Cheu

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

O cheu o l'é 'n òrgano moscolâre vêuo ch'o constitoìsce o çéntro motô de l'aparâto çircolatöio. O spóncia o sàngoe inti vertebræ craniòti e inte l'òmmo o s'atrêuva tra-i doî pormoìn, davànti a-o fî da schénn-a e derê a l'òsso do pêto. O l'à 'na fórma scìmile a quélla de 'n cöno e o l'é constitoîo da quàttro càmie, doî àtri e doî vertìcoli.

Un cheu umàn da 'n'outopsîa

Anatomîa

O cheu o s'atrêuva into mediàstino davànti, tra-i doî pormoìn spostòu de pöco a mancìnn-a, sôvia o diafràmma, davànti a-o fî da schénn-a, derê a l'òsso do pêto. O l'à ciù ò mêno a fórma de 'n cöno e o l'é constitoîo da quàttro càmie, doî àtri e doî ventrìcoli, spartî da-o sètto interatriâle e da-o sètto interventricolâre. O cheu o l'à un schéletro fiôzo, mìsso tra-i àtri e-i ventrìcoli, con quàttro anélli che fórman i pertûxi de vàlvole. E vàlvole do cheu són de lengoétte fiôze che contròllan o pasàggio do sàngoe e i moviménti di seu oêxìn se realìzzan in mòddo pascîvo, ö sæ pe-a diferénsa de presción tra-e dôe pàrte che quéste sepàran.

A miâgia do cheu a l'é formâ in sostànsa da 'na scciàssa tónega de móscolo, dîta miocàrdio: o miocàrdio o l'é ingugéito da l'epicàrdio (o fugétto viscerâle do pericàrdio sierôzo) e drénto o l'é tapesòu da l'endocàrdio. O cheu o l’é dotòu de ‘n scistêma de conduçión, formòu da ‘na ræ de çélole specializæ che géneran e transméttan l’inpùlso elétrico a-i àtri e a-i ventrìcoli pe prodûe a contraçión: sto scistêma o l’é constitoîo da-o gróppo senoatriâle, un relais, o gróppo atrioverticolâre e-o fàscio de His.

Ògni àtrio o comùnica co-o rispetîvo ventrìcolo pe mêzo de 'n pertûzo atrioverticolâre, dotòu de 'na vàlvola, ch'a permétte o pasàggio do sàngoe sôlo da l'àtrio a vèrso o ventrìcolo e no a-a revèrsa: a mancìnn-a a vàlvola a l'é dîta bicùspide ò mitrâle, a drîta tricùspide. Ògni ventrìcolo o prezénta 'n pertûzo arteriôzo ascì, pe comunicâ a mancìnn-a con l'aòrta e a drîta con l'artêia pormonâia, e sti pasàggi són regolæ da træ vàlvole dîte semilunâie ò sigmoidêe. Pe cóntra, no gh'é de vàlvole che sepàran i àtri da-e seu vénn-e, ö sæ da-e vénn-e câve de sôvia e de sótta pe l'àtrio de drîta e da-e vénn-e pormonâie pe l'âtrio de mancìnn-a.

A l'àtrio drîto l'arîva o sàngoe da-o çìrcolo scistémico pe mêzo da vénn-a câva de sôvia, ch'a vêgne da-o çìrcolo do çervéllo, e-a vénn-a câva de sótta, ch'a l'arechéugge o sàngoe da-e âtre pàrte do còrpo. Da pe-a vàlvola tricùspide o sàngoe o pàssa dónca da l'àtrio a-o ventrìcolo drîto, dónde o l'é pöi ponpòu pe-a vàlvola pormonâia a l'artêia pormonâia. Da-o pormón, o sàngoe rìcco de òscìgeno o tórna a-o cheu co-a vénn-a pormonâia e o pàssa da l'àtrio a-o ventrìcolo mancìn da pe-a vàlvola bicùspide. In sciâ fìn o sàngoe o l'é ponpòu da-o ventrìcolo mancìn a-o çìrcolo scistémico da pe-a vàlvola aòrtica inte l'aòrta. A particolâ dispoxiçión de fîe moscolâre do cheu into vortex cordis ("remoìn do cheu") o permétte 'na bónn-a emisción do sàngoe da-i ventrìcoli vèrso l'artêia pormonâia a mancìnn-a e vèrso l'aòrta a drîta.

