Cwrdiaid
Grŵp ethnig sy'n byw yn bennaf yn nwyrain a de-ddwyrain Twrci ond hefyd mewn rhannau o ogledd Syria, gogledd Irac a gogledd-orllewin Iran yw'r Cwrdiaid (Cwrdeg: کورد, Kurd neu Gelê Kurdî).[1] O ran eu diwylliant a'u hiaith, mae'r Cwrdiaid yn perthyn yn agos iawn i'r Iraniaid[2][3] Galwent y tiriogaethau hyn yn Gwrdistan, enw a arferir yn ogystal am eu tiriogaeth yn nwyrain Twrci.
_21.jpg) Merched yn dathlu'r flwyddyn newydd | |
| Enghraifft o: | grŵp ethnig  |
|---|---|
| Math | pobl y Dwyrain Canol |
| Mamiaith | Cwrdeg |
| Crefydd | Swnni, shïa, alevism, yazidism, cristnogaeth, iddewiaeth |
| Gwlad | Twrci, Irac, Iran, Syria, Aserbaijan, Armenia |
| Rhan o | pobl o Iran |
| Yn cynnwys | Yazidis, Sorani, Kelhuri, Kurmanji, Zaza people, Kurds of Khorasan, Shabak people, Q120281391 |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/04c28 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Maent yn siarad yr iaith Gwrdeg, iaith Indo-Ewropeaidd sydd â sawl tafodiaith. Mae'r Cwrdeg yn isddosbarth o ieithoedd Gogledd Iran.[4]
Mae llawer o Gwrdiaid yn ystyried eu hunain yn ddisgynyddion y Mediaid hynafol, ac mae nhw'n defnyddio calendr sy'n dyddio o 612 CC, pan lwyddodd y Mediaid i goncro Ninefeh, prifddinas Asyria.[5] Pobl o Iran oedd y Mediaid.[6]). Caiff y syniad hwn eu bod o dras Mediaidd ei gadarnhau ganddynyt yn eu hanthem genedlaethol: "ni yw plant y Mediaid a'r Kai Khosrow".[7]
Amcangyfrifir fod rhwng 30-32 miliwn o Gwrdiaid drwy'r byd ac o bosib, cymaint â 37 miliwn.
Siaradir tafodiaith Mukriani yn ninasoedd Piranshahr a Mahabad. Piranhahr a Mahabad yw dwy ddinas fawr Mukrian.[8]
Cwrdiaid enwog
golygu- Leyla Zana, gwleidydd ac ymgyrchwraig hawliau dynol
- Saladin, cadfridog a gwladweinydd
- Sivan Perwer, cerddor
Cyfeiriadau
golygu- ↑ Killing of Iraq Kurds 'genocide', BBC News, 23 Rhagfyr 2005
- ↑ John A. Shoup (17 Hydref 2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO. t. 159.
- ↑ "Kurds". The Columbia Encyclopedia, 6th ed. Encyclopedia.com. 2014. Cyrchwyd 29 Rhagfyr 2014.
- ↑ D. N. MacKenzie (1961). "The Origins of Kurdish". Transactions of the Philological Society: 68–86.
- ↑ Frye, Richard Nelson. "IRAN v. PEOPLES OF IRAN (1) A General Survey". Encyclopædia Iranica. Cyrchwyd 4 Mawrth 2016.
- ↑ Barbara A. West (2009). Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania. Infobase Publishing. t. 518.
- ↑ Ofra Bengio (15 Tachwedd 2014). Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland. University of Texas Press. t. 87.
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 5 Mawrth 2017. Cyrchwyd 26 Mawrth 2018.