1994 жыл

Жылдар
1990 · 1991 · 1992 · 1993 — 1994 — 1995 · 1996 · 1997 · 1998
Онжылдықтар
1970 жж. · 1980 жж. — 1990 жж. — 2000 жж. · 2010 жж.
Ғасырлар
XIX ғасыр — XX ғасыр — XXI ғасыр

II мыңжылдық

XVIII ғасыр

— XIX ғасыр
—  XX ғасыр

— XXI ғасыр

— XXII ғасыр

1890 жж.	1890	1891	1892	1893	1894	1895	1896	1897	1898	1899

1900 жж.	1900	1901	1902	1903	1904	1905	1906	1907	1908	1909
1910 жж.	1910	1911	1912	1913	1914	1915	1916	1917	1918	1919
1920 жж.	1920	1921	1922	1923	1924	1925	1926	1927	1928	1929
1930 жж.	1930	1931	1932	1933	1934	1935	1936	1937	1938	1939
1940 жж.	1940	1941	1942	1943	1944	1945	1946	1947	1948	1949
1950 жж.	1950	1951	1952	1953	1954	1955	1956	1957	1958	1959
1960 жж.	1960	1961	1962	1963	1964	1965	1966	1967	1968	1969
1970 жж.	1970	1971	1972	1973	1974	1975	1976	1977	1978	1979
1980 жж.	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989
1990 жж.	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999

2000 жж.	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009

**1994 жыл басқа күнтізбелерде**
Грегориан күнтізбесі	1994 MCMXCIV
Юлиан күнтізбесі	1993 — 1994 (14 қаңтардан бастап)
Рим қаласының құрылуынан бастап	2746 — 2747 (4 мамырдан бастап)
Византия күнтізбесі	7502 — 7503 (14 қыркүйектен бастап)
Еврей күнтізбесі	5754 — 5755 ה'תשנ"ד — ה'תשנ"ה
Ислам күнтізбесі	1414 — 1415
Армения күнтізбесі	1443 ԹՎ ՌՆԽԳ
Қытай күнтізбесі	4690 — 4691 癸酉 — 甲戌 қара қораз — көк ит
Ефиопия күнтізбесі	1986 — 1987
Инду күнтізбесі
- Викрам самват	2050 — 2051
- Шака самват	1916 — 1917
- Кали-юга	5095 — 5096
Иран күнтізбесі	1372 — 1373

1994 жыл — Григориан күнтізбесі бойынша аптаның алтыншы күні, яғни сенбіде басталады. Кібісе жыл емес.

Бұл біздің заманымыздың 1994 жылы, II мыңжылдықтың 994-жылы, XX ғасырдың 94-жылы, 20 ғасырдың 10-онжылдығының 4-жылы, 1990 жылдардың 5-жылы болып табылады.

Оқиғалар

Қаңтар

1 қаңтар - ЕО елдерінің экономикалық және валюталық одағының қалыптасуының екінші кезеңінің басталуы.
8 қаңтар – Байқоңыр ғарыш айлағынан ресейлік «Союз ТМ-18» басқарылатын ғарыш кемесі ұшырылды.
14 қаңтар – АҚШ президенті Билл Клинтон мен Ресей президенті Борис Ельцин Кремль келісімдеріне қол қойды, олар кез келген елдің ядролық зымырандарды нысанаға алуына тыйым салады және Украинаның ядролық арсеналын жоюды қарастырады.
16 қаңтар - Финляндияда президенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті.
30 қаңтар - Ресей мен Лихтенштейн арасында дипломатиялық қатынас орнатылды.

Ақпан

1 ақпан - ЕО елдері қол қойған және Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер арасында азаматтардың толық еркін жүріп-тұруын енгізуді көздейтін Шенген келісімдері күшіне енді.
9 ақпан - Босния және Герцеговина үшін Вэнс-Оуэн бейбітшілік жоспары жарияланды.
12 ақпан - 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары Лиллехаммерде басталды.
16 ақпан - Грекия Македониямен саудаға тыйым салды.
17 ақпан - Ливия шариғат заңдарын күнделікті өмірде қолдануды кеңейтті.
20 ақпан - БАӘ шариғат заңдарын күнделікті өмірде қолдану аясын кеңейтті.

Наурыз

1 наурыз:
- Швеция, Финляндия және Аустрияның ЕО-ға қосылуы туралы шешім қабылданды.
- Грузия парламенті Грузияның ТМД-ға қосылуы туралы құжатты ратификациялады.
3 наурыз – Украина мен Америка Құрама Штаттары достық пен ынтымақтастық туралы шартқа қол қойды.
14 наурыз – Linux 1.0.0 нұсқасы шығарылды
15 наурыз - Беларусь Республикасының Конституциясы қабылданды.
16 наурыз - Норвегияның ЕО-ға кіруі туралы шешім қабылданды.
27 наурыз - Украинада парламенттік сайлау өтті. Украина Коммунистік партиясы жеңіске жетіп, Рададағы 450 орынның 85-іне ие болды.
31 наурыз - Босния және Герцеговинадағы сербтер Сребреницадағы қауіпсіздік аймақтарын атқылады.

