Wicipedia

Bashar al-Assad

Gwleidydd o Syria yw Bashar Hafez al-Assad (Arabeg بَشَّار ٱلْأَسَد / Baššār al-Asad, ganwyd 11 Medi 1965) oedd yn arlywydd Syria o 17 Gorffennaf 2000 hyd 8 Rhagfyr 2024. Ef oedd prif-bennaeth Lluoedd Arfog Syria ac ysgrifennydd rhanbarthol cangen Plaid Ba'ath Sosialaidd Arabaidd yn Syria hefyd. Ei dad, Hafez al-Assad, oedd arlywydd Syria o'i flaen, gan wasanaethu rhwng 1971 a 2000.

Bashar al-Assad
Ganwyd11 Medi 1965 Edit this on Wikidata
Damascus Edit this on Wikidata
Man preswylPresidential Palace, Damascus, Moscfa Edit this on Wikidata
DinasyddiaethSyria Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Prifysgol Damascus
  • Homs Military Academy Edit this on Wikidata
Galwedigaethgwladweinydd, ophthalmolegydd, arweinydd milwrol, gwleidydd, meddyg yn y fyddin Edit this on Wikidata
SwyddArlywydd Syria, prif swyddog Edit this on Wikidata
Cyflogwr
  • Western Eye Hospital Edit this on Wikidata
RhagflaenyddHafez al-Assad Edit this on Wikidata
Plaid WleidyddolPlaid Ba'ath
TadHafez al-Assad Edit this on Wikidata
MamAnisa Makhlouf Edit this on Wikidata
PriodAsma al-Assad Edit this on Wikidata
PlantHafez Bashar al-Assad, Zain al-Assad, Kareem al-Assad Edit this on Wikidata
PerthnasauAli al-Baghl, Anwar Hilal al-Assad, Rifaat al-Assad, Jamil al-Assad, Na'isa Shalish, Rami Makhlouf, Mohammed Makhlouf, Assef Shawkat Edit this on Wikidata
LlinachTeulu Assad Edit this on Wikidata
Gwobr/auUwch Groes y Lleng Anrhydedd, Urdd Tywysog Yaroslav Gall, Dosbarth 1af, Urdd Brenhinol Francis I, Order of Zayed, Uwch Groes Rhosyn Gwyn y Ffindir gyda Choler, King Abdulaziz Medal, Uwch Groes y Marchog gyda Choler Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Urdd dros ryddid, Urdd cenedlaethol Coler Uwch Cruz del Sur, Uwch Ruban Urdd Cenedlaethol y Cedrwydd, Urdd y Weriniaeth Islamaidd, Urdd Umayyad, Urdd Cystennin Sanctaidd Milwrol San Siôr, Order of Civil Merit of the Syrian Arab Republic, Order of Military Merit (Syria), Order of Bravery, Devotion Order, medal "For training", National Order of the Cedar, Urdd Cyfeillgarwch, Uatsamonga Order, Order of Honor and Glory First Class, Urdd Tywysog Yaroslav Gall, Dosbarth 1af, Q21662504, Q21662485, Gorchymyn Anrhydedd Edit this on Wikidata
llofnod

Wedi'i eni a'i fagu yn Damascus, graddiodd Bashar al-Assad o ysgol feddygol Prifysgol Damascus ym 1988 a dechrau gweithio fel meddyg ym Myddin Syria. Bedair blynedd yn ddiweddarach, mynychodd astudiaethau ôl-raddedig yn Ysbyty Western Eye yn Llundain, gan arbenigo mewn offthalmoleg. Ym 1994, ar ôl i’w frawd hynaf Bassel farw mewn damwain car, cafodd Bashar ei alw’n ôl i Syria i gymryd rôl Bassel fel etifedd. Aeth i'r academi filwrol, gan gymryd gofal o bresenoldeb milwrol Syria yn Libanus ym 1998.

