अण्डमान आउ निकोबार द्वीपसमूह

भारतके केन्द्रशासितप्रदेश
(अण्डमान आउ निकोबार से पुनर्निर्देशित)

अण्डमान आउ निकोबार द्वीपसमूह भारतके एगो केन्द्रशासितप्रदेश हे । ई बङ्गालके खाड़ीके दक्खिनमे हिन्दमहासागरमे स्थित हे ।[] अण्डमान आउ निकोबार दीपसमूह लगभग ५७२ छोट-बड़ द्वीपसे मिलके बनल हे जेकरामे से खाली कुछे द्वीपपर लोग रहहथिन । एकर राजधानी श्रीविजयपुरम् (पोर्ट ब्लेयर) है ।

अण्डमान आउ निकोबार द्वीपसमूह
भारतके केन्द्रशासितप्रदेश
ऊपरे-दहिनासे दक्षिणावर्त: रॉस आउ स्मिथ द्वीपे समुद्र तट; श्रीविजयपुरे सेल्यूलर जेल; निकोबार द्वीपसमूहके वायवीय दृश्य; अण्डमान सागर भिजुन गोताखोरी
प्रतीक
भारतमे अण्डमान आउ निकोबार द्वीपसमूहके स्थानके अवस्थिति
भारतमे अण्डमान आउ निकोबार द्वीपसमूहके स्थान
निर्देशाङ्क (पोर्ट ब्लेयर): 11°41′N 92°46′E / 11.68°N 92.77°E / 11.68; 92.77निर्देशाङ्क: 11°41′N 92°46′E / 11.68°N 92.77°E / 11.68; 92.77
देश भारत
गठन१ नवम्बर १९५६
राजधानी आउ सबसे बड़ नगरश्रीविजयपुरम् (पोर्ट ब्लेयर)
जिला
सरकार
  उपराज्यपालएडमिरल (रेटेड) देवेन्द्र कुमार जोशी
  मुख्य सचिवजितेन्द्र नारायण, आइएएस
  सांसद (लोकसभा)बिष्णु पद रे
  उच्चन्यायालयकलकता उच्चन्यायालय (पोर्ट ब्लेयर बेञ्च)
क्षेत्रफल
  कुल[convert: invalid number]
  क्रम२८मा
जनसङ्ख्या
 (२०१२)[]
  कुल३८०५२०
  घनत्व
भाषा[]
  राजभाषाहिन्दी, अङ्ग्रेजी[]
  बोलल जायेवालाकरेन, बङ्गला, तमिल्, तेलुगु, हिन्दी, निकोबारी, मलयालं, सादरी, कुड़ुख, मुण्डा, खड़िया[]
समयमण्डलयुटिसि+0५:३० (भारतीय मानक समय)
आइएसओ ३१६६ सङ्केतIN-AN
मानव विकास सूचकाङ्क (2019)बृद्धि०.७४१ (high) • ६ठा
जालस्थलwww.andaman.gov.in
अण्डमान आउ निकोबार दीपसमूह

भारतके ई केन्द्रशासितप्रदेश हिन्दमहासागरमे स्थित हे आउ भौगोलिक दृष्टिसे दक्खिन-पूरुब एसियाके भाग हे । ई इण्डोनेसियाके आचेहके उत्तरमे १५० किमी पर स्थित हे आउ अण्डमानसागर एकरा थाइलैण्ड आउ म्यान्मारसे अलगे करहै ।[] दूगो प्रमुख दीपसमूहसे मिलके बनल ई दीपसमूहके १०° उ अक्षांश पृथक करहै, जेकर उत्तरमे अण्डमान द्वीपसमूह आउ दक्खिनमे निकोबार द्वीपसमूह स्थित हे । ई दीपसमूहके पूरुदन्ने हिन्दमहासागर आउ पच्छिदन्ने बङ्गालके खाड़ी स्थित हे ।

दीपसमूहके राजधानी श्रीविजयपुरम् (पोर्ट ब्लेयर) एगो अण्डमानी नगर हे । २०११ के भारतके जनगननाके अनुसार हियाँके जनसङ्ख्या ३,७९,९४४ हे । जेकरामे २,०२,३३० (५३.२५%) पुरुष आउ १७७,६१४ (४६.७५%) महिला हथिन । लिङ्गानुपात प्रति १,००० पुरुषमे से ८७८ महिला है । खाली १०% जनसङ्ख्या निकोबार द्वीपमे रहहै ।[] पूरा क्षेत्रके कुल भूमिक्षेत्र लगभग ८,२४९ वर्ग किमी है ।

