Marcel Firpo
MN |
Achesta pagina é scricia en mentonasch, segond a norma de Bruyn Andrews |
Marsé Firpo (Marcel Firpo en franses, Marcello Firpo en italian; Mentàn, 1876 – Varages, 1973) è stac un poeta e autò franses de lenga italiana e de dialet mentonasch.
Vita
modìficaMarsé Firpo è naisciù a Mentàn en 1878 da 'na famiya de muraò dame luegne ascendense genovese[1]. Ra sa vita privàia è stacia marcàia da 'na seria d'avenimenti tragichi, dao moment che ra sa prima sposa era moarta premairoga en 1914 e son fiy solament a r'age de 5 ane. Ro son impegno politico r'ha possà a ocupà dabor a fonsiàn de conseyero de r'Arpe Maritime dao 1929 ao 1931, pui achela de conseyero d'a comuna dao 1929 ao 1932. Ro son rolo de fonsionari d'a dugana r'avìa portà a stà pran d'ane a Ventimiya.
Firpo è stac una personalità particolarment conosciùa e apressiàia a Mentàn pe'a sa atività de poeta en dialet, aiscì che per esse stac fondatò d'o Comité des Traditions Mentonasques e d'a compagnìa d'o Teatrou du pe descausse. Ha participà ao moviment culturale Barma Grande, che s'ocupava d'a produssiàn de leteratura ent'u teritori de Mentàn e de Recabruna ona se parlava italian; ha colaborà a ra revista de leteratura Intemelia enseme a Nino Lamboglia.
Ent'o periodo entr'e doe ghere è stac un partisàn dechiarà de r'uniàn a r'Italia de Mentàn e d'u teritori d'a riviera ent'a Provensa-Arpe-Coasta d'Asur, tanto che ha acetà dame favò r'ocupassiàn en 1940 d'e trope italiane.
Per sta ragiàn, en 1944 è stac condanà da un tribunale speciale franses a 7 ane de reclusiàn, cu ha purgà ent'a prijan de Marseya. Ra condanassiàn per "colaborassiàn" ha agù d'e pesante conseguense su ra sa reputassiàn, ao ponc de dovese piatà sota a ro pseudonimo de Louis Ravalin ent'e se publicassià[2]. D'o rest, de delà d'a prigionia e de r'esilio, apress a ghera o poeta ha subì r'oblì d'u se concitadì, de cu comenserà forsci a niescì solament a ra fin d'a sa vita.
En 1967 è stac tra u enspiratò d'o Festival de la Poésie et de la Comédie intémélienne de Pigna, sostenì da r'Istituto Enternasionale d'u Studi Liguri de Bordeghea.
Òpere
modìficaR'unico travay de Firpo che ha godù de 'na carche circulassian es un recuey de poesie en mentonasch entitolà Cansù e Poesie de Mentan, publicà en 1943[3]. Ha publicà aiscì ro recuey Au pays de Menton: Poésies e autre scrice en dialet ent'e reviste Les Annales de Menton, A Barma Grande - Antulugia Intemelia, L'Armanac Nissart[4]. E se poesie san encà ancui publicàie ent'a revista Ou Païs Mentounasc. Ra pupart d'u scrice enediti de r'autò san ancui conservài a r'Istituto Enternasionale d'u Studi Liguri de Bordeghea. Tra u se recueye de poesie enedite ry es E Scaglie d'u camen, Foara camen, Brigaglie, Giuan Cardelina. Ha scric aiscì una dosena de comedie teatrale cu ha fac rapresentà e che han conosciù un descret sucess.
O travay de Firpo è streciament ligà a ra sfioritura d'a leteratura en dialet encoragiàia ent'a sona de Ventimiya, ent'a regiàn de Nissa e a Monigo dame Loì Notari, che ello anmirava coma un maistre e un paire. Ra poesia de Firpo, che carche-vota, surtò ao prinsipi d'a sa cariera, tomba ent'o pitoresch e ent'o folklore, cava nondemeno ru se mieye resultài ent'un profond sentiment d'a natura e ent'una comuniàn panica dam'u misteri d'a terra e d'a campagna, che ro poeta sente coma fasent partia d'a sa meme persona e d'a sa vita[5].
Note
modìfica- ↑ Paolo Veziano: «L’Affaire Firpo»
- ↑ Werner Forner, Morphologie comparée du mentonnais et du ligurien alpin
- ↑ Academia.edu: Mentone e Nizza italiane: il caso Marcello Firpo
- ↑ Nicematin.com: Marcel Firpo, poète des traditions mentonnaises
- ↑ Conseggio Ligure: Marçello Firpo
Autre progete
modìfica
Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Marcel Firpo
