नगरीय क्षेत्र

उच्च जनसङ्ख्या घनत्व आउ निर्मित पर्यावरणके बुनियादी ढाँचा वाला बड़ क्षेत्र
(नगरी क्षेत्र से पुनर्निर्देशित)

नगरीय क्षेत्र के अर्थ एगो ऐसन क्षेत्रसे होवहे जने जनसङ्ख्या घनत्व आउ मनवीय क्रियाकलाप ऊ क्षेत्रके आसपासके क्षेत्रसे अधिक होवहे । नगरीय क्षेत्र सामान्य तौरपर नगर, कस्बा वा उपनगरीय विस्तारके सम्मिलित करल जा हे किन्तु एकरामे ग्रामीण क्षेत्रके सम्मिलित नै करल जाये ।

बृहत्तर टोकियो क्षेत्र विश्वके सबसे विशाल नगरीय क्षेत्र हे जेकर जनसङ्ख्या लगभग ३.५ करोड़ हे ।
२००६ मे कमसे कम दसलाख जनसङ्ख्या वाला नगरीय क्षेत्र । वर्ष १८०० मे विश्वके खाली ३% जनसघ्ख्या नगरमे निवास करहल आउ बीसमा शताब्दीके अन्त तक ई आँकड़ा ४७% पहुँच गेल हल । २०१० मे भारतके ३०.१% जनसङ्ख्या नगरीय क्षेत्रमे निवास करहल जे विश्व औसतसे कम हल ।[]
नगरीय पर्यावरणमे रहेवाला जनसङ्ख्याके प्रतिशतमे दर्शावैत एगो विश्व मानचित्र ।

नगरीय क्षेत्रके निर्माण आउ आगेके विकास नगरीकरण द्वारा करल जा हे । नगरीय क्षेत्रके विस्तारके मापन जनसङ्ख्या घनत्व आउ अव्यवस्थित फैलावके विश्लेषणला आउ नगरीय आउ ग्रामीण जनसङ्ख्याके निर्धारणला करल जा है।

देशानुसार परिभाषा

सम्पादित करथिन

चीनमे नगरीय क्षेत्र एक नगरीय मण्डल, नगर वा कस्बा होवहे जेकर जनसङ्ख्या घनत्व १,५०० किमी वा अधिक होवहे । नगरीय मण्डल जेकर जनसङ्ख्या घनत्व ई सङ्ख्यासे कम हे, लागि खाली ऊ गली, कस्बा स्थल आउ बगलके गाँओके नगरीय जनसङ्ख्यामे गिनल जा हे ।

भारतके २०११ के जनगणना लागि नगरीय क्षेत्रके परिभाषा ई प्रकार हल:

  • एक नगरपालिका, निगम, छावनी बोर्ड वा अधिसूचित नगर क्षेत्र समिति आदिके सब स्थान ।
  • अन्य सब क्षेत्र जे निम्नलिखित मानदण्डके पूरा करहे:
    • कमसे कम ५,००० के जनसङ्ख्या ।
    • कामकाजी पुरुष जनसङ्ख्याके कमसे कम ७५% अकृषि कार्यमे संलग्न ।
    • जनसङ्ख्या घनत्व कमसे कम ४०० व्यक्ति प्रति वर्ग किमी ।

संयुक्तराज्य अमेरिका

सम्पादित करथिन

अमेरिकामे नगरीय क्षेत्रके दु श्रेणी हे । नगरीयकृत क्षेत्र ऊ नगरीय क्षेत्रके निर्दिष्ट करहे जने ५०,००० वा अधिक लोग निवास करहथ । पचास हजारसे कम लोग वाला क्षेत्रके नगरीय समूह कहल जा हे । अमेरिकामे नगरीय क्षेत्र सबसे पहिले १९५० के जनगणनामे अङ्कित कैल गेल हल, जखनिकि नगरीय समूह २००० के जनगणनामे । अमेरिकामे कुल मिलाकर १,३७१ नगरीय क्षेत्र आउ नगरीय समूह हे जेकरामे १०,००० या अधिक लोग हथ ।

  1. Percentage of global population living in cities, by continent
    Archived २०१२-०४-१४ at the वेबैक मशीन guardian.co.uk (अङ्ग्रेजी)

बाहरी कड़ी

सम्पादित करथिन