1990 жыл

Жылдар
1986 · 1987 · 1988 · 1989 — 1990 — 1991 · 1992 · 1993 · 1994
Онжылдықтар
1970 жж. · 1980 жж. — 1990 жж. — 2000 жж. · 2010 жж.
Ғасырлар
XIX ғасыр — XX ғасыр — XXI ғасыр

II мыңжылдық

XVIII ғасыр

— XIX ғасыр
—  XX ғасыр

— XXI ғасыр

— XXII ғасыр

1890 жж.	1890	1891	1892	1893	1894	1895	1896	1897	1898	1899

1900 жж.	1900	1901	1902	1903	1904	1905	1906	1907	1908	1909
1910 жж.	1910	1911	1912	1913	1914	1915	1916	1917	1918	1919
1920 жж.	1920	1921	1922	1923	1924	1925	1926	1927	1928	1929
1930 жж.	1930	1931	1932	1933	1934	1935	1936	1937	1938	1939
1940 жж.	1940	1941	1942	1943	1944	1945	1946	1947	1948	1949
1950 жж.	1950	1951	1952	1953	1954	1955	1956	1957	1958	1959
1960 жж.	1960	1961	1962	1963	1964	1965	1966	1967	1968	1969
1970 жж.	1970	1971	1972	1973	1974	1975	1976	1977	1978	1979
1980 жж.	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989
1990 жж.	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999

2000 жж.	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009

**1990 жыл басқа күнтізбелерде**
Грегориан күнтізбесі	1990 MCMXC
Юлиан күнтізбесі	1989 — 1990 (14 қаңтардан бастап)
Рим қаласының құрылуынан бастап	2742 — 2743 (4 мамырдан бастап)
Византия күнтізбесі	7498 — 7499 (14 қыркүйектен бастап)
Еврей күнтізбесі	5750 — 5751 ה'תש"ן — ה'תשנ"א
Ислам күнтізбесі	1410 — 1411
Армения күнтізбесі	1439 ԹՎ ՌՆԼԹ
Қытай күнтізбесі	4686 — 4687 己巳 — 庚午 сары жылан — ақ жылқы
Ефиопия күнтізбесі	1982 — 1983
Инду күнтізбесі
- Викрам самват	2046 — 2047
- Шака самват	1912 — 1913
- Кали-юга	5091 — 5092
Иран күнтізбесі	1368 — 1369

1990 жыл — Григориан күнтізбесі бойынша аптаның бірінші күні, яғни дүйсенбіде басталады. Кібісе жыл емес.

Бұл біздің заманымыздың 1990 жылы, II мыңжылдықтың 990-жылы, XX ғасырдың 90-жылы, 19 ғасырдың 9-онжылдығының 10-жылы, 1990 жылдардың 1-жылы болып табылады.

Оқиғалар

Қаңтар

3 қаңтар – АҚШ Панамаға басып кірген соң Генерал Мануэль Норьега Панама басшысы қызметінен шеттетіліп, АҚШ күштеріне берілді.^[1]
7 қаңтар — Пиза мұнарасы қауіпсіздік мақсатында туристер үшін жабылды.
15 қаңтар - Мыңдаған адам Берлинде «Штази» штаб-пәтеріне басып кіріп, үкіметтік құжаттарға қол жеткізуге тырысты.^[2]
18 қаңтар - Армян КСР-і Әзербайжан КСР-іне соғыс жариялады.
20 қаңтар - Кеңес әскерлері Бакуды басып алды.
22 қаңтар – Роберт Тэппэн Моррис «Моррис құртын» таратқаны үшін кінәлі деп танылды.

27 қаңтар:
- Молдова КСР-інің құрамындағы Тирасполь қаласы қысқа уақытқа тәуелсіздігін жариялайды. Беларус тілі БССР-де мемлекеттік тіл деп жарияланды.
31 қаңтар - Мәскеуде КСРО-дағы алғашқы McDonald's ашылды.^[3]

Ақпан

1 ақпан - Югославия үкіметі албандар мен сербтер арасындағы ұлтаралық қақтығысқа байланысты Косово автономиялық аймағына әскер жіберді.
7 ақпан:
- КСРО-да коммунистердің саяси билікке монополиясы жойылды.
- Тәжік КСР-інде армян босқындарын сол жерге қоныстандыруға байланысты тәртіпсіздіктер орын алды.
12 ақпан – НАТО мен Варшава келісімшартының өкілдері Оттавада «Ашық аспан» конференциясында кездесті. Конференция Еуропадағы жоғарғы державалар әскерлерінің саны және Германияны қайта біріктіру туралы келісімдермен аяқталды.^[4]
13 ақпан - Германияны біріктіру жөніндегі екі кезеңдік жоспар бойынша келісімге қол жеткізілді.^[5]
26 ақпан – Кеңес Одағы 1991 жылдың шілдесіне дейін Чехословакиядан барлық 73 500 әскери қызметшісін шығаруға келісті.^[6]

