Liquid
Liquiddə shima kəndaaram awobe nəmngəwunzə tawadəga amma zadə noata ba. Sa suro awo laayen gənatiya kuru duno alamanna gravity yeyiro waljiya, awo njiye də zaye suro awo dəye dəro faljin nasha duno dəyen. Nəmkərawu awo njiya-njiyabedə ngəwusoro awo cibbube-a karəngə, kuru nəmngəwu gasbe-a kozəna. Liquids də shima awo do ne condensed matter gultin ma rokko awo cibbu ye lan, kuru awo do ne fluid gultin ma rokko gas ye lan.
| Subclass of | fluid  |
|---|---|
| Has characteristic | viscosity, fluidity |
| Manifestation of | liquid state of matter |
| Greater than | gas, solid |
| Less than | gas |
Nji awo njiye də, atoms au molecules lan kəllata, kəltəram molecules ye duno dawu-dawu lan. Dunowa anyiye awowa sənanadəga kolzə kamanzaro lezayin kuru sandiya karəngənro napsayin. Futu gadelan, awoa cibbuwadə tiyinzan awoa sənana mbeji shidonyi dunowa intermolecularbe dunowaro kəllatadə, nəmgadeza sənanaro dafcin na noatalan. Gas sodə, nasha gaden, suronzan awoa ngəwu mbeji, nəm kəlanzalan lezayinma kuru duno intermolecularbe dunowa bas mbeji.
Kawudo tərayinna soro, molecules suro awo njiyedə zauro tərtəyin, daji nəmcintə ndikatenzaye tərayin. Na kəltayen, duno kəltə ndikate molecules ye də, sandiya na falro sakko ro sətin bawo, kuru awo njiye dəa gasro faltin. Nasha gade lan, temperature də fulutin ma, nəm cintu kate molecules ye də fulutin. Na do kankaraye lan, molecules də tartip do crystallization lan bowotiyin ma, kuru awo njiye də faltə awo cibbu ro waljin.
Nji njiya-njiyadə Dunyalan ngəwu yaye, kəndaaram awoa anyibedə shima zaumaro dunya nowatadən zaumaro nowatawo, dalildə shi njidə temperature/pressure range gana məradəzəna. Kambo awoa dunyalan nowatadə sandima gaseouswo (namtə fowo interstellarben) au plasma (namtə shillewuben).
Misallo Awowa indi basdə shima njiwo kəndaaram temperature-a pressure-aben: mercury-a bromine-a. Awowa gade diyaudə na yitəbe gana laa nəmkəluwu njimbedəga kozəna: francium-a, caesium-a, gallium-a kuru rubidium-a.[1]
Awowa tahir doni kəndaram noatalan nji-a, ethanol-a awowa gade organicbe-a mbeji. Nji njiyedə zauro faida'a nasha chemistry-a biology-ayen, kuru shidə jili kənənga nowata sammasoro məradətəna.[2][3] Nji donyi inorganic ye də suronzən awo donyi njiye gənyi ma kuru acid kada mbeji.
Tuskatə donyi njiro waljinma suro njim konnuben suronzən alloy alamanna galinstan (gallium-indium-tin alloy donyi -19 °C au -2 °F lan yijinma) kuru amalgams gade (alloy donyi mercury mbeji).[4] Tuskatəwa laa, alamanna sodium-potassium metal alloy NaK, sandima njibewo nasha nəmkəluwu njimben yayi awowa fal-faldə cibbu cidiya kəndaram falben (wune kəltəram eutecticbe).[5] Tuskatə awo njiye sambisoro tədinmadə suronzən awo njiye alamanna bleach fatobe yeyi mbeji, awo gade tuskaata alamanna kəndawu mineralbe-a gasoline-a, awo kəltabe alama vinaigrette au mayonnaise-a, awoa suspensionbe alama bu-a, kuru colloids alama fenti-a cam-a.
Gas kada njiro waljin amusutəlan, awoa njiya satuluyin alamanna oxygen njiya-a, nitrogen njiya-a, hydrogen njiya-a kuru helium njiya-a. Attəson yayi, gaswa sammaso raktə njiro waljinba nasha duno samiben. Carbon dioxide də, misallo, daataro kankara harzənaro waljin nəm njiro waltəro, kuru shidə njiro waljin nəm duno 5.1 atm yeyilan.[6] Kambo awo njiye də temperature də fulutin lan kərjin. Liquid heliumdə shiye gade suro shidə cibburo waljinba hatta kuri (0 K) cidiya duno noataben dalil karewanzə quantumben.[7]