Artsina

Artsina (IUPAC: artsano) konposatu ez-organikoa da AsH₃ formula duena hidruroen klasekoa . Baratxuri usaineko gas kolorge sukoia da. Disolbagarria da uretan, bentzenotan eta kloroformotan. Narritagarria eta toxikoa da.

Artsina
Formula kimikoa	AsH3
SMILES kanonikoa	[AsH3&zoom=2.0&annotate=none 2D eredua]
MolView	[AsH3 3D eredua]
Konposizioa	hidrogeno eta artseniko
Mota	Artsano eta pnictogen hydride (en)
Ezaugarriak
Dentsitatea	4,93 g/cm³
Disolbagarritasuna	20 g/100 g (ur, 20 ℃)
Momentu dipolarra	0,2 D
Fusio-puntua	−117 ℃ −116 ℃
Irakite-puntua	−63 ℃ (760 Torr) −62,5 ℃ (101,325 kPa)
Fusio-entalpia	0,2 D
Lurrun-presioa	14,9 atm (21 ℃)
Masa molekularra	77,945 Da
Erabilera
Rola	occupational carcinogen (en)
Arriskuak
NFPA 704	4 4 2
Lehergarritasunaren beheko muga	5,1 % (V/V)
Lehergarritasunaren goiko muga	78 % (V/V)
Gutxieneko dosi hilgarria	ikusi 250 ppm 300 ppm 25 ppm 150 mg/m³ 4.500 mg/m³ 250 mg/m³ 600 mg/m³ 0,63 ppm 0,5 ppm 0,13 ppm 0,06 ppm
Batezbesteko dosi hilgarria	ikusi 120 ppm 77 ppm 201 ppm 108 ppm 350 mg/m³ 0,5 mg/m³ 1 g/m³ 250 mg/m³ 0,5 mg/m³ 0,1 mg/m³ 0,05 mg/m³ 17,2 ppm 200 ppm 0,4 mg/m³ 650 mg/m³ 0,3 mg/m³ 390 mg/m³ 240 ppm 178 ppm 45 ppm 2 mg/kg 3 mg/kg 2,5 mg/kg
Denboran ponderatutako esposizio muga	0,2 mg/m³ (8 h, Ameriketako Estatu Batuak, Polonia, Herbehereak) 0,05 ppm (, Egipto, Australia, Austria, Belgika, Frantzia, Hego Korea, Mexiko, Zeelanda Berria, Peru, Suitza, Thailandia, Filipinak, Turkia, Erresuma Batua, Ameriketako Estatu Batuak) 0,01 ppm (, Danimarka, Finlandia, Islandia, Japonia) 0,003 ppm (, Norvegia) 0,02 ppm (, Suedia)
Denbora laburreko esposizio muga	0,25 ppm (Austria) 0,2 ppm (Frantzia) 0,8 mg/m³ (Hungaria) 0,6 mg/m³ (Polonia) 0,1 mg/m³ (Errusia)
Esposizioaren goiko muga	0,002 mg/m³ (baliorik ez) 0,1 ppm (Japonia)
IDLH	9,57 mg/m³
Eragin dezake	arsine exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	RBFQJDQYXXHULB-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	7784-42-1
ChemSpider	22408
PubChem	23969
Gmelin	47217
ChEBI	599
ChEMBL	CHEMBL1231052
NBE zenbakia	2188
RTECS zenbakia	CG6475000
ZVG	4900
DSSTox zenbakia	CG6475000
EC zenbakia	232-066-3
ECHA	100.029.151
UNII	V1I29R0RJQ
PDB Ligand	ARS

Artsinaren hidrogeno-atomoak ordezkatzaile organikoz ordezka daitezke eta, ondorioz, artsano izeneko organoartseniko konposatuen klasea osatzen da.

Egitura

AsH₃ molekula piramidal trigonala da, 91,8°-ko H–As–H angeluak dituena eta hiru As–H lotura baliokide dituena, bakoitza 1,519 Å-ko luzerakoa.

Sintesia

Artsina sintetizatzeko bi molde nagusi daude: sodio artseniuroa urarekin erreakzionaraztea edo zink artseniuroa azido klorhidriko diluituarekin.

${\ce {Na3As + 3H2O -> H3As + 3 NaOH}}$

Erabilera

Artsina sintesi organikoan, elektronika industrian erdieroaleak fabrikatzeko eta kristal ultrapuruetan dopantzaile gisa eroankortasun elektrikoa handitzeko erabiltzen da.

Toxikotasuna

Gizakietan artsina biriken eta mukosaren gainazalaren bidez xurgatzen da. Esposizioaren ondoren, artsinaren kontzentrazioa azkar handitzen da odolean, eta gibelerako, giltzurrunetarako eta beste organo batzuetarako banaketa, berriz, askoz motelagoa da. Gizakietan, artsina metabolizatzen da artseniko tribalente eta pentabalente gisa. Artseniko tribalentea metilatu egiten da monometilartsonato eta dimetilartsinato bihurtuz. Artsinaren metabolitoak gernuaren bidez kanporatzen dira batez ere. Gizakietan artsinak hemolisia eragiten du, hemoglobina plasmatikoa, burdina eta potasioa handituz eta, ondoren, anemia eta giltzurrunetan kalteak eraginez. Ez dago informazio fidagarririk efektu horiek gertatzen diren esposizio-mailei buruz. Miokardioko eta biriketako arazoak dira beste heriotza-kausa batzuk.

Erreferentziak

• Datuak: Q334599
• Multimedia: Arsine / Q334599