्कैस अन्तिम टूर्नामेण्ट आयोजित करल गेल हे आउ कुल ७९ राष्ट्रिय दल भाग लेलक हे । ई ट्राफी आठ राष्ट्रिय दल जीतलक हे । ब्राजिल पाँच बेर विजय प्राप्त करलक हे आउ ऊ प्रत्येक टूर्नामेण्टमे खेलेवाला एकमात्र दल हे । अन्य विश्वकप विजेता जर्मनी आउ इताली हे जेकरामे से प्रत्येकमे चार खिताब हे; अर्जेण्टीना तीन बेर, फ्रान्स आउ उरुग्वे, दु-दु पदवीके साथे; आउ इङ्ग्लैण्ड आउ स्पेन एक-एक पदवीके साथे ।
विश्वकप विश्वमे सबसे प्रतिष्ठित साहचर्य फुटबाल टूर्नमेण्ट हे । साथे विश्वमे सबसे व्यापक रूपसे देखल आउ अनुसरण करल जाएवाला एकल खेलायोजन हे । २०१८ फिफा विश्वकपके सभ मैचके सञ्चयी दर्शकके सङ्ख्या ३.५७ अरब (वैश्विक जनसङ्ख्याके आधा) हल, जेकरामे अनुमानित १.१२ अरब लोग अन्तिम मैच देखैत हलन ।[१][२][३][४]
सत्रह देश विश्वकपके आतिथ्य करलक हे । अखनि कतर २०२२ विश्वकपके आतिथ्य करलक हे । २०२६ टूर्नामेण्टके आतिथ्य कनाडा, संयुक्तराज्य अमेरिका आउ मेक्सिको द्वारा संयुक्त रूपसे करल जैतै जे मेक्सिकोके तीन विश्वकपमे खेलके आतिथ्य करेवाला पहिला देश होवेके गौरव प्रदान करतै ।
विजेताके सूची
सम्पादित करथिन- aet: अतिरिक्त समयके बाद
- p: पेनाल्टी शूटआउटके बाद
- टिप्पणी
- ↑ आस्ट्रिया जर्मनी सङ्गे विलयके एगो परिणामके रूपमे ड्रा के बाद वापिस ले लेलक: कुछ आस्ट्रियाके खेलाड़ीके बादमे १५ दलके साथे टूर्नामेण्ट छोड़े, जर्मन दस्तामे सम्मिलित हो गेल ।
- ↑ कौनो आधिकारिक विश्वकपके फाइनल मैच १९५० मे आएल हल ।[५] टूर्नामेण्टके विजेता (उरुग्वे, ब्राजिल, स्वीडन आउ स्पेन) चार दलसे चुनाव लड़लक एगो अन्तिम राउण्ड रोबिन समूह द्वारा निर्णय लेल गेल । संयोगवश टूर्नामेण्टके अन्तिम दो मैचमे से एक ई प्रकार अक्सर वास्तविक १९५० के विश्वकपके फाइनलके रूपमे मानल जाइत हे ब्राजिल भरमे उरुग्वेके २-१ के जीतके साथे, एक दोसराके विरुद्ध दु शीर्ष स्थान दल खड़ा हे ।[६] एही प्रकार उरुग्वे बनाम ब्राजिलके रूपमे एके समयमे खेलल सबसे कम रैङ्क दलके बीच खेल ऊ तीसरा स्थान सुनिश्चित करल हे कि स्पेनके ऊपरे स्वीडनके ३-१ के जीतके साथे, एक तीसरा स्थानके मैचके बराबर मानल जा सकहे ।
- ↑ खाली १३ दलके १९५० फिफा विश्वकप खेला ।[७] १६ दल बोना समूह आकर्षितमे प्रवेश करलक । हालाँकि तुर्की आउ स्काटलैण्ड दुनो ड्रा से पहिले वापिस ले लेलक, फ्रान्स (क्वालीफाइङ्गमे समाप्त) १५ दलके साथे आयोजित होवेवाला टूर्नामेण्ट छोड़ेला एगो स्थानापन्नके रूपमे आमन्त्रित करल गेल हल । ड्रा के बाद भारत आउ फ्रान्स दुनो त खाली १३ दलके ई टूर्नामेण्टमे भाग लेलक, वापस ले लेलक ।
दल प्रदर्शन
सम्पादित करथिनउपस्थिति
सम्पादित करथिन| वर्ष एवं मेजबान | कुल उपस्थिति | # माचिस | औसत उपस्थिति |
|---|---|---|---|
| साँचा:देश आँकड़ा Uruguay १९३० | ५,९०,५४९ | १८ | ३२,८०८ |
| साँचा:देश आँकड़ा Italy १९३४ | ३,६३,००० | १७ | २१,३५३ |
| साँचा:देश आँकड़ा France १९३८ | ३,७५,७०० | १८ | २०,८७२ |
| १०,४५,२४६ | २२ | ४७,५११ | |
| साँचा:देश आँकड़ा Switzerland १९५४ | ७,६८,६०७ | २६ | २९,५६२ |
| साँचा:देश आँकड़ा Sweden १९५८ | ८,१९,८१० | ३५ | २३,४२३ |
| साँचा:देश आँकड़ा Chile १९६२ | ८,९३,१७२ | ३२ | २७,९१२ |
| साँचा:देश आँकड़ा England १९६६ | १५,६३,१३५ | ३२ | ४८,८४८ |
| साँचा:देश आँकड़ा Mexico १९७० | १६,०३,९७५ | ३२ | ५०,१२४ |
| साँचा:देश आँकड़ा West Germany १९७४ | १८,६५,७५३ | ३८ | ४९,०९९ |
| १५,४५,७९१ | ३८ | ४०,६७९ | |
| साँचा:देश आँकड़ा Spain १९८२ | २१,०९,७२३ | ५२ | ४०,५७२ |
| साँचा:देश आँकड़ा Mexico १९८६ | २३,९४,०३१ | ५२ | ४६,०३९ |
| साँचा:देश आँकड़ा Italy १९९० | २५,१६,२१५ | ५२ | ४८,३८९ |
| ३५,८७,५८७ | ५२ | ६८,९९१ | |
| साँचा:देश आँकड़ा France १९९८ | २७,८५,१०० | ६४ | ४३,५१७ |
| साँचा:देश आँकड़ा Japanसाँचा:देश आँकड़ा South Korea २००२ | २७,०५,१९७ | ६४ | ४२,२६९ |
