Temne

Temne
	;
Mota	etnia
Hizkuntza	temneera
Geografia
Estatua	Sierra Leona eta Ginea

Temne^[1] mendebaldeko Afrikako herria da, iparraldeko Sierra Leonan bizi dena.^[2] Gutxi batzuk Ginean bizi dira.^[3] Temneera ama-hizkuntza duen herri hau herrialdeko bi talde etniko handienetako bat dira; haien bizilagunak, mende herria, bigarren talde etniko handiena dira populazio osoaren % 31,2kin, hau da, temne (% 35,5) baino zertxobait txikiagoa.^[4]

Temne herria Gineako Fouta Djalon mendialdetik migratu zen, hauek euren jatorrizko kokalekuak utzi zituzten fula jihadistetatik ihes egiteko XV. mendean, eta hegoalderantz migratu ziren Kolenté eta Rokel ibaien artean kokatzeko.^[2]^[3] Hasiera batean, beren erlijio tradizionala mantendu zuten inguruko talde etnikoetako merkatari musulmanekin harremanetan jarri ondoren islamera bihurtu aurretik Temne gehienak denborarekin islamera bihurtu baziren ere, batzuek beren erlijio tradizionalarekin jarraitu dute.^[3]

Temneak nekazariak izan ohi dira, arroza, manioka, artatxikia eta kola-hurra hazten. Merkataritza-uztak kakahueteak eta tabakoa dira.^[3] Temne batzuk arrantzaleak, artisauak eta merkatariak dira. Temne gizartea patrilineala da. Sistema politiko deszentralizatua agertu da herriko buruzagiekin eta estratifikazio sozial hierarkiko endogamikoa.^[5]^[6] Temneak esklaboak esklabo-merkataritza transatlantikoaren biktima izan ziren.^[7]^[8]

Afrikako herrialdeen gehiengoa bezala, Sierra Leonako alderdi politikoak talde etniko zehatzei lotuta egon ohi dira, eta mendeak izan dira nagusi, batetik, eta temneak eta haien aliatu politikoak, limbak, bestetik. Mendeak ezagunak dira Sierra Leonako Alderdi Popularra (SLPP) babesten dutelako, eta temnes eta limba herriek, berriz, Herri Osoen Kongresua (APC) alderdia.

Erreferentziak

↑ Berria. Estilo Liburua. .
1 2 (Ingelesez) Shoup, John A.. (2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, 286–287 or. ISBN 978-1-59884-362-0..
1 2 3 4 (Ingelesez) Appiah, Anthony; Louis Gates, Henry. (2010). Encyclopedia of Africa. Oxford University Press, 465–466 or. ISBN 978-0-19-533770-9..
↑ (Ingelesez) U.S. Department of State. Sierra Leone. .
↑ (Ingelesez) Tal Tamari. (1991). «The Development of Caste Systems in West Africa» The Journal of African History (Cambridge University Press) 32 (2): 221–250. doi:10.1017/s0021853700025718..
↑ (Ingelesez) Dorjahn, Vernon R.. (1959). «The Organization and Functions of the Ragbenle Society of the Temne» Africa (Cambridge University Press) 29 (2): 156–170. doi:10.2307/1157518..
↑ (Ingelesez) Keese, Alexander. (2015). Ethnicity and the Colonial State. BRILL Academic, 158–167 or. ISBN 978-90-04-30735-3..
↑ (Ingelesez) Diouf, Sylviane A.. (2003). Fighting the Slave Trade: West African Strategies. Ohio University Press, 133–136 or. ISBN 978-0-8214-1517-7..

Kanpo estekak

Datuak: Q748316
Multimedia: Temne people / Q748316

Artikulu hau antropologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

[1] Berria. Estilo Liburua. .

[Shoup2011p286-2] 1 2 (Ingelesez) Shoup, John A.. (2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, 286–287 or. ISBN 978-1-59884-362-0..

[Gates2010p465-3] 1 2 3 4 (Ingelesez) Appiah, Anthony; Louis Gates, Henry. (2010). Encyclopedia of Africa. Oxford University Press, 465–466 or. ISBN 978-0-19-533770-9..

[4] (Ingelesez) U.S. Department of State. Sierra Leone. .

[Tal_Tamari_1991_221–250-5] (Ingelesez) Tal Tamari. (1991). «The Development of Caste Systems in West Africa» The Journal of African History (Cambridge University Press) 32 (2): 221–250. doi:10.1017/s0021853700025718..

[Dorjahn_1959_156–170-6] (Ingelesez) Dorjahn, Vernon R.. (1959). «The Organization and Functions of the Ragbenle Society of the Temne» Africa (Cambridge University Press) 29 (2): 156–170. doi:10.2307/1157518..

[Keese2015p158-7] (Ingelesez) Keese, Alexander. (2015). Ethnicity and the Colonial State. BRILL Academic, 158–167 or. ISBN 978-90-04-30735-3..

[Diouf2003p133-8] (Ingelesez) Diouf, Sylviane A.. (2003). Fighting the Slave Trade: West African Strategies. Ohio University Press, 133–136 or. ISBN 978-0-8214-1517-7..

[1]