Legio limitanea
La legio limitanea era una legione romana del tardo Impero romano. Si trattava di unità legionarie di limitanei e/o di riparienses facente parte di quelle unità poste a difesa "lungo le frontiere".
| Legio limitanea | |
|---|---|
| Descrizione generale | |
| Attiva | Costantino I (?) - V secolo |
| Nazione | Tardo impero romano |
| Tipo | legione romana |
| Ruolo | Truppe di frontiera |
| sese | limes romano |
| Battaglie/guerre | Invasioni barbariche |
| Onori di battaglia | Dona militaria |
| Comandanti | |
| Degni di nota | Magister militum praesentalis Magister militum per Orientem Magister militum per Thracias Magister militum per Illyricum |
| Simboli | |
| Simbolo | Aquila |
| Voci su unità militari presenti su Wikipedia | |
Storia
modificaLa vastità dell'Impero romano costrinse Costantino I dopo il 324, al termine della guerra civile a dover creare un esercito mobile, che fosse sia alle dirette dipendenze dell'Imperatore (praesentalis), sia posto sotto il comando dei propri figli (Crispo, Costante, Costanzo e Costantino).[1]
La necessità di prelevare lungo le frontiere una serie di vexillationes dalle legioni romane poste lungo i confini imperiali, determinò:
- una riduzione degli effettivi delle "antiche" legioni alto imperiali, ora denominate limitaneae, da 5.000 armati fino ad unità di soli 800/1.200,[2] pur continuando a costituire il nerbo dell'esercito romano, formate da fanteria pesante;
- il "non ritorno" presso la base di tutte quelle legioni, prestate agli eserciti mobili comitatensi (che fossero praesentialis o meno).
Lista all'epoca della Notitia dignitatum
modificaQui di seguito sono elencate le 45 legiones limitaneae al tempo della Notitia dignitatum, di cui 33 erano posizionate nella parte orientale e 12 nella parte occidentale.
| N. | unità legionaria limitanea |
comando militare (epoca della Notitia dignitatum) |
Menzionata nella Notitia dignitatum? |
annotazioni |
|---|---|---|---|---|
1 |
SI |
|||
2 |
SI |
|||
3 |
SI |
formata dopo il 364 da Valentiniano I | ||
4 |
SI |
|||
5 |
SI |
|||
6 |
SI |
formata dopo il 364 da Valentiniano I | ||
7 |
SI |
|||
8 |
SI |
|||
9 |
SI |
|||
10 |
SI |
|||
11 |
SI |
|||
12 |
SI |
|||
13 |
SI |
|||
14 |
SI |
|||
15 |
SI |
|||
16 |
SI |
|||
17 |
SI |
|||
18 |
SI |
|||
19 |
SI |
|||
20 |
SI |
|||
21 |
SI |
|||
22 |
SI |
|||
23 |
SI |
|||
24 |
SI |
|||
25 |
SI |
|||
26 |
SI |
|||
27 |
SI |
|||
28 |
SI |
|||
29 |
SI |
|||
30 |
SI |
|||
31 |
SI |
|||
32 |
SI |
|||
33 |
SI |
|||
T O T A L E |
P A R T E |
O R I E N T A L E |
3 3 |
| N. | unità legionaria limitanea |
comando militare (epoca della Notitia dignitatum) |
Menzionata nella Notitia dignitatum? |
altra data in cui viene menzionata |
|---|---|---|---|---|
34 |
SI |
|||
35 |
SI |
|||
36 |
SI |
|||
37 |
SI |
|||
38 |
SI |
|||
39 |
SI |
|||
40 |
SI |
|||
41 |
SI |
|||
42 |
SI |
|||
43 |
SI |
|||
44 |
SI |
|||
45 |
SI |
|||
T O T A L E |
P A R T E |
O C C I D E N T A L E |
1 2 |
Note
modifica- ↑ Giuseppe Cascarino, Carlo Sansilvestri, L'esercito romano, Armamento e organizzazione, vol. III, pp. 51-53.
- ↑ Zosimo, Storia nuova, V, 45.1.
- 1 2 3 4 5 6 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXI.
- 1 2 3 4 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXVIII.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXIX.
- 1 2 3 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXVIII.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXII.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXIII.
- ↑ Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXIV.
- ↑ Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXV.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXVI.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXVII.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XL.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XXXIX.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XLI.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Orientibus, XLII.
- ↑ Not.Dign., in partibus Occidentis, XXXV.
- ↑ Not.Dign., in partibus Occidentis, XL.
- ↑ Not.Dign., in partibus Occidentis, XXVIII.
- 1 2 3 4 Not.Dign., in partibus Occidentis, XXXIV.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Occidentis, XXXII.
- 1 2 Not.Dign., in partibus Occidentis, XXXIII.
- ↑ Not.Dign., Occ., XLII.
Bibliografia
modifica- Notitia dignitatum.
- R.S.O. Tomlin, "L'esercito del tardo impero", Il mondo di Roma imperiale. La formazione, Editori Laterza, 1989, p. 128.
