कोणीय संवेग
भौतिक विज्ञानमे कोणीय संवेग (Angular momentum) संवेग आघूर्ण (moment of momentum) या घूर्णी संवेग (rotational momentum)[१][२] कौनो वस्तुके द्रव्यमान, आकृति आउ वेगके ध्यानमे रखैत एकर घूर्णनके मानके मापन हे ।[३] ई एक सदिश राशि हे जे कौनो विशेष अक्षके सापेक्ष जड़त्वाघूर्ण आउ कोणीय वेगके गुणनफलके बराबर होवहे । कणके कौनो निकाय (उदाहरणार्थ: दृढ़ पिण्ड) के कोणीय संवेग ऊ निकायमे उपस्थित सब कणके कोणीय संवेगके योगके तुल्य होवहे । एकरा L से प्रदर्शित कैल जा हे ।
चिरसम्मत यान्त्रिकीमे कोणीय संवेग
सम्पादित करथिन
परिभाषा
सम्पादित करथिनकेहु बिन्दुके सापेक्ष कौनो 'कण' के कोणीय संवेगके सदिश गुणनफलके रूपमे ई प्रकार अभिव्यक्त कैल जा सकहे -
जन्ने ऊ बिन्दुके सापेक्ष ऊ कणके स्थिति सदिश हे ।
केहु अक्षके सापेक्ष कौनो कणके कोणीय संवेग ऊ अक्षसे कण तकके लम्बवत सदिश आउ ऊ कणके रैखिक संवेगके सदिश गुणनफलके बराबर होवहे । ध्यान रहे कि कोणीय संवेगके मान, अक्षके चुनाव पर निर्भर करहे (अलगे-अलगे अक्षके सापेक्ष कोणीय संवेगो अलगे-अलगे होत), जखनिकि रेखीय संवेगके मानके अक्षके चुनावसे कौनो सम्बन्ध नै हे ।
- केहु पिण्डके कोणीय संवेग
केहु बिन्दुके सापेक्ष केहु पिण्डके कोणीय संवेग ऊ बिन्दुके सापेक्ष ऊ पिण्डके सब कणके कोणीय संवेगके सदिश योगके बराबर होवहे ।
- केहु बिन्दुके सापेक्ष केहु पिण्डके कोणीय संवेग = ऊ बिन्दुके सापेक्ष ऊ पिण्डके द्रव्यमान केन्द्रके कोणीय संवेग + द्रव्यमान केन्द्रसे जायेवाला अक्षके सापेक्ष जड़त्वाघूर्ण x ई अक्षके सापेक्ष कोणीय वेग
केहु अक्षके सापेक्ष केहु गतिशील पिण्डके कोणीय संवेग, ऊ अक्षके सापेक्ष ऊ पिण्डके जड़त्वाघूर्ण एवं ओकर कोणीय वेगके गुणनफलके बराबर होवहे ।
कोणीय संवेग संरक्षणके नियम
सम्पादित करथिन
- यदि केहु निकाय पर कौनो बाहरी बलाघूर्ण नै लगावल जाये त ऊ निकायके कोणीय संवेग अपरिवर्तित रहहे ।[४]
सन्दर्भ
सम्पादित करथिन- ↑ ट्रुसडेल, क्लिफोर्ड (1991). A First Course in Rational Continuum Mechanics: General concepts [परिमेय सातत्य यांत्रिकी में एक प्रथम पाठ्यक्रम: सामान्य अवधारणा] (in अङ्ग्रेजी). एकेडेमिक प्रेस. p. 37. ISBN 0-12-701300-8. Archived from the original on 23 मार्च 2014. Retrieved 28 मार्च 2014.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ स्मिथ, डोनाल्ड रे; ट्रुसडेल, क्लिफोर्ड [in English] (1993). An introduction to continuum mechanics – after Truesdell and Noll [सान्तत्य यान्त्रिकीके एक परिचय – ट्रुसडेल आउ नोलके बाद]. स्प्रिङ्गर. ISBN 0-7923-2454-4. Archived from the original on 22 जनवरी 2014. Retrieved 23 मार्च 2014.
- ↑ पिवार्स्की, जिम (2013). "Spin" [प्रचक्रण]. सिमिट्री मैगजीन. Archived from the original on 15 अप्रैल 2014. Retrieved 23 मार्च 2014.
- ↑ "Conservation of Angular Momentum - Boundless". Archived from the original on 3 जनवरी 2017. Retrieved 3 जनवरी 2017.