Сәуір

Йемен үкіметінің әскерлері Аден провинциясына кіруі.

7 сәуір - Руандадағы хутулардың тутсилердің жаппай геноцидінің басталуы.
14 сәуір - Америкалық жойғыш ұшақтар Ирактың оңтүстігінде өздерінің екі тікұшағын Ирак ұшағы деп қателесіп атып түсірді. Жиырма алты адам қаза тапты.
16 сәуір - Финляндиядағы сайлаушылар референдумда Еуропалық Одаққа кіру туралы шешім қабылдады.
20 сәуір - 1992 жылы Ташкентте Армения, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан және Өзбекстан басшылары қол қойған ТМД мемлекеттерінің Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарты күшіне енді.
27 сәуір - Йемен үкіметінің күштері мен Йемен социалистік партиясы жақтастары арасындағы алғашқы қарулы қақтығыс. Йеменде азаматтық соғыс басталды (шілдеге дейін жалғасты).

Мамыр

10 мамыр - Нельсон Мандела Оңтүстік Африка президенті қызметіне кірісті (1999 жылдың 14 маусымына дейін).
17 мамыр - Малавиде алғашқы көп партиялық сайлау өтті.
18 мамыр - Израиль Газа секторынан әскерлерін шығарды.
24 мамыр - Меккедегі «шайтанға тас ату» рәсімі кезінде қысылыс болып, 270 адам қаза тапты.

Маусым

1 маусым - Оңтүстік Африка алғашқы демократиялық сайлаудан кейін Ұлттар Достастығына қайта қосылды. Оңтүстік Африка сол кездегі Британ Достастығынан 1961 жылы шықты.
10 маусым – Ирландияда Еуропарламент сайлауы өтті.
13 маусым - Солтүстік Корея АҚХА-ден шыққанын жариялады.
14 маусым - БҰҰ Ирактың химиялық қару қорын жою бағдарламасын аяқтады.
15 маусым - Израиль мен Ватикан толық дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
16 маусым - Швеция Данияға көпір мен туннель салу туралы шешім қабылдады.
17 маусым - 1994 жылғы футболдан әлем чемпионаты АҚШ-та басталды.
19 маусым - Эрнесто Сампер Колумбияның президенті болып сайланды.
22 маусым – Ресей НАТО-ның «Бейбітшілік үшін әріптестік бағдарламасы» бағдарламасына қосылды.
23 маусым - Франция босқындарды қорғау және гуманитарлық көмекті қамтамасыз ету үшін Руандаға әскер жіберді

Шілде

1 шілде - Өзбекстанда уақытша ұлттық валюта сом-купон сомға ауыстырылды.
5 шілде – Қытайдың еңбек заңы бекітілді. Ол ең төменгі жалақы мен сегіз сағаттық жұмыс күнін белгілеп, балалар еңбегін пайдалануға тыйым салады.
18 шілде - Руанда патриоттық майданының әскерлері Гизениді басып алып, уақытша үкіметті Заирге қоныс аударуға мәжбүр етті және Руандадағы геноцидті тоқтатты.
29 шілде - Молдова Конституциясы қабылданды.
31 шілде - БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Гаитидегі әскери режимді тоқтату үшін «барлық қажетті шараларды» бұйырды.

Тамыз

16 тамыз - Шри-Ланкада парламенттік сайлау өтті.
30 тамыз - Латвия мен Эстониядан Ресей әскерлерін шығару аяқталды.
31 тамыз - Ресей әскерлерін Германиядан шығару аяқталды.

Қыркүйек

3 қыркүйек - Ресей мен Қытай өзара ядролық нысандарды жоюға келісті.
8 қыркүйек - Ресейдің соңғы әскерлері Польшадан кетті. Барлық шетелдік әскери бөлімдер ресми түрде Берлиннен де шықты.
19 қыркүйек - АҚШ күштері сайланған көшбасшы Жан-Бертран Аристидті билікке қайтару үшін Гаитиге қансыз басып кірді.
26 қыркүйек - АҚШ Гаитиге салған барлық санкцияларды алып тастады.
30 қыркүйек - Парсы шығанағы Ынтымақтастық Кеңесі (GCC) Израильге 46 жылдық экономикалық бойкотының аяқталғанын жариялады.

Қазан

1 қазан - Палау Республикасы Америка Құрама Штаттарынан тәуелсіздігін жариялады.
15 қазан - Президент Аристид үш жылдық қуғыннан кейін Гаитиге оралды.
16 қазан - Финляндияда Еуропалық Одаққа кіру туралы жалпыхалықтық референдум өтті. Респонденттердің 56,9%-ы елдің ЕО-ға кіру шешімін мақұлдаған.
21 қазан - Cartoon Network Studios құрылды.
26 қазан - Иордания мен Израиль бейбіт келісімге қол қойып, 46 жылға созылған қақтығысты аяқтады.
27 қазан - Мозамбикте парламенттік сайлау өтті.