De là do çìrcolo fonçionâle ch'o spóncia o sàngoe a tùtto o còrpo, o cheu o l'é dotòu de 'n çìrcolo de drénto ascì pe-o seu mæximo sostentaménto, constitoîo da-e artêie e da-e vénn-e coronâie.

• 
  Anatomîa do cheu
• 
  Reprezentaçión da strutûa de drénto do cheu

Fixiologîa

O cheu o travàggia cómme 'na pónpa e o l’exégoe a seu ativitæ inte dôe fâze, ö sæ 'n periòdo dónde o s'ìnpe de sàngoe (diàstole) e dòppo 'n periòdo dónd'o o mànda vîa (scìstole). Tùtto l'òrgàno o se conpòrta cómme 'n sinciçio fonçionâle, dæto che e çélole travàggian cómme 'na sôla unitæ de contraçión. E çélole do móscolo do cheu (cardiomiocîti) àn quàttro caraterìstiche fonçionâle speçìfiche:

1. batmotropìsmo: pêuan êse invexendæ e prodûe di potençiâli d'açión pe inandiâ 'n fenòmeno elétrico ch'o se trasmétte
2. cronotropìsmo: fonçiónn-an in mòddo outònomo, ö sæ prodûan 'n invexéndo rìtmico indipendénte da l'inervaçión de fêua, scibén ch'a l'é controlâ da quésta
3. dromotropìsmo: són bónn-e a condûe o fenòmeno elétrico a tùtta a màssa do cheu
4. inotropìsmo: pêuan acobiâ o fenòmeno elétrico a quéllo mecànico, ö sæ a contraçión

E çélole do cheu vêgnan divîze inte dôe popolaçioìn, ö sæ o miocàrdio speçìfico, co-e çélole di gróppi e di fàsci che prodûan e spàntegan o stìmolo elétrico, e o miocàrdio de travàggio, co-e çélole che rispóndan a l’invexéndo co-îna contraçión produtîva.

O cìclo do cheu

Scibén chò-u cheu o bàtte in mòddo outònomo, o l'é bón a adatâ a seu ativitæ a-a domànda de l'òrganîximo. Pe sta raxón l'inervaçión do scistêma nervôzo outònomo e dötréi ormoìn infloénsan a frequénsa de batûe, a veloçitæ de propagaçión e-a fòrsa de contraçión. A divixón parascinpàtica, pe mêzo do nèrvo vâgo, a l'innèrva o cheu pe regolâ l'ativitæ do gróppo senoatriâle e do gróppo atrioverticolâre; in càngio a divixón ortoscinpàtica a l'exèrçita 'n'açión ciù difûza in sce tùtta a strutûa do cheu, za ch'a l'innèrva e miâge de càmie cardìache ascì. Defæti, a frequénsa prodûta da-e célole pacemaker a l'é regolâ pe ciæo asbasciaménto da mæxima da pàrte da divixón parascinpàtica.

O gróppo senoatriâle o l'é o pacemaker naturâle do cheu, mìsso into sórco terminâle da miâgia do cheu, vixìn a-a zontûa tra-a vénn-a câva de sôvia e l'àtrio drîto. Con tùtto che in câxo de dànno a-o pacemaker prinçipâ o gróppo atrioverticolâre o peu exerçitâ 'n ròllo de conpénso, a seu vêa fonçión fixiològica a l'é quélla de ralentâ a veloçitæ de conduçión di stìmoli. Dafæti a scìstole di àtri e quélla di ventrìcoli àn da avegnî in ténpi despægi e dónca gh'é de bezéugno de 'n scistêma ch'o ritàrde o segnâ de contraçión ch'o vêgne da-o gróppo senoatriâle vèrso i ventrìcoli. Pe de ciù, sto scistêma o l'à 'n ròllo de "coaieu", dæto che into câxo de 'n invexéndo stramezuòu do gróppo senoatriâle (fibrilaçión atriâle) o permétte de amermâlo into pasàggio vèrso i ventrìcoli.

