Batalisto
Ne konfuzu kun Militisto aŭ Soldato
Batalisto (aŭ batalanto) estas persono lerta en batalado, kies profesio, okupo, socia rolo aŭ vivmaniero karakteriziĝas per la uzo de perforto en konfliktoj kontraŭ aliaj homoj. Batalisto estas persono, kiu partoprenas en militklopodoj kaj kies rolo estas uzi forton kontraŭ la malamiko. Batalistoj ankaŭ ekzistas ekster la kadro de militistaro (kiu inkluzivas regulajn armeojn, neregulajn milicojn kaj gerilon), kiel ekzemple en sekurecaj kaj policaj roloj, kiuj postulas altan batalkapablon. [1] [2]
Batalistoj ekzistas en homaj socioj ekde la komenco de historio. En multaj socioj, ilia statuso estas sanktigita laŭleĝe. En diversaj tribaj socioj, batalistoj konsistigas apartan kaston, kaj en diversaj feŭdaj socioj, vasaloj eĉ kreis specialajn sociaj klasojn por batalistoj. En iuj socioj, ekzemple inter la ĝermanaj triboj, preskaŭ ĉiuj viroj vidis sin kiel batalistoj. Batalistoj, kiuj servas en regula armeo, estas soldatoj, dum batalistoj, kiuj luas siajn servojn al iu ajn bezonanto kontraŭ pago, estas dungosoldatoj. Kelkaj batalistoj efektivigas gerilajn operaciojn, sed ĉi tiuj ne ĝuas la juran statuson de batalistoj laŭ la reguloj de internacia juro.
En modernaj tempoj, batalisto estas soldato kaj tre aktiva militisto, kiu persone batalas en la batalkampo, kaj ricevas trejnadon kiel mortigi malamikojn kaj ne esti mortigita. Do resume, soldato kiu profesie batalas estas batalisto, sed en modernaj armeoj certe ne ĉiu soldato estas batalisto.
Prunteprenita, la termino batalisto ankaŭ estas uzata por priskribi atleton, kiu batalas en sportaj konkursoj aŭ turniroj konsistantaj el dueloj, kiel ekzemple luktosporto, ĵudo, luktado, boksado kaj stratbatalado (por tio la uzo de batalanto eble pli taŭgas). [3]
Tra la historio
redaktiLa plej klara ekzemplo de batalanta socio estas la spartanoj ; al kiuj ni povas aldoni la ĝermanajn popolojn, la Mongolan Imperion, la vikingojn, ktp.
En multaj tribaj socioj ( triba, endemia aŭ ritigita militado ), batalistoj kutime formas apartan klanon aŭ klason inter si. En la Frua Mezepoko, kiam feŭdismo komencis disvolviĝi, la plej lertaj en militado sukcesis elstari en la socio kaj povis leviĝi al la plej altaj pozicioj en la socia ŝtuparo, tiel akirante prebendojn kaj rajtojn super la resto de la socio, kontraŭ protekto kontraŭ iliaj malamikoj, per la tiel nomata vasaleca kontrakto. Nur tiuj kun mono povis permesi al si esti profesiaj batalistoj, esence la nobelaro kaj kavaliroj, kiuj fidis je siaj vasaloj en siaj fortoj.
Dum konflikto, la tuta loĝantaro (vira, kompreneble, escepte de kelkaj kazoj kiel Johana de Arko, kamparanino) povus ankaŭ esti vokita por militservo. En iuj socioj, militado povus esti tiel signifa, ke la tuta loĝantaro (aŭ pli ofte granda parto de la vira loĝantaro) povus esti konsiderata batalistoj, kiel ekzemple inter la ĝermanaj triboj de la Ferepoko aŭ la mezepokaj Raĝputoj de Hindujo.
Ankaŭ indas mencii, ke certaj batalistoj povas aŭ ne povas porti kirason, kiel ekzemple la nordiaj batalistoj, kiuj iel kredis, ke ilia dio Odino protektis ilin eĉ kiam ili ne havis kirason.
En Eŭropo, post la fino de la Mezepoko, jam ne plu estus konvene paroli pri batalistoj, sed kun la modernigo de socioj, batalistoj profesiiĝis kaj fariĝis soldatoj, kaj ricevis monon por partopreni en militaj kampanjoj aŭ en la defendo de naciaj limoj. Ĉi tiuj povas fali en unu el la jenaj kategorioj: soldatoj, kiam ili batalas por la bono (interesoj, laŭ la ordonoj de iliaj politikestroj) de sia propra Ŝtato; aŭ dungosoldatoj, kiam ili ofertas siajn servojn komerce al la plej alta proponanto, sendepende de ilia nacieco aŭ ideologio.
Mallonge, batalisto estas iu, kiu pretas alfronti malfacilajn kaj defiajn situaciojn, kaj en la ĉiutaga vivo kaj en la militistaro.
Galerio
redakti-
Samurajo, membro de la japana batalanta kasto
-
14-a-jarcenta kavaliro Pippo Spano, membro de la Ordeno de la Drako
-
Rekreado de surĉevala batalisto el la Mongola Imperio.
-
Foto de Ngoni-batalisto kun nguni-ŝildo ĉ. 1895
-
Rekreado de romiaj legianoj portantaj de la lorica segmentata, 1-a–3-a jarcento
.jpg){kind=link}
Referencoj
redakti- ↑ Grant, R.G. (2007) Warrior: A Visual History of the Fighting Man. Penguin. ISBN 978-0-7566-3203-8.
- ↑ (21 February 2017) “Thousands of horsemen may have swept into Bronze Age Europe, transforming the local population”, Science.
- ↑ "Story of most murderous people of all time revealed in ancient DNA", New Scientist, 27 March 2019.
Vidu ankaŭ
redakti- batalantinoj en literaturo kaj kulturo
Eksteraj ligiloj
redakti- Romaj batalistoj: La Mito de la Batalanta Maŝino [rompita ligilo]