North America
Yala America bedə continent [b] suro hemispheres yalabe-a fətebe-ayen.
| Part of | Americas  |
|---|---|
| Short name | 北米, 북미 |
| Named after | Américo Vespucio, Turtle Island, north |
| Named by | Matthias Ringmann, Iroquois mythology, Martin Waldseemüller |
| Country | no value |
| Located in/on physical feature | Northern Hemisphere |
| Coordinate location | 47°0′0″N 105°0′0″W |
| Coordinates of easternmost point | 47°31′25″N 52°37′10″W |
| Coordinates of northernmost point | 83°6′41″N 69°57′30″W |
| Coordinates of southernmost point | 7°12′42″N 80°53′8″W |
| Coordinates of westernmost point | 52°55′16″N 172°26′13″E |
| Highest point | Denali |
| Lowest point | Badwater Basin |
| Shares border with | South America, Eurasia |
| Has boundary | boundary between North and South America |
| Geography of topic | geography of North America |
| History of topic | history of North America |
| most populous urban area | Mexico City |
| Economy of topic | economy of North America |
| Demographics of topic | demographics of North America |
| Category for maps or plans | Category:Maps of North America |
Yala Americabedə alamanna square kilomita 24,709,000 (mil square 9,540,000) yeyi zamzəna, adə alamanna ci 16.5% nəmcidi sidibe-a kuru ci 4.8% nəm nguwu cidinzəbe-a wakiljin. Shima kǝn yakkǝmi nasha nǝm kura lan ngawo Asia a kuru Africa a lan, kuru shima kǝn diyaume nǝm nguwu nasha dǝlan ngawo Asia a, Africa a kuru Europe a lan. 2021lan, yala Americabe nəmnguwu ambedə taadir miliyon 592 samin suro kəriwa naptə kəlanzabe'a 23lan, au alamanna 7.5% nəmnguwu dunyabe.
Nasha nashadəyedə nashawa yala Americaye'a (Canada'a, Greenland'a, United States'a kuru nashawa Bermuda'a Saint Pierre'a Miquelon'a) kuru America Dawuye'a (Mexico'a, Central America'a Caribbean'a suron mbeji). Suro geography adammanaben, kalma "America yalabe"-a "America yalabe-a" də yala Americabe basro maanazə.
Tawadəro futu kuru loktu nəmnguwu amsobe buro salakkin North Americaro nazanadə notənyi. Amsodə Americalan gananzəyayi saa 20,000 kozənalan napsanaro nozana,[12] amma hujja kadaye fəlezana waneye loktu kureyedəro.[13][14] Loktu Paleo-Indianbe yala Americabedǝ zaman Makankalabe dareyedǝ ngawo ngǝwu, kuru kasǝna har saa 10,000 kozənalan sa loktu zaman archaicbe baditənadən. Katab kureyedə zaman Archaicbe jasha, kuru karnu kən 6th lan səta karnu kən 13th ro saadəna. Norseye kulashi-a amma noto-adə dareram karnu kən 10medən badiwono; Norseye naptəramma kada Greenlandlan garzana kuru gananzəyaye Newfoundlandlan naptəramma fal garzana.
Saa 1492 lan baditəna, bəlawuro Christopher Columbus yedə faltə transatlantic ye suwudəna, surodən bəlawuro am Europeye zaman awowa bəlin notəye-a badiyaram zaman kərmaye-a mbeji. Adaa kaduwuwa kərmayedə muamala kate amma Nassaraye buroyedəa fəlejin, amma asal lardəyeya, amma Africaye karaa, hijirawu dareye Nasarayeya Asiayeya, kuru diyori kufuwa sandima anyiyeya. Nasaraye amma notodə səkkə kammabo amma yala Americayedə təlamma Nasaraye manazan (alammaanna Nasarayeya, Spanishyeya Faransayeya) kuru ada nadəyedə kammabowoso ada fəteye fəlejin. Amma, amma asal lardəye nguwu mbeji sandidoni adaanzaa təlamma nzaa kawu sandiya notodə gozaa kozanadə.