Brus Li (ang.: Bruce Lee, trad. kit.: 李小龍, pinjin Lǐ Xiǎolóng, rodno ime Li Džun-fan, 李振藩, 27 novembra 1940 – 20 julija 1973) byl honkongskym i amerikanskym bojevym umětnikom, aktorom i filmodělateljem. On byl osnovateljem Džit Kun Do, filozofije hibridnoj bojevoj umětnosti, ktora stvarjala se iz jego opyta boje bez oružja i sebeobrany — i takože iz eklektiky, ZДзen-budističnoj i Taoističnoj filozofij — kako myšlenje novoj školy bojevyh umětnostij.[3][4] V svojej karierě, sjedinjajučej Honkong i Sjedinjene štaty,[5][6][7] Li se mněvaje kako prva kitajska globalna filmova zvězda i kako jedin iz najvyše vplyvnyh bojevyh umětnikov v historiji kina.[8] On jest znajemy po svojih roljah v peti polnometražnyh kinofilmah s bojevymi umětnostami, jego zaslugoju mněvajut pomoč v popularizaciji filmov s bojevymi umětnostami v 1970-h lětah i propagacija honkongskogo akcijnogo kina.[9][10]

Brus Li
  • trad. kit.: 李小龍
  • upr. kit.: 李小龙
(pinjin: Lǐ Xiǎolóng)
Li v lětu 1973
Rodil(-a) se
Lee Jun-fan
trad. kit.: 李振藩
(pinjin: Lǐ Zhènfān)

(1940-11-27)novembra 27, 1940
Umrl(-a)julija 20, 1973(1973-07-20) (vo věku 32 lět)
Město pogrebaGrobišče Lejk Vju, Sietl, Vašington, SŠA
Druge imena
  • Lee Siu-lung
  • Lee Yuen-cham
  • Lee Yuen-kam
Gradžanstvo
Rod dějateljnosti
Aktivne lěta1941–1973
Značne tvorbyFilmografija
Rast1.73 m
Suprug(a)Linda Emeryи od 17 avgusta 1964
Děti
Roditelji
Srodniky
SajtFond Brusa Li
Podpis

Rodženy v San-Francisku i izrastši v Honkongu, Li byl prědstavjeny honkongskoj kinoindustrije kako děte-aktor jego otcem, Li HojčuenomЛи Хоjчуеном.[11] Rannji opyt Li v bojevyh umětnostah jest vključal vinčun (pod rukovodstvom Ip Mana), taj či, boks (izygral Honkongsky turnaj v boksu), i česte ulične boje (boje v kvartalu i na ploskyh strěhah). On se prěselil v Sietl v lětu 1959, postupivši v Universitet Vašingtona v 1961-m.[12] V tuty čas on se zamyslil na tom, da by zarabatyvati groše učenjem bojevyh umětnostij, i tako že nadějal se iměti karijeru aktora. Li jest otvoril svoju prvu školu bojevyh umětostij, ktora jest rabotala u njego iz doma v Sietlu. Pozneje on jest dodal vtoru školu v Oklendu, i jedno pritegnul važnu pozornost na Medžunarodnom čempionatu v karate Long Bič 1964-go goda v Kalifornije, kde on dělal demonstraciju i govoril. On često se vozil do Los-Andželesa, kde učil, i kde medžu jego studentami sut byli Čak Noris, Šaron Tejt i Karim Abdul-Džabar.