Yn ôl arbenigwyr ym maes gwyddor wleidyddol, unbennaeth bersonol oedd y drefn o dan al-Assad a'i deulu.[1][2][3][4][5] Ar 17 Gorffennaf 2000, daeth Assad yn arlywydd, gan olynu ei dad, a fu farw yn ei swydd fis cyn hynny. Yn etholiadau Syria yn 2000 a 2007, derbyniodd gefnogaeth o 97.29% a 97.6%.[6][7][8][9][10][11] Ar 16 Gorffennaf 2014, tyngwyd Assad i mewn am dymor arall o saith mlynedd ar ôl i etholiad arall roi 88.7% o’r bleidlais iddo.[12][13][14][15][16][17] Dim ond mewn ardaloedd a reolwyd gan lywodraeth Syria yn ystod rhyfel cartref parhaus y wlad y cynhaliwyd yr etholiad ac fe’i beirniadwyd gan y Cenhedloedd Unedig, gwrthblaid Syria a gwledydd y Gorllewin,[18][19] tra nododd cynghreiriaid Syria, gan gynnwys Iran, Rwsia a Feneswela. bod yr etholiad yn "rhydd ac yn deg".[20][21][22] Trwy gydol ei arweinyddiaeth, roedd grwpiau hawliau dynol yn dweud bod sefyllfa hawliau dynol Syria yn un wael. Roedd llywodraeth Assad yn disgrifio’i hun fel un seciwlar,[23] tra bod rhai gwyddonwyr gwleidyddol wedi honni bod y llywodraeth yn manteisio ar densiynau sectyddol yn y wlad ac yn dibynnu ar leiafrif Alawit i aros mewn grym.[24][25]

Ar ôl i lawer o daleithiau ei ystyried yn ddiwygiwr posib, galwodd yr Unol Daleithiau, yr Undeb Ewropeaidd a mwyafrif y Gynghrair Arabaidd am ymddiswyddiad Assad o’r arlywyddiaeth yn 2011 ar ôl iddo orchymyn gwrthdaro treisgar ar brotestwyr Gwanwyn Arabaidd, a arweiniodd at Rhyfel Cartref Syria.[26] [27] Ym mis Rhagfyr 2013, nododd Uchel Gomisiynydd y Cenhedloedd Unedig dros Hawliau Dynol Navi Pillay fod canfyddiadau ymchwiliad gan y Cenhedloedd Unedig yn awgrymu mae Assad mewn cysylltiadau gydag troseddau rhyfel.[28] Daeth Cyd-fecanwaith Ymchwilio OPCW-UN i’r casgliad ym mis Hydref 2017 mai llywodraeth Assad oedd yn gyfrifol am ymosodiad cemegol Khan Shaykhun.[29] Ym mis Mehefin 2014, roedd Prosiect Atebolrwydd Syria yn America yn cynnwys Assad ar restr o troseddau rhyfel a gyflawnwyd gan swyddogion y llywodraeth a gwrthryfelwyr a anfonodd i'r Llys Troseddol Rhyngwladol.[30] Mae Assad wedi gwrthod honiadau o droseddau rhyfel ac wedi beirniadu’r ymyrraeth dan arweiniad America yn Syria am geisio newid cyfundrefn y wlad.[31][32]

Bywyd cynnar

golygu

Plentyndod ac addysg: 1965–1988

golygu
 
Hafez al-Assad gyda'i deulu yn gynnar yn y 1970au. O'r chwith i'r dde: Bashar, Maher, Anisa, Majd, Bushra, a Bassel .