| साँचा:देश आँकड़ा Germany २००६ | ३३,५९,४३९ | ६४ | ५२,४९१ |
| साँचा:देश आँकड़ा South Africa २०१० | ३१,७८,८५६ | ६४ | ४९,६७० |
| ३४,२९,८७३ | ६४ | ५३,५९२ |
- हरियर पृष्ठभूमि छायाङ्कन उपस्थिति रिकार्ड सङ्केत करहे ।
- स्रोत:[८]
पुरस्कार
सम्पादित करथिनप्रत्येक विश्वकपके अन्तमे पुरस्कार टूर्नामेण्टमे अपन अन्तिम दल पदके अतिरिक्त अन्य उपलब्धीला खेलाड़ी आउ दलला प्रस्तुत करल जा हे । सम्मानित छौ पुरस्कार वर्तमानमे रहल हे:[९]
- सर्वश्रेष्ठ खेलाड़ीला गोल्डन बाल, मीडियाके सदस्यके एगो वोटसे निर्धारित, सिल्वर बाल आउ कांस्य बाल क्रमशः मतदानमे दोसर आउ तीसरा परिष्करण खेलाड़ीके सम्मानित करल जा हे ।[१०]
- गोल्डन बूट, टूर्नामेण्टमे शीर्ष गोल करेवाला खेलाड़ीला, सिल्वर बूट आउ कांस्य बूट क्रमशः दोसर आउ तीसरा परिष्करण खेलाड़ीके सम्मानित करल जा हे ।[११]
- सर्वश्रेष्ठ गोलकीपरला गोल्डन दस्ताना पुरस्कार, फिफा टेक्निकल स्टडी ग्रुप निर्णय करलक हे ।[१२]
- फिफा फेयर प्ले समिति द्वारा स्थापित अङ्क प्रणाली आउ मापदण्डके अनुसार फेयर प्लेके सबसे बेस रिकार्डके साथे दल लागि फिफा फेयर प्ले ट्राफी ।[१३]
- टूर्नामेण्टके शुरूमे २१ वा छोट आयु वर्गके सर्वश्रेष्ठ खेलाड़ीला सर्वश्रेष्ठ युवा खिलाड़ी के पुरस्कार, फिफा टेक्निकल स्टडी ग्रुप द्वारा निर्णय लेलक ।[१३]
सन्दर्भ
सम्पादित करथिन- ↑ "FIFA.com - 2006 FIFA World Cup™ broadcast wider, longer and farther than ever before". web.archive.org. 2012-01-20. Archived from the original on 20 जनवरी 2012. Retrieved 2023-01-04.
- ↑ Dunmore, Tom (2011-09-16). Historical Dictionary of Soccer (in अङ्ग्रेजी). Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-7188-5.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Dobson, Stephen; Goddard, John (2011-02-10). The Economics of Football (in English). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-49630-8.
- ↑ Wong, Glenn M. (2013). The Comprehensive Guide to Careers in Sports (in अङ्ग्रेजी). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 978-1-4496-0203-1.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "1950 FIFA World Cup". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 7 जून 2011. Retrieved 5 मार्च 2009.
- ↑ "FIFA World Cup Finals since 1930" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived (PDF) from the original on 8 जुलाई 2014. Retrieved 5 मार्च 2009.
- ↑ "1950 FIFA World Cup". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 22 जुलाई 2011. Retrieved 15 अगस्त 2011.
- ↑ "FIFA World Cup competition records" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. p. 2. Archived (PDF) from the original on 25 मई 2017. Retrieved 30 जनवरी 2013.
- ↑ "FIFA World Cup awards" (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived (PDF) from the original on 28 अप्रैल 2015. Retrieved 5 मार्च 2009.
- ↑ "Golden Ball for Zinedine Zidane". Soccerway. 10 जुलाई 2006. Archived from the original on 11 दिसम्बर 2008. Retrieved 31 दिसम्बर 2007.
- ↑ "adidas Golden Shoe – FIFA World Cup Final". FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. Archived from the original on 2 फरवरी 2009. Retrieved 4 मार्च 2009.
- ↑ "Kahn named top keeper". BBC Sport. 30 जून 2002. Archived from the original on 15 सितम्बर 2018. Retrieved 31 दिसम्बर 2007.
- 1 2 Pierrend, José Luis (18 मई 2007). "FIFA Awards". rec.sport.soccer Statistics Foundation. Archived from the original on 12 जनवरी 2016. Retrieved 8 जनवरी 2008.