Rolje Li v Sjedinjenyh Štatah, vključajuči Kato v akcijnom televizijnom serialu Zeleny sršenj (1966–1967) na ABC, prědstavili jego amerikanskoj publikě. Po vozvračenju v Honkong v lětu 1971, on jest dostal svoju prvu glavnu rolju v filmu Veliky Bos (1971), ktory režisoval Lo Vej. God poslě, Li snimal se v filmah Pest gněva (1972), kde on izobrazil Čena Žena, i Put drakona (1972), ktory sam režisoval i ko ktoromu napisal scenarij. Potom Li sigral glavne rolje v amerikano-honkongskyh spoločnyh projektah Vstup drakona (1973) i Igra smrti (1978).[13] Jego filmy, snimane v Honkongu i v Holivudu, vse byli komercijno uspešne, čto vyvedlo honkongske filmy na novu urovenj popularnosti i uznanja, zažigajuči izbuh interesa k kitajskym bojevym umětnostam na Zapadu. Stilj i tonalnost filmov Li, vključno horeografije bojovyh scen i jih raznorodnost[14] sut ogromno ovplyvnili i izmenili bojeve umětnosti i filmy o bojevyh umětnostah vo vsem světu.[15] Pod jego vplyvom, kung-fu filmy sut počeli izměščati žanr u-sja — bojeve sceny sut počeli postavjati se vyše realističskymi, od fantastičnyh elementov sut odstupili zaradi realnyh konfliktov, i obraz glavnogo mužnogo personaža prěobratil se iz rycarskogo geroja v personaža, vopločajučego ideju mužnosti.[16]

Kariera Li byla obrvana jego nagloju smrtju vo věku 32 lět od otoka mozga, možlive pričiny ktorogo ostavajut se prědmetom sporov.[17] Obače, filmy Li ostali popularnymi, i stvorili veliky kult obožanja,[9] jim stali mnogo naslědovati i jih ekspluatovati. On se stal ikoničnoju figuroju, znajemoju v cělom světu, osobljivo medžu kitajcami, blagodare portretovanoj v jego filmah kantonskoj kulturě,[18] i srěd aziatskyh amerikancev za kydanje izzvy stereotipam o aziatah v SŠA.[19] Daže po svojej smrti, Li prodolžil okazyvati veliko značny vplyv na moderne bojeve sporty, vključajuči džudo, karate, směšane bojove umětnosti i boks, i takože na sučasnu popkulturu, vključajuči film, televiziju, komiksy, animaciju i videoigry. Časopis Time nazval jego jednim iz 100 najvyše važnyh ljudij 20-go stolětja.

Filmografija

praviti
  • Golden Gate Girl (Děvčina s Zlatyh vrat, 1941)
  • The Birth of Mankind (Rodženje ljudstva, 1946)
  • Wealth is Like a Dream (Bogatstvo je kako son, 1948)
  • Sai See in the Dream (Saj Si vo snah, 1949)
  • The Story of Fan Lei-fa (Pověst o Fan Lej-fa, 1949)
  • The Kid (Děte, 1950)
  • Blooms and Butterflies (Cvěty i motyliki, 1950)
  • Infancy (Dětstvo, 1951)
  • A Myriad Homes (Tyseče domov, 1953)
  • Blame it on Father (Vinovatym jest otec, 1953)
  • The Guiding Light (Veduče světlo, 1953)
  • A Mother's Tears (Solzy matere, 1953)
  • In the Face of Demolition (V licu razorjenja, 1953)
  • An Orphan's Tragedy (Tragedija siroty, 1955)
  • Orphan's Song (Sirotska pěsnja, 1955)
  • Love (Ljubov, 1955)
  • We Owe It to Our Children (My jesmo dolžni našim dětam, 1955)
  • The Faithful Wife (Věrna žena, 1955)
  • The Wise Guys Who Fool Around (Mudre ljudi zabavjajut se, 1956)
  • Too Late For Divorce (Uže pozdno se razvoditi, 1956)
  • The Thunderstorm (Blěskava burja, 1957)
  • Darling Girl (Mila děvčina, 1957)
  • The Orphan (Sirota, 1960)
  • The Wrecking Crew (Ekipa korabokrušenja, 1968, horeograf bojevyh scen)
  • Marlowe (1969)
  • A Walk in the Spring Rain (Prohodka vesnym doždem, 1970, horeograf bojevyh scen)
  • The Big Boss (Veliky Bos, 1971)
  • Fist of Fury (Pest gněva, 1972)
  • The Way of the Dragon (Put Drakona, 1972)
  • The Game of Death 死亡的遊戲 (Igra smrti, 1972)
  • Fist of Unicorn (Pest Jednoroga, 1973, horeograf bojevyh scen)
  • Enter the Dragon (Vstup Drakona, 1973)

TV serialy

praviti
  • The Green Hornet (Zeleny sršenj) i prěsěčenje s Batman (1966-1967)
  • Ironside (Pancyr, 1968)
  • Blondie (Blondinka, 1968)
  • Here Come the Brides (Ovamo prihodet nevěsty, 1968)
  • Longstreet (1971, kako ekspert Jeet Kune Do)
  • vse serialy, izpuščene po smrti Li (1973) poljzujut jego arhivne snimanja, kako Game of Death (Igra smrti, 1978), Game of Death II (Igra smrti II, 1981) i dokumentalne filmy.