Ganwyd Bashar Hafez al-Assad yn Damascus ar 11 Medi 1965, roedd ef yn ail fab a thrydydd plentyn Anisa Makhlouf a Hafez al-Assad.[33] Al-Assad mewn Arabeg yw "y Llew". Roedd taid tadol Assad, Ali Sulayman al-Assad, wedi llwyddo i newid ei statws o werin i fod yn uchelwr ac, i adlewyrchu hyn, ym 1927 roedd wedi newid enw'r teulu o Wahsh (sy'n golygu "Milain") i Al-Assad.[34]

Ganwyd tad Assad, Hafez, i deulu gwledig tlawd o gefndir Alawiteg a chododd trwy rengoedd Plaid Ba'ath i gymryd rheolaeth o gangen Syria o'r Blaid yn y Chwyldro Cywirol 1970, gan arwain at ei esgyniad i lywyddiaeth Syria.[35] Hyrwyddodd Hafez ei gefnogwyr o fewn y Blaid Ba'ath, llawer ohonynt hefyd o gefndir Alawiteg.[36] [37] Ar ôl y chwyldro, gosodwyd unigolion Alawiteg i'w blaid tra cafodd Sunniaid, Drwsiaid, ac Ismailiaid eu tynnu o'r fyddin a pharti Ba'ath.[38]

Allan o bump brodyr a chwiorydd Assad mae dau ohonynt dal yn fyw - Maher a Bushra. Nid oedd brawd ieuengaf Assad, Majd, yn ffigwr cyhoeddus ac ychydig a wyddys amdano heblaw ei fod yn anabl yn ddeallusol, a bu farw yn 2009 ar ôl "salwch hir".[39]

 
Teulu al-Assad, c. 1993 . Yn y tu blaen mae Hafez a'i wraig, Anisa. Yn y rheng ôl, o'r chwith i'r dde: Maher, Bashar, Bassel, Majd, a Bushra

Yn wahanol i'w frodyr Bassel a Maher, a'i ail chwaer, a enwyd hefyd yn Bushra, roedd Bashar yn dawel, wedi'i gadw'n ôl ac nid oedd ganddo ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth na'r fyddin.[36][40] Yn ôl pob sôn anaml y gwelodd plant Assad eu tad,[41] a nododd Bashar yn ddiweddarach mai dim ond unwaith yr oedd yn mynd i mewn i swyddfa ei dad tra roedd yn arllywydd.[42] Fe’i disgrifiwyd fel “meddal-lafar”, [43] ac yn ôl ffrind prifysgol, roedd yn wangalon, yn osgoi cyswllt llygad ac yn siarad mewn llais isel.[44]

Derbyniodd Assad ei addysg gynradd ac uwchradd yn Ysgol al-Hurriya Arabaidd-Ffrangeg yn Damascus.[45] Yn 1982, graddiodd o'r ysgol uwchradd ac yna astudio meddygaeth ym Mhrifysgol Damascus.[46]

Meddygaeth: 1988–1994

golygu
 
Bu farw Bassel al-Assad, brawd hŷn Bashar, ym 1994, gan baratoi'r ffordd ar gyfer llywyddiaeth Bashar yn y dyfodol.

Ym 1988, graddiodd Assad o'r ysgol feddygol a dechreuodd weithio fel meddyg yn y fyddin yn Ysbyty Milwrol Tishrin ar gyrion Damascus.[47] [48] Bedair blynedd yn ddiweddarach, ymgartrefodd yn Llundain i ddechrau hyfforddiant ôl-raddedig mewn offthalmoleg yn Ysbyty Western Eye.[49] Fe’i disgrifiwyd fel “boi TG geeky” yn ystod ei amser yno.[50] Ychydig o ddyheadau gwleidyddol oedd gan Bashar,[51] ac roedd ei dad wedi bod yn meithrin perthynas amhriodol â Bassel, brawd hŷn Bashar, fel arlywydd ar gyfer y dyfodol.[52] Fodd bynnag, bu farw Bassel mewn damwain car ym 1994 a chafodd Bashar ei alw yn ôl i Fyddin Syria yn fuan wedi hynny.