Наурыз

6 наурыз - КСРО-да меншік туралы заң қабылданды.
11 наурыз:
- Литва тәуелсіздігін қалпына келтіру туралы жариялады.^[7]
- Мажарстаннан кеңестік әскерлерді шығару басталды.
15 наурыз - КСРО Президентінін лауазымы енгізілді.
21 наурыз - Намибия Оңтүстік Африканың басқаруында 75 жыл болғаннан кейін тәуелсіздік алды.^[8]
24 наурыз - Үндістан Шри-Ланкадан өз әскерлерін шығарды.
29 наурыз — Чехословакия Социалистік Республикасы Чехословакия Федеративтік Республикасына айналдырылды.
30 наурыз – Эстония 1940 жылдан бері Кеңес өкіметін заңсыз деп жариялады және толық тәуелсіздікке қарай өтпелі кезең жариялады.^[9]

Сәуір

2 сәуір — Тайваньда Asus компаниясы құрылды.
13 сәуір – Кеңес Одағы Катынь қырғыны үшін ресми кешірім сұрады.^[10]
20 сәуір — Чехословакия конфедерацияға яғни Чех және Словак Федеративтік Республикасына айналды.
23 сәуір - Намибия БҰҰ-ның 160-шы және Ұлттар Достастығының 50-ші мүшесі болды.
24 сәуір - Батыс және Шығыс Германия 1 шілдеде өз валюталары мен экономикаларын біріктіруге келісті.

Мамыр

4 мамыр – Латвия КСР-і Кеңес Одағынан тәуелсіздігін жариялады.^[11]
5 мамыр - Югославияның Загреб қаласында «Eurovision ән байқауының 35-ші жарысы өтті.
8 мамыр — Эстония тәуелсіздігін жариялады.^[12]
9 мамыр – Оңтүстік Кореяда полиция Сеул мен тағы екі қалада үкіметке қарсы наразылық білдірушілермен қақтығысты.
17 мамыр – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы гомосексуалдықты аурулар тізімінен алып тастады.
20 мамыр – Румынияда коммунистік кезеңнен кейінгі алғашқы президенттік және парламенттік сайлаулар өтті.
22 мамыр:
- Йемен Араб Республикасы мен Йемен Халықтық Демократиялық Республикасының басшылары өз елдерінің Йемен Республикасы болып бірігетінін жариялады.
- Microsoft корпорациясы Windows 3.0 операциялық жүйесін шығарды.
29 мамыр:
- Борис Ельцин Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасының тұңғыш президенті болып сайланды.
- Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) құрылды.
30 мамыр – Джордж Г.У. Буш пен Михаил Горбачев Вашингтонда төрт күндік саммитті бастады.^[13]

Маусым

1 маусым - АҚШ Президенті Джордж Г.У. Буш пен Кеңес Одағының Президенті Михаил Горбачев химиялық қару өндірісін тоқтату және оның қорларын жоюды бастау туралы шартқа қол қойды.
2 маусым - Мәскеуде КСРО-дағы алғашқы тауар биржасы ашылды.
7 маусым - Universal Studios Florida өз есіктерін Nickelodeon Studios-пен бір мезгілде келушілерге айқара ашты.
8 маусым - Италияда 1990 жылғы футболдан әлем чемпионаты басталды. Онда алғашқы сандық HDTV хабар тарату көрсетілді.^[14]
13 маусым – Шығыс Германия алдыңғы жылдың қарашасында ашылғаннан кейін жеті ай өткен соң, Берлин қабырғасын бұзуды ресми түрде бастады.^[15]
20 маусым - Өзбек КСР-і өз егемендігін жариялады.
23 маусым — Молдава КСР-і өз егемендігін жариялады.

Шілде

9–11 шілде – Техас штатының Хьюстон қаласында G7-дің 16-шы саммиті өтті.
13 шілде — РКФСР Мемлекеттік банкі құрылды.
16 шілде - Украин КСР егемендігін жариялады.
27 шілде - Беларусь КСР егемендігін жариялады.
28 шілде – Альберто Фухимори Перу президенті болып тағайындалды.
29 шілде - Моңғолиядағы алғашқы еркін парламенттік сайлаулар өтті.

Тамыз

Кувейт қаласындағы ирактық Т-72 танкілері.