Linky i referencije

praviti
  1. Bowman, Paul (2017). Mythologies of Martial Arts. London New York: Rowman & Littlefield International. str. 104. ISBN 978-1-78660-192-6.
  2. Hoti on se narodil s Sjedinjenyh Štatah, on ne izkoristal svojego prava nabitja amerikanskogo gradžanstva po městu rodženja do 1959 goda.
  3. Chris Crudelli (2008). The Way of the Warrior. Dorling Kindersley Ltd. str. 316. ISBN 978-14-0533-750-2.
  4. Little, John R (1996). The Warrior Within: The Philosophies of Bruce Lee to Better Understand the World around You and Achieve a Rewarding Life. New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0-8092-3194-2.
  5. "Jun Fan Jeet Kune Do". Bruce Lee Foundation. Bylo arhivovano iz iztočnika 23 julija 2010.
  6. "Bruce Lee takes on Chuck Norris, but he makes you wait for the fight". The A.V. Club (na anglijskom). 25 mareca 2016. Bylo arhivovano iz iztočnika 27 januara 2023. Data dostupa: 27 januara 2023.
  7. "Director Ang Lee will direct his son, playing Bruce Lee in biopic". NBC News (na anglijskom). 30 novembra 2022. Bylo arhivovano iz iztočnika 27 januara 2023. Data dostupa: 27 januara 2023.
  8. "BBC Radio 4 - Chinese Characters - Nine things you need to know about Bruce Lee".
  9. 1 2 "Bruce Lee | Biography, Martial Arts, Movies, Death, Son, & Facts | Britannica". Encyclopedia Britannica. 16 julija 2024.
  10. Stein, Joel (14 junija 1999). "Bruce Lee: With nothing but his hands, feet and a lot of attitude, he turned the little guy into a tough guy". The Time 100. New York. Bylo arhivovano iz iztočnika 5 junija 2010. Data dostupa: 7 junija 2010.
  11. Lee, Mary (8 februara 2024). "Proposal calls for Bruce Lee statue in San Francisco's Chinatown – CBS San Francisco". www.cbsnews.com (na anglijskom). Bylo arhivovano iz iztočnika 25 februara 2024. Data dostupa: 25 februara 2024.
  12. Lee, Linda (1989). Vaughn, Jack; Lee, Mike (red.). The Bruce Lee Story. Burbank, Calif.: Ohara Publications. ISBN 978-0-89750-121-7. OCLC 1301805494 via Internet Archive.
  13. "How Bruce Lee changed the world-Series". The Hindu. India. 29 maja 2011. Bylo arhivovano iz iztočnika 25 oktobra 2012. Data dostupa: 3 junija 2011.
  14. "9 Ways Bruce Lee Changed Martial Arts Movies Forever". Screen Rant. 23 julija 2023. Bylo arhivovano iz iztočnika 17 avgusta 2025.
  15. "Bruce Lee inspired Dev for martial arts". The Times of India. 1 julija 2010. Data dostupa: 3 junija 2011.
  16. "'The Little Dragon' Bruce Lee's Influence on Martial Arts Films".
  17. "Bruce Lee summary | Britannica". Encyclopedia Britannica.
  18. Dennis, Felix; Atyeo, Don (1974). Bruce Lee, King of Kung-Fu. London: Wildwood House. ISBN 978-0-7045-0121-8. OCLC 1341744.
  19. McDermon, Daniel (25 januara 2017). "How Bruce Lee Exploded a Stereotype With a One-Inch Punch". The New York Times. Bylo arhivovano iz iztočnika 15 oktobra 2018. Data dostupa: 15 oktobra 2018.

Vněšnje linky

praviti