Y cynnydd i bŵer: 1994–2000

golygu

Yn fuan ar ôl marwolaeth Bassel, penderfynodd Hafez al-Assad wneud Bashar yn etifedd newydd.[53] Dros y chwe blynedd a hanner nesaf, hyd at ei farwolaeth yn 2000, paratôdd Hafez Bashar ar gyfer cymryd drosodd pŵer. Gwnaed paratoadau ar gyfer trosglwyddo llyfn ar dair lefel. Yn gyntaf, crëwyd cefnogaeth i Bashar yn y cyfarpar milwrol a diogelwch. Yn ail, sefydlwyd delwedd Bashar gyda'r cyhoedd. Ac yn olaf, roedd Bashar yn gyfarwydd â mecanweithiau rhedeg y wlad.[54]

Er mwyn sefydlu ei gymwysterau yn y fyddin, aeth Bashar i'r academi filwrol yn Homs ym 1994 a gyrrwyd ef trwy'r rhengoedd i ddod yn gyrnol Gwarchodlu Gweriniaethol elitaidd Syria ym mis Ionawr 1999.[47] [36] [55] I sefydlu pŵer gwthiwyd sylfaen i Bashar yn y fyddin, hen reolwyr adrannol i ymddeol, a chymerodd swyddogion Alawiteg newydd, ifanc gyda theyrngarwch iddo eu lle. [56]

Ym 1998, cymerodd Bashar ofal ffeil Libanus Syria, a oedd wedi cael ei thrin gan yr Is-lywydd Abdul Halim Khaddam ers y 1970au, a oedd tan hynny wedi bod yn gystadleuydd posib ar gyfer bod yn arlywydd.[57] Trwy gymryd gofal o faterion Syria yn Libanus, llwyddodd Bashar i wthio Khaddam o’r neilltu a sefydlu ei sylfaen bŵer ei hun yn Libanus.[58] Yn yr un flwyddyn, ar ôl mân ymgynghori â gwleidyddion Libanus, gosododd Bashar Emile Lahoud, cynghreiriad ffyddlon iddo, fel Arlywydd Libanus a gwthio cyn Brif Weinidog Libanus Rafic Hariri o’r neilltu, trwy beidio â rhoi ei bwysau gwleidyddol y tu ôl i’w enwebiad. fel prif weinidog.[59] Er mwyn gwanhau hen orchymyn Syria yn Libanus ymhellach, disodlodd Bashar Uchel Gomisiynydd de facto Libanus, Ghazi Kanaan, gyda Rustum Ghazaleh.[60]

Yn gyfochrog â'i yrfa filwrol, roedd Bashar yn ymwneud â materion cyhoeddus. Cafodd bwerau eang a daeth yn bennaeth y ganolfan i dderbyn cwynion ac apeliadau dinasyddion, ac arweiniodd ymgyrch yn erbyn llygredd. O ganlyniad i'r ymgyrch hon, cafodd llawer o gystadleuwyr posib Bashar am arlywydd eu rhoi ar brawf am lygredd.[47] Daeth Bashar hefyd yn Llywydd Cymdeithas Gyfrifiaduron Syria a helpodd i gyflwyno'r rhyngrwyd yn Syria, a gynorthwyodd ei ddelwedd fel moderneiddiwr a diwygiwr.[61]

Llywyddiaeth

golygu

Gwanwyn Damascus a chyn y Rhyfel Cartref: 2000–2011

golygu
 
Assad ym mis Ionawr 2001

Ar ôl marwolaeth Hafez al-Assad ar 10 Mehefin 2000, diwygiwyd Cyfansoddiad Syria. Gostyngwyd y gofyniad oedran lleiaf ar gyfer yr arlywyddiaeth o 40 i 34, sef oedran Bashar ar y pryd.[62] Yna cadarnhawyd Assad yn arlywydd ar 10 Gorffennaf 2000, gyda chefnogaeth 97.29% i'w arweinyddiaeth.[6] [7] [8] Yn unol â'i rôl fel Arlywydd Syria, fe'i penodwyd hefyd yn brif-bennaeth Lluoedd Arfog Syria ac yn Ysgrifennydd Rhanbarthol Plaid Ba'ath.[61]

