पृथिवी

सौरमण्डलमे तीसरा स्थानके लीलग्रह

पृथिवी वा पृथ्वी (प्रतीक: 🜨) सौरमण्डलमे सूर्यसे तीसरा ग्रह हे आउ एकमात्र खगोलीय वस्तु हे जे जीवनके आश्रय देवेला जानल जाहे । एकर सतहके ७१% भाग पानीसे आउ २९% भाग भूमिसे छेकाएल हे । एकर सतह बिभिन्न प्लेटसे बनल हे । हियाँ पानी तीनो अवस्थामे पाएल जाहे । एकर दूनो ध्रुवे बरफके एगो मोट परत हे ।

पृथिवी  🜨
१९७२ मे अपोलो १७ चन्द्रयान द्वारा लेल गेल पृथिवीके "द ब्लू मार्बल्" चित्र ।
उपनाम
प्रावधानिक नामधरा, धरित्री, धरणी, जगत, विश्व, संसार
विशेषण पार्थिव, जागतिक, वैश्विक, सान्सारिक
युग जे2000
उपसौर151930000 किमी
(1.01559 AU)
अपसौर 147095000 किमी
(0.9832687 AU)
अर्धमुख्य अक्ष 149598261 किमी
(1.00000261 AU)
विकेन्द्रता 0.01671123
परिक्रमण काल 365.256363004 दिन
1.00001742096 वर्ष)
औसत परिक्रमण गति 29.78 किमी/से॰
(107200 किमी/घण्टा)
औसत अनियमितता 358.617 डिग्री
झुकाव सूर्यके विषुवत रेखा पर 7.155 डिग्री;
अचर समतल से 1.57869 डिग्री
जे2000 सूर्यपथ से 0.00005 डिग्री
आरोही ताखके रेखान्श जे2000 सूर्यपथ से -11.26064 डिग्री
उपमन्द कोणाङ्क 102.94719 डिग्री
उपग्रह
भौतिक विशेषता
माध्य त्रिज्या 6371.0 किमी
विषुवतीय त्रिज्या 6378.1 किमी
ध्रुवीय त्रिज्या 6356.8 किमी
सपाटता 0.0033528
1/298.257222101 (ETRS89)
परिधि
तल-क्षेत्रफल
  • 510072000 वर्ग किमी
  •  (148940000 वर्ग किमी (29.2%) भूमि
  •   361132000 वर्ग किमी (70.8%) जल)
आयतन 1.08321×1012 घन किमी
द्रव्यमान 5.97219×1024 किग्रा[]
(3.0×10-6 सौर द्रव्यमान)
माध्य घनत्व 5.514 ग्राम/घन सेमी
विषुवतीय सतह गुरुत्वाकर्षण9.807 मी॰/वर्ग सै॰
(1 g)
पलायन वेग11.186 किमी/से॰
नाक्षत्र घूर्णन
काल
0.99726968 दिन
(२३ घण्टा ५६ मिनट ४.१०० सेकेण्ड)
विषुवतीय घूर्णन वेग 1,674.4 किमी/घण्टा (465.1 मी/से)
अक्षीय नमन २३ डिग्री २६ मिनट २१.४११९ से॰
अल्बेडो
सतहके तापमान
   केल्विन
   सेल्सियस
न्यूनमाध्यअधि
184 के॰288 के॰330 के॰
−89.2 °C15 °C56.7 °C
वायुमण्डल
सतह पर दाब 101.325 किलो पास्कल (मासत)
सङ्घटन
  1. "UCS Satellite Database" [यूसीएस सेटेलाइट् डेटाबेस्]. यूनियन् ऑफ् कन्सर्नड् साइण्टिस्ट्स् (in अङ्ग्रेजी). 21 जनवरी 2015. Archived from the original on 3 जुलाई 2015. Retrieved 17 अगस्त 2015.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  2. वर्ल्ड जियोडेटिक सिस्टम (WGS-84). नेशनल् जियो स्पेशियल्-इण्टेलिजेन्स् एजेन्सी पर ऑन्लाइन् उपलब्ध
    Archived २०२०-०३-११ at the वेबैक मशीन
  3. "Solar System Exploration: Earth: Facts & Figures" [सौरमण्डल अन्वेषण: पृथिवी: तथ्य आउ आँकड़ा]. नासा (in अंग्रेज़ी). 13 दिसम्बर 2012. Archived from the original on 13 नवंबर 2015. Retrieved 17 अगस्त 2015. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  4. नेशनल् ओशनिक् एण्ड् एटमोस्फेयरिक् एडमिनिस्ट्रेशन् (५ दिसम्बर २०१४). "वातावरणमे कार्बन् डाइऑक्साइडके प्रवृत्ति". अर्थ् सिस्टम् रिसर्च् लेबोरेटरी. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
दे  वा  
सौर मण्डल
सूर्यबुधशुक्रचन्द्रमापृथिवीPhobos and Deimosमङ्गलसीरिस्)क्षुद्रग्रहबृहस्पतिबृहस्पति के उपग्रहशनिशनिके उपग्रहअरुणअरुणके उपग्रहवरुणके उपग्रहनेप्चूनCharon, Nix, and Hydraप्लूटो ग्रहकाइपर घेरा‎Dysnomiaएरिस्बिखरा चक्रऔर्ट बादल
सूर्य · बुध · शुक्र · पृथिवी · मङ्गल · सीरिस् · बृहस्पति · शनि · अरुण · वरुण · यम · हउमेया · माकेमाके · एरिस्
ग्रह · बौनाग्रह · उपग्रह - चन्द्रमा · मङ्गलके उपग्रह · क्षुद्रग्रह · बृहस्पतिके उपग्रह · शनिके उपग्रह · अरुणके उपग्रह · वरुण के उपग्रह · यमके उपग्रह · एरिस् के उपग्रह
छोट वस्तु:   उल्का · क्षुद्रग्रह (क्षुद्रग्रह घेरा‎) · किन्नर · वरुण-पार वस्तु (काइपर् घेरा‎/बिखरा चक्र) · धूमकेतु (और्ट बादल)