L'eletrocardiogràmma (ECG) o l'é 'na técnica ch'a permétte a reprezentaçioìn gràfica de l'ativitæ elétrica do cheu con l'identificâ moménti despægi de deflesción, che pêuan êse positîvi o negatîvi. Inte l'ECG se distìngoe l'ónda P e-o træto PQ (intervàllo PQ), o conplèsso QRS, o træto ST e l'ónda T (intervallo QT). L’ónda P a reprezénta l’invexéndo di àtri, o conplèsso QRS a depolarizaçión di ventrìcoli e l’ónda R a ripolarizaçión di ventrìcoli. In azónta a-e deflescioìn, l'ECG o se bâza in sce tréi tîpi de derivaçioìn prinçipæ che stùdian l'ativitæ elétrica do cheu da pónti de vìsta despægi, ö sæ e derviaçioìn de Eithoven, de Goldberg e de Wilson.

In pónto da mecànica do cheu, in condiçioìn de ripözo, o ténpo che i ventrìcoli se strénzan, sàiva a dî a scìstole (0,27 segóndi), o dûa a meitæ do ténpo che se mòllan, sàiva a dî a diàstole (0,53 segóndi). E fâze de l’açión do ventrìcolo do cheu (riferîe a quéllo de mancìnn-a) són quàttro e vêgnan aprêuvo a l’invexéndo elétrico di àtri e di ventrìcoli: inta diàstole gh’é e fâze de tensción e sponción, inta diàstole quélle de relàscio e inpiménto. Quànde o ventrìcolo o l’é do tùtto pìn o l’arîva a-o coscì dîto volùmme telediastòlico (120-140 ml) e co-a scìstole ch’a vêgne aprêuvo o làscia ciù ò mêno 70 ml a l’aòrta: dòppo a contraçión o mantêgne dónca ‘na çèrta quantitæ de sàngoe ch’a l’é dîta volùmme telescistòlico (50-70 ml).

Patologîa

A moutîa ciù frequénte do cheu a l'é a cardiopatîa ischémica, caxonâ sôviatùtto da l'atapâse de coronâie pe l'aterosclerôxi. De conseguénsa se stabilìsce 'na condiçión dónde o moscolo do cheu o riçéive mêno sàngoe, ch'a peu sfoxâ inta soferénsa metabòlica e inta disfonçión ventricolâre, tranxitöia o ireverscìbile (ischemîa e córpo). Di càngi anatomo-fonçionâli pêuan interesâ o móscolo do cheu a-o prinçìpio ma in caxón ascì de l’insciamaçión speçìfica in sciâ bâze de ‘n’infeçión (endocardîte e miocardîte) ò de moutîe scistémiche. Dötréi proçèsci de degeneraçión pêuan tocâ e vàlvole do cheu, co-a conpàrsa de sténoxi valvolâre ò de insuficénsa valvolâre. De moutîe speçìfiche pêuan interesâ o scistêma de conduçión elétrica do cheu. Pe finî, tànte moutîe do cheu pêuan caxonâ ‘na condiçión de ridûta contraçión do ventrìcolo mancìn e sfoxâ into quàddro clìnico de insuficénsa cardìaca.

Seçión de cheu fisòu ch’a móstra o dànno caxonòu da ‘n córpo. Se peu òservâ a mòrte do tesciûo do cheu into ventrìcolo mancìn e into sètto interventricolâre (tratezòu), co-o rèsto do ventrìcolo ingrosciòu (*).

Vôxe corelæ

Shock

Âtri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce cheu