उज्बेकिस्तान
उज्बेकिस्तान (Uzbek: Oʻzbekiston) एसियाके मध्यभागमे स्थित एक देश हे जे चारो दनेसे जमीनसे घेराएल हे । एकर इलावा एकर आसपासके देशके अपने समुद्र तक कौनो निकास नै हे । एकर सीमा उत्तरमे कजाकिस्तान, पूर्वमे ताजिकिस्तान, दक्षिणमे तुर्कमेनिस्तान आउ अफगानिस्तानसे लगहे । राजधानी ताशकन्द नगर हे । उज्बेकिस्तानके प्रमुख नगरमे, राजधानी ताशकन्दके इलावा, समरकन्द आउ बुखाराके अलगे कैल जा सकहे । आधिकारिक भाषा उज्बेक हे । क्षेत्रफल ४,४८,९७८ वर्ग किमी हे । वर्तमानमे देशके जनसङ्ख्या ३.७५ करोड़से अधिक हे । मौद्रिक इकाई योग हे । उज्बेकिस्तान गणराज्यमे १२ क्षेत्र, ताशकन्द नगर आउ कराकल्पकस्तान गणराज्य, एक स्वायत्त गणराज्य सम्मिलित हे ।
उज्बेकिस्तान गणराज्य O‘zbekiston Respublikasi | |
|---|---|
| राजधानी आउ सबसे बड़का नगर | ताशकन्द 41°19′N 69°16′E / 41.317°N 69.267°E |
| आधिकारिकभाषा | उज्बेक[१][२] |
| मान्यताप्राप्त भाषा | काराकालपाक |
| नृजातीय समूह (2021)[३] |
|
| धर्म (2020)[४] |
|
| निवासीनाम | उज्बेकिस्तानी |
| सरकार | एकात्मक अर्ध-अध्यक्षीय गणराज्य |
| शौकत मिर्जियोयेव | |
| अब्दुल्लाह अरिपोव | |
| विधानमण्डल | आली मजलिस |
• उच्चसदन | सीनेट |
• निम्नसदन | विधायी कक्ष |
| इतिहास | |
| 840 | |
| 1077 | |
| 1370 | |
| 1428 | |
• उज्बेक खानत | 1500 |
| 30 अप्रैल 1918 | |
| 27 अक्टूबर 1924 | |
• गणराज्यके स्थापना | 1 सितम्बर 1991 |
| 8 दिसम्बर 1992 | |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (५५मा) |
• जलक्षेत्र (%) | 4.9 |
| जनसङ्ख्या | |
• 2024 आकलन | 37,535,605[५] (३६मा) |
• जनघनत्व | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (१३८मा) |
| जिडिपि (पिपिपि) | 2024 प्राक्कलन |
• कुल | |
• प्रतिव्यक्ति | |
| जिडिपि (साङ्केतिक) | 2024 प्राक्कलन |
• कुल | |
• प्रतिव्यक्ति | |
| गिनी (2022) | मध्यम |
| माविसू (2023) | उच्च · १०७मा |
| मुद्रा | उज्बेकिस्तानी सुम (UZS) |
| समय मण्डल | युटिसि+5 (UZT) |
| दूरभाष सङ्केत | +998 |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | UZ |
| इण्टरनेट टिएलडि | .uz |
इतिहास
सम्पादित करथिनमानववास एहाँ ईसाके २००० वर्ष पहिलेसे हे । ऐसन मानल जा हे कि आजके उज्बेक ओहाँ पर पहिलेसे बसल आर्यके विस्थापित कर देलन । वर्ष ३२७ ईसापूर्वमे सिकन्दर जखनि विश्व विजय (जे वास्तवमे फारस विजयसे जादे अधिक नै हलै) पर निकललै त एहाँ ओकरा बड़ी प्रतिरोधके सामना करे पड़लै । ऊ एहाँके राजकुमारी रोक्सानासे बियाहो कैलकै पर युद्धमे ओकरा बड़ी फयदा नै भेलै । सिकन्दरके बाद इरानके पार्थियन आउ सासानी साम्राज्यके अङ्ग ई अठमा शताब्दी तक रहलै । एकर बाद अरब खुरासान पर कब्जा कर लेलकै आउ क्षेत्रमे इस्लामके प्रचार भेलै ।
नौमा शताब्दीमे ई सामानी साम्राज्यके अङ्ग बनलै । सामानी पारसी धर्म त्यागके सुन्नी इस्लामके आत्मसात कैलन । चौदहमा शताब्दीके अन्तमे ई तखनि महत्वपूर्ण क्षेत्र बन गेलै जखनि एहाँ तैमूरलङ्गके उदय भेलै । तैमूर मध्य आउ पश्चिमी एसियामे अद्भुत सफलता पैलकै । तैमूर उस्मान (आटोमन) सम्राटोके हरा देलकै हल । उन्नैसमा शताब्दीमे ई बढ़ैत रूसी साम्राज्य आउ १९२४ मे सोवियत सङ्घके सदस्यके अङ्ग बनलै । १९९१ मे ई सोवियत सङ्घसे स्वाधिनता प्राप्त कैलकै ।
इहो देखथिन
सम्पादित करथिनसन्दर्भ
सम्पादित करथिन- ↑ "Uzbekistan: Law "On Official Language"". Refworld. Archived from the original on 8 मई 2019. Retrieved 26 नवम्बर 2022.
- ↑ "Constitution of the Republic of Uzbekistan". constitution.uz. Retrieved 1 सितम्बर 2020.
- ↑ "Permanent population by national and / or ethnic group, urban / rural place of residence". Data.egov.uz. 2-001-1779. Archived from the original on 2 फरवरी 2023. Retrieved 16 सितम्बर 2022.
- ↑ "Uzbekistan: Major World Religions (1900 - 2050) (World Religion Database, 2020)2".
- ↑ "Demographic situation in the Republic of Uzbekistan - 9/11/2024". उज्बेकिस्तानके साङ्ख्यिकी एजेन्सी. Archived from the original on 2 दिसम्बर 2020. Retrieved 9 मई 2024.
- 1 2 3 "World Economic Outlook Database, November 2023 Edition. (Uzbekistan)". IMF.org. अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष. 10 नवम्बर 2023. Retrieved 12 नवम्बर 2023.
- ↑ "World Economic Outlook Database, October 2023". IMF.org. अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष. Retrieved 12 नवम्बर 2023.
- ↑ "Gini index (World Bank estimate)". विश्व बैङ्क समूह. Retrieved 26 दिसम्बर 2024.
- ↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF) (in अङ्ग्रेजी). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. 13 मार्च 2024. p. 275. Archived (PDF) from the original on 13 मार्च 2024. Retrieved 9 मई 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)