Yn syth ar ôl iddo ddechrau yn ei swydd, gwnaeth mudiad diwygio ddatblygiadau gofalus yn ystod Gwanwyn Damascus, a arweiniodd at gau carchar Mezzeh a datgan amnest eang yn rhyddhau cannoedd o garcharorion gwleidyddol cysylltiedig â'r Frawdoliaeth Fwslimaidd.[63] Fodd bynnag, cychwynnodd craciadau diogelwch eto o fewn y flwyddyn.[64] [65] Nododd llawer o ddadansoddwyr fod diwygio o dan Assad wedi cael ei rwystro gan yr "hen warchodwr", aelodau o'r llywodraeth sy'n deyrngar i'w tad.[61]

Yn ystod y Rhyfel yn erbyn terfysgaeth, fe gysylltodd Assad ei wlad â'r Gorllewin. Roedd Syria yn safle mawr o ddehongliad rhyfeddol gan y CIA o bobl a ddrwgdybir al-Qaeda, a holwyd yng ngharchardai Syria. [66][67]

Yn fuan ar ôl i Assad gymryd grym, fe wnaeth "wneud cysylltiad Syria â Hezbollah - a'i noddwyr yn Tehran - cydran ganolog ei athrawiaeth ddiogelwch",[68] ac yn ei bolisi tramor, mae Assad yn feirniad cegog o'r Unol Daleithiau, Israel, Saudi Arabia, a Thwrci.[69]

Yn 2005, Rafic Hariri, y cyn-brif weinidog Libanus ei lofruddio. Adroddoddy Christian Science Monitor fod "bai eang ar Syria am lofruddiaeth Hariri. Yn ystod y misoedd a arweiniodd at y llofruddiaeth, plymiodd y berthynas rhwng Hariri ac Arlywydd Syria, Bashar al-Assad, yng nghanol awyrgylch o fygythiadau a dychryn."[70] Adroddodd y BBC ym mis Rhagfyr 2005 fod adroddiad dros dro gan y Cenhedloedd Unedig yn “awgrymu swyddogion Syria”, tra bod “Damascus wedi gwadu’n gryf ei fod yn rhan o’r bom car a laddodd Hariri ym mis Chwefror”.

Ar 27 Mai 2007, cymeradwywyd Assad am dymor arall o saith mlynedd mewn refferendwm ar ei lywyddiaeth, gyda 97.6% o’r pleidleisiau yn cefnogi ei arweinyddiaeth barhaus.[71] Ni chaniatawyd gwrthbleidiau yn y wlad ac Assad oedd yr unig ymgeisydd yn y refferendwm.[8]

Yn ystod Rhyfel Cartref Syria

golygu

2011–2015

golygu

Dechreuodd protestiadau torfol yn Syria ar 26 Ionawr 2011. Galwodd protestwyr am ddiwygiadau gwleidyddol ac adfer hawliau sifil, yn ogystal â rhoi diwedd ar y cyflwr o argyfwng a oedd wedi bod ar waith er 1963.[72] Gosodwyd un ymgais ar "ddiwrnod o gynddaredd" ar gyfer 4-5 Chwefror, er iddo ddod i ben yn afresymol.[73] Roedd protestiau ar 18-19 Mawrth oedd y mwyaf i ddigwydd yn Syria ers degawdau, ac ymatebodd awdurdod Syria â thrais yn erbyn ei ddinasyddion protestio.[74]

