अधातु
अधातु रासायनिक वर्गीकरणमे प्रयुक्त होवेवाला एगो शब्द हे । आवर्त सारणीके प्रत्येक तत्त्व अपन रासायनिक आउ भौतिक गुणके आधार पर धातु अथवा अधातु श्रेणीमे वर्गीकृत कैल जा सकहे (कुछ तत्त्व जेकरामे दुनोके गुण पाएल जाहे उनखा उपधातुके श्रेणीमे रखल जाहे) । आवर्त सारणीमे ई १५मा से लेके १८मा समूहमे दहिना-ऊपरी कोनामे स्थित हे । एकर अतिरिक्त प्रथम समूहमे सबसे ऊपरे स्थित उदजनो अधातु हे । हाइड्रोजनके अतिरिक्त जारक, प्राङ्गार, भूयाति, गन्धक, भास्वर, हैलोजन आउ अक्रिय गैस अधातु मानल जाहे ।
प्रायः आवर्त सारणीके खाली २२ तत्त्व अधाके श्रेणीमे गिनल जाहे जखनकि धातुके श्रेणीमे ९२ तत्त्व आवहे । तैयो पृथ्वीके गर्भके वायुमण्डल आउ जलमण्डलके अधिकांश भाग अधातुये हे । जीवके संरचनोमे अधातुयेके अधिकांशता हे ।
| उ/H | या/He | |||||||||||||||||||||
| लघ/Li | वि/Be | टा/B | प्रा/C | भू/N | जा/O | त/F | श/Ne | |||||||||||||||
| क्षा/Na | भ्र/Mg | स्फ/Al | सै/Si | भा/P | ग/S | नी/Cl | म/Ar | |||||||||||||||
| द/K | चू/Ca | स्तो/Sc | र/Ti | रो/V | व/Cr | अय/Mn | लो/Fe | के/Co | रू/Ni | ता/Cu | ज/Zn | द्र/Ga | सि/Ge | नैप/As | मे/Se | दु/Br | ली/Kr | |||||
| दी/Rb | शो/Sr | भृ/Y | गो/Zr | का/Nb | स/Mo | चे/Tc | नक्ष/Ru | ना/Rh | निच/Pd | च/Ag | मृ/Cd | नैल/In | त्र/Sn | अं/Sb | वङ्ग/Te | जम्ब/I | को/Xe | |||||
| द्यु/Cs | ह/Ba | * | गा/Hf | सह/Ta | चन/W | बा/Re | गु/Os | घन/Ir | महा/Pt | सो/Au | पा/Hg | सा/Tl | सीस/Pb | भिद/Bi | तो/Po | ला/At | तै/Rn | |||||
| क्षुद/Fr | तेज/Ra | ** | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | ||||||||||||
| * | सु/La | पु/Ce | श्य/Pr | आ/Nd | पिव/Pm | ध/Sm | किं/Eu | य/Gd | इ/Tb | चुम/Dy | पां/Ho | रक/Er | व्या/Tm | श्वे/Yb | निर/Lu | |||||||
| ** | एज/Ac | ह्रस/Th | प्रै/Pa | किर/U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | |||||||
| ||||||||||||||||||||||
गुण
सम्पादित करथिनओइसे 'अधातु' के कौनो स्पष्ट परिभाषा न हे । तैयो मोट तौरपर अधातुके निम्नलिखित गुण हे -
- धातुके तुलनामे कम विद्युत चालकता
- धातुके तुलनामे कम ऊष्मा चालकता
- अधातु अम्लीय आक्साइड बनावहे (जखनकि धातु क्षारीय आक्साइड बनावहे) ।
- जे अधातु ठोस हे, ओहु भङ्गुर (ब्रिटल) आउ चमकहीन होवहे ।
- अधातुके घनत्व कम होवहे ।
- अधातुके क्वथनाङ्क आउ गलनाङ्क धातुसे बड्डी कम होवहे ।
- अधातुके एलेक्ट्रान बन्धुता सर्वाधिक होवहे (अक्रिय गैस अपवाद हे) ।