Қараша

2 қараша - Пәкістанның солтүстігінде елдің исламдық мемлекетке айналуына қарсы наразылық шерулерінен туындаған толқулар болды.
6 қараша - Тәжікстанда жаңа конституция бойынша референдум және президент сайлауы өтіп, онда 58,7% дауыс жинаған Эмомали Рахмонов жеңіске жетті.
7 қараша - Оңтүстік Корея Солтүстік Кореямен тікелей саудаға салған тыйымын алып тастады.
8 қараша - Джордж Буш Техас (АҚШ) губернаторы болды.
9 қараша - Атомдық нөмірі 110 дармштадтий химиялық элементі Дармштадт қаласында алғаш рет синтезделді.
10 қараша - Ирак 1990 жылдан бері провинция деп санаған және 1991 жылға дейін әскери оккупацияда болған Кувейттің егемендігін мойындағанын жариялады.
13 қараша - Швециядағы сайлаушылар референдумда Еуропалық Одаққа кіру туралы шешім қабылдады.
14 қараша – Eurostar компаниясының алғашқы жолаушылары жерасты пойызбен Ла-Манш Каналының туннелі арқылы өтті.
28 қараша - Норвегиядағы сайлаушылар референдумда Еуропалық Одаққа кірмеу үшін дауыс берді.

Желтоқсан

1 желтоқсан - Эрнесто Зедилло Мексика президенті қызметіне кірісті.
2 желтоқсан - Тәжікстанның премьер-министрі болып Джамшед Каримов тағайындалды.
3 желтоқсан - Sony өзінің алғашқы PlayStation ойын консолін әлемге танытты.
11 желтоқсан - Ичкерияға Ресейдің федералды әскерлері басып кірді. Шешен республикасының аумағында толыққанды әскери іс-қимылдардың басталуы.
16 желтоқсан – Тәжікстандағы азамат соғыс: Тәжікстанда БҰҰ бітімгершілік бақылаушылар миссиясы құрылды.
25 желтоқсан - Өзбекстанда парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті.

Қазақстанда

10 қаңтар – Қазақстан мен Өзбекстан аймақтағы ортақ экономикалық кеңістіктің негізін қалап, кедендік тарифтерді жою туралы келісімге қол қойды.
ақпан - Қазақстан Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттікке (МАГАТЭ) қосылды.
14 ақпан – Қазақстан мен Америка Құрама Штаттары Демократиялық әріптестік туралы Хартияға қол қойды
7 наурыз - Қазақстанда парламенттік сайлау өтті. 177-ден Парламентте 33 орын алған халық бірлігі партиясы жеңіске жетті.
26 сәуір – Қазақстан мен Қытай арасында көптеген даулы аймақтардағы мәселелерді шешетін мемлекеттік шекара туралы тарихи келісімге қол қойылды.
Маусым – Нұрсұлтан Назарбаев ТМД мемлекет басшыларына Мемлекеттердің Еуразиялық одағын құру жөніндегі жобасын жолдады.
шілде - Қазақстанда бірнеше жылға тыйым салынған казактардың алғашқы ұйымы тіркелді.
1 шілде - Этникалық қазақтар арасында тұңғыш ғарышкер Талғат Мұсабаев ғарышқа аттанды.
5 шілде - Қазақстан мен Никарагуа дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
6 шілде - Жоғарғы Кеңес астананы Алматыдан Ақмолаға (қазіргі Астана) көшіру туралы қаулы қабылдады. Нақты көшу кейінірек басталды, бірақ ресми шешім сол кезде қабылданды.
желтоқсан:
- Қазақстан, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ Қазақстанның ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылуына байланысты қауіпсіздік кепілдіктері туралы Меморандумға қол қояды. Кейінірек кепілдіктерге Қытай мен Франция қосылды.
- Бір жылда доллар бағамы 4,7 теңгеден 35,6 теңгеге дейін көтерілді. Ел бойынша валюта айырбастау пункттері жаппай ашыла бастады.
5 желтоқсан - Будапештте Ұлыбритания, Ресей және АҚШ Қазақстанның Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылуына байланысты оның қауіпсіздігіне кепілдік беру туралы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
16 желтоқсан - Алматыдағы Республика алаңында Тәуелсіздік монументінің ірге тасын қалау рәсімі өтті.

Туғандар

Тағы қараңыз: Санат:1994 жылы туғандар

Қайтыс болғандар

Тағы қараңыз: Санат:1994 жылы қайтыс болғандар

Ричард Синг, ағылшын биохимигі, химиядан 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

Тағы қараңыз