 
Protestwyr yn Douma, 8 Ebrill 2011

Gosododd yr Unol Daleithiau sancsiynau cyfyngedig yn erbyn llywodraeth Assad ym mis Ebrill 2011, ac yna gorchymyn gweithredol Barack Obama ar 18 Mai 2011 gan dargedu Bashar Assad yn benodol a chwe uwch swyddog arall. [75][76][77] Ar 23 Mai 2011 cytunodd gweinidogion tramor yr UE mewn cyfarfod ym Mrwsel i ychwanegu Assad a naw swyddog arall at restr yr effeithiwyd arni gan waharddiadau teithio a rhewi asedau.[78] Ar 24 Mai 2011, gosododd Canada sancsiynau ar arweinwyr Syria, gan gynnwys Assad.[79] Gellir priodoli ymateb Assad fel rhan o'r Gaeaf Arabaidd a ddilynodd Gwanwyn Arabaidd, y don o obaith am newid a democratiaeth a ysgubodd y byd Arabaidd rhai blynyddoedd ynghynt.

Ar 20 Mehefin, mewn ymateb i ofynion protestwyr a phwysau tramor, addawodd Assad ddeialog genedlaethol yn cynnwys symud tuag at ddiwygio, etholiadau seneddol newydd, a mwy o ryddid. Anogodd ffoaduriaid hefyd i ddychwelyd adref o Dwrci, wrth eu sicrhau amnest a beio pob aflonyddwch ar nifer fach o unigolion drwg [80] Beiodd Assad yr aflonyddwch ar "gynllwynion" gan gyhuddo gwrthblaid Syria a phrotestwyr o "fitna", gan dorri gyda thraddodiad caeth Plaid Ba'ath Syria o seciwlariaeth. [81] Ym mis Gorffennaf 2011, dywedodd Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau, Hillary Clinton, fod Assad wedi “colli cyfreithlondeb” fel Arlywydd.[76] Ar 18 Awst 2011, cyhoeddodd Barack Obama ddatganiad ysgrifenedig a oedd yn annog Assad i “gamu o’r neilltu”.[82]

Ym mis Awst, ymosodwyd ar y cartwnydd Ali Farzat, beirniad o lywodraeth Assad. Dywedodd perthnasau’r cartwnydd wrth allfeydd cyfryngau bod yr ymosodwyr yn bygwth torri esgyrn Farzat fel rhybudd iddo roi’r gorau i dynnu cartwnau o swyddogion y llywodraeth, yn enwedig Assad. Roedd Farzat yn yr ysbyty gyda anafion esgyrn yn ei ddwylo a thrawma i'r pen.[83][84]

Delwedd:Bashar al-Assad mural in Latakia.jpg
Murlun o Assad yn Latakia ym mis Tachwedd, 2011

Er mis Hydref 2011, fe wnaeth Rwsia, fel aelod parhaol o Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, roi fetel ar benderfyniadau drafft a noddir gan y Gorllewin yng Nghyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig dro ar ôl tro a fyddai wedi gadael y posibilrwydd o gosbau’r Cenhedloedd Unedig, neu ymyrraeth filwrol hyd yn oed, yn erbyn llywodraeth Assad.[85][86]

Erbyn diwedd mis Ionawr 2012, adroddwyd gan Reuters fod dros 5,000 o sifiliaid a phrotestwyr (gan gynnwys milwriaethwyr arfog) wedi cael eu lladd gan fyddin Syria, asiantau diogelwch a milisia (Shabiha), tra bod 1,100 o bobl wedi cael eu lladd gan "luoedd arfog terfysgol.".[87]

Ar 10 Ionawr 2012, rhoddodd Assad araith lle cynhaliodd y roedd y gwrthryfel wedi ei beiriannu gan wledydd tramor a chyhoeddi bod "buddugoliaeth [yn] agos". Dywedodd hefyd fod y Gynghrair Arabaidd, trwy atal Syria, wedi datgelu nad oedd yn Arabaidd mwyach. Fodd bynnag, dywedodd Assad hefyd na fyddai'r wlad yn "cau drysau" i ddatrysiad brocer Arabaidd pe bai "sofraniaeth genedlaethol" yn cael ei pharchu. Dywedodd hefyd y gallai refferendwm ar gyfansoddiad newydd gael ei gynnal ym mis Mawrth.[88]