अण्डमान शब्द मलयभाषाके शब्द हान्दुमन से ऐलै हे जे हिन्दु देवता हनुमान् के नामके परिवर्तित रूप है । निकोबार शब्दो एही भाषासे लेल गेलै हे जेकर अर्थ होवहै नग्न लोगके भूमिहिन्दमहासागरमे बसल निर्मल आउ शान्त अण्डमान पर्यटकके मनके असीम आनन्दके अनुभूति करावैत भारतके एक लोकप्रिय द्वीप समूह है । अण्डमान अपन आञ्चलमे मूङ्गा भित्ति, साफ-स्वच्छ सागर तट, पुरान स्मृतिसे जुड़ल खण्डहर आउ अनेक प्रकारके दुर्लभ वनस्पति सञ्जोएले है । सुन्दरतामे एकसे बढ़के एक एहाँ कुल ५७२ द्वीप है । अण्डमानके लगभग ८६ प्रतिशत क्षेत्रफल जङ्गलसे झकाएल है । समुद्री जीवन, इतिहास आउ जलक्रीड़ामे रूचि रखेवाला पर्यटकके ई द्वीप बड़ी रास आवहै ।

ई द्वीप पर अङ्ग्रेजके आधिपत्य हलै आउ बादमे दोसर विश्वयुद्ध खनी जापान द्वारा एकरा पर अधिकार कर लेल गेलै । कुछ समयला ई द्वीप नेताजी सुभाषचन्द्र बोसके आजाद हिन्द फौजके अधीनो रहलै हल । बड़ी कमे लोगके मालूम होतै कि देशमे केनहुँ पहिला बेर पोर्टे ब्लेयर मे तिरङ्गा फहराया गेलै हल । हियाँ नेताजी सुभाष चन्द्र बोस ३० दिसम्बर १९४३ के यूनियन जैक उतारके तिरङ्गा झण्डा फहरौलन हल । एहीसे अण्डमान निकोबार प्रशासन दनेसे ३० दिसम्बरके प्रत्येक वर्ष एक भव्य कार्यक्रम मनावेके शुरुआत कैल गेलै हे । जनरल लोकनाथनो एहाँके गवर्नर रहलन हल । १९४७ मे ब्रिटिश सरकारसे मुक्तिके बाद ई भारतके केन्द्रशासितप्रदेश बनलै ।

अण्डमानी युगल

ब्रिटिश शासन द्वारा ई स्थानके प्रयोग स्वाधीनता आन्दोलनमे दमनकारी नीतिके तहत क्रान्तिकारी सबके भारतसे अलगे रखेला कैल जा हलै । एही चलते ई स्थान आन्दोलनकारीके बीचे काला पानीके नामसे कुख्यात हलै । कैदला पोर्ट ब्लेयरमे एक अलग कारागार, सेल्यूलर जेलके निर्माण कैल गेलै हल जे ब्रिटिश इण्डियाला साइबेरिया नियन हलै ।

२३ दिसम्बर २००४ के सूनामी लहरके कहरसे ई द्वीप पर ६,००० से जादे लोग मर गेलथिन ।

सम्बन्धित लेख

सम्पादित करथिन
  1. "Andaman and Nicobar Administration". And.nic.in. Archived from the original on 18 फरवरी 2015. Retrieved 8 जुलाई 2013.
  2. भारतके जनगणना
    Archived १४ जून २००७ at the वेबैक मशीन, 2011. Census Data Online, Population.
  3. 1 2 "50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India" (PDF). 16 जुलाई 2014. p. 109. Archived from the original (PDF) on 22 मार्च 2015. Retrieved 6 नवम्बर 2016.
  4. "www.andaman.gov.in". Archived from the original on 20 नवम्बर 2016. Retrieved 27 नवम्बर 2016.
  5. "When British toyed with idea to unleash Gurkhas on Sentinelese". Archived from the original on 28 नवम्बर 2018. Retrieved 26 नवम्बर 2018.
  6. "Nicobar's bicycle diaries". Archived from the original on 7 अक्तूबर 2018. Retrieved 7 अक्तूबर 2018. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)
  7. "Census of India" (PDF). Archived (PDF) from the original on 13 नवम्बर 2011. Retrieved 13 अप्रैल 2012.