2 тамыз - Ирак Кувейтке басып кiрдi.
6 тамыз:
- БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 661 қарарымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ирактың Кувейтке басып кіруіне жауап ретінде оған қарсы жаһандық сауда эмбаргосын енгізді.
- Оңтүстік Африка үкіметі мен Африка Ұлттық Конгресі апартеидті тоқтату туралы келіссөздерді бастады.
8 тамыз - Ирак Кувейтті ресми түрде қосып алғанын жариялады.
15 тамыз - Ирак Иранның барлық талаптарын орындап, онымен бейбіт келісім жасасты.
21 тамыз – Гамбия, Гана, Гвинея, Нигерия және Сьерра-Леоне бірінші Либерия Азаматтық соғысына араласу үшін бейбітшілік күштерін жіберді.
22 тамыз - Түрікмен КСР егемендігін жариялады.
23 тамыз:
- Армян КСР өзінің тәуелсіздігін жариялады.
- Шығыс және Батыс Германия 3 қазанда қайта бірігетінін жариялады.^[16]
30 тамыз - Татарстанның мемлекеттік егемендігі туралы декларация қабылданды.

Қыркүйек

9 қыркүйек - АҚШ Президенті Буш пен Кеңес Одағының Президенті Горбачев Парсы шығанағындағы дағдарысты талқылау үшін Хельсинкиде кездесті.
17 қыркүйек — КСРО мен Сауд Арабиясы арасындағы дипломатиялық қатынастар қалпына келтірілді (олар 1938 жылы үзілген болатын).
18 қыркүйек - Халықаралық Олимпиада комитеті 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу құқығын Атлантаға берді.
24 қыркүйек – КСРО Жоғарғы Кеңесі Кеңес Одағының нарықтық экономикаға көшуін қамтамасыз ету мақсатында Горбачевке 18 ай мерзімге арнайы өкілеттіктер берді.
27 Қыркүйек - ГДР Варшава келісімі ұйымынан шықты.
30 қыркүйек – Киелі кітаптың жаңа қаралған стандартты нұсқасы ресми түрде таныстырылды.^[17]

Қазан

3 қазан - Батыс және Шығыс Германияны біртұтас Германия Федеративтік Республикасына бірікті.
8 қазан - Қытайдағы алғашқы McDonald's мейрамханасы Гонконг маңындағы Шэньчжэньде ашылды.^[18]
11 қазан - Башқұрт АССР-інің мемлекеттік егемендігі туралы декларация қабылданды.
22 қазан - Қырғыз КСР-і өз егемендігін жариялады.

Қараша

6 қараша – Наваз Шариф Пәкістанның Премьер-министрі ретінде ант қабылдады.
7 қараша - КСРО-да Ұлы Қазан социалистік революциясының мерейтойына арналған соңғы әскери шеру өтті.
14 қараша - Германия мен Польша өз ара шекараның мәртебесін растайтын шартқа қол қойды.
22 қараша – Ұлыбритания Премьер-министрі Маргарет Тэтчер Консервативтік партия көшбасшысын сайлаудың екінші кезеңіне қатыспайтынын мәлімдеді.
29 қараша - БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 1991 жылдың 15 қаңтардың сейсенбі күніне дейін Кувейттен әскерлерін шығарып, барлық шетелдік кепілге алынғандарды босатпаса, Иракқа әскери араласуға рұқсат беретін 678 қарар қабылдады.

Желтоқсан

6 желтоқсан - Ирак президенті Саддам Хусейн Кувейтте ұсталған шетелдік кепілге алынғандарды босатты.
7 желтоқсан – Болгария Ұлттық жиналысы Димитар Илиев Поповты Болгарияның Премьер-министрі етіп сайлады.
9 желтоқсан - Слободан Милошевич өзінің Социалистік партиясы жеңіске жеткен жалпы сайлаудың бірінші турында Сербия президенті болып сайланды.
20 желтоқсан - Эдуард Шеварднадзе КСРО Сыртқы істер министрі қызметінен кететінін хабарлады.
22 желтоқсан:
- Хорватияның алғашқы конституциясы қабылданды.
- Маршалл аралдары мен Микронезия Федеративтік Штаттары қамқоршылықтың тоқтатылуынан кейін тәуелсіздікке ие болды.

Қазақстанда

22 қазан - Қазақ КСР егемендігін жариялады.
24 сәуір - Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сессиясында Республика Президенті лауазымы белгіленіп, оған Н.Ә. Назарбаев сайланды.
14 маусым - Шығыс Қазақстандағы Зайсан ауданында түрлі дереккөздер бойынша магнитудасы 7–8-ге дейін жеткен жойқын жер сілкінісі болды. Шамамен 9 000 үй толығымен қирады немесе қатты зақымданды. Қайта салынған ауылдардың біріне кейіннен апат кезінде қаза тапқан жалғыз баланың құрметіне «Біржан» деген атау берілді.
12 қыркүйек - Өскемендегі Үлбі металлургия зауытының бериллий өндіру цехында қуатты жарылыс пен өрт болды. Атмосфераға улы бериллий шаңының бұлты таралып, салдарынан қалада төтенше жағдай жарияланды.
25 қазан - Мемлекеттік егемендік туралы декларациясы қабылданды.

Туғандар

Тағы қараңыз: Санат:1990 жылы туғандар

Қайтыс болғандар

Тағы қараңыз: Санат:1990 жылы қайтыс болғандар

Тағы қараңыз