 
Cerbyd wedi'i ddinistrio ar stryd yn Aleppo, 6 Hydref 2012

Ar 27 Chwefror 2012, honnodd Syria fod cynnig i ddrafftio cyfansoddiad newydd yn derbyn cefnogaeth o 90% yn ystod y refferendwm. Cyflwynodd y refferendwm derfyn tymor cronnus pedair blynedd ar ddeg ar gyfer arlywydd Syria. Cyhoeddwyd y refferendwm yn ddiystyr gan genhedloedd tramor gan gynnwys Unol Daleithiau America a Thwrci; cyhoeddodd yr Undeb Ewropeaidd sancsiynau newydd yn erbyn ffigurau allweddol y gyfundrefn.[89] Ym mis Gorffennaf 2012, gwadodd gwenidog tramor Rwsia Sergey Lavrov, bwerau’r Gorllewin am yr hyn a ddywedodd oedd yn gyfystyr â blacmel gan ysgogi rhyfel cartref yn Syria.[90]

Ar 15 Gorffennaf 2012, datganodd Pwyllgor Rhyngwladol y Groes Goch fod Syria mewn cyflwr o ryfel cartref,[91] gan yr adroddwyd bod y doll marwolaeth ledled y wlad ar gyfer pob ochr wedi agosáu at 20,000. [92]

Ar ôl cwymp pedair canolfan filwrol ym mis Medi 2014,[93] sef troedleoedd olaf y llywodraeth yn Llywodraethiaeth Raqqa, derbyniodd Assad feirniadaeth sylweddol gan ei sylfaen gefnogaeth Alawiteg.[94] Roedd hyn yn cynnwys sylwadau a wnaed gan Douraid al-Assad, cefnder i Bashar al-Assad, yn mynnu ymddiswyddiad Gweinidog Amddiffyn Syria, Fahd Jassem al-Freij, yn dilyn y gyflafan gan Wladwriaeth Islamaidd Irac a’r Levant o gannoedd o filwyr y llywodraeth a gipiwyd ar ôl buddugoliaeth ISIL yn Maes Awyr Milwrol Tabqa.[95] Dilynwyd hyn yn fuan gan brotestiadau Alawitaidd yn Homs yn mynnu ymddiswyddiad y llywodraethwr, [96] a diswyddo cefnder Assad, Hafez Makhlouf, o'i safle diogelwch gan arwain at ei alltudiaeth ddilynol i Belarus.[97] Taniwyd y drwgdeimlad tuag at Assad ymhlith Alawitiaid gan y nifer anghymesur o filwyr a laddwyd wrth ymladd yn hanu o ardaloedd Alawite,[98] ymdeimlad bod cyfundrefn Assad wedi cefnu arnynt, [99] yn ogystal â'r sefyllfa economaidd sy'n methu.[100] Dechreuodd ffigurau yn agos at Assad leisio pryderon ynghylch y tebygolrwydd y bydd yn goroesi, gydag un yn dweud ddiwedd 2014; "Nid wyf yn gweld y sefyllfa bresennol yn gynaliadwy. . . Rwy'n credu y bydd Damascus yn cwympo ar ryw adeg." Yn 2015, bu farw sawl aelod o deulu Assad yn Latakia o dan amgylchiadau aneglur. [101] Ar 14 Mawrth, llofruddiwyd cefnder dylanwadol i Assad a sylfaenydd y shabiha, Mohammed Toufic al-Assad, gyda phum bwled i’r pen mewn anghydfod ynghylch dylanwad yn Qardaha - cartref hynafol teulu Assad.[102] Ym mis Ebrill 2015, gorchmynnodd Assad arestio ei gefnder Munther al-Assad yn Alzirah, Latakia.[103] Mae'n parhau i fod yn aneglur a oedd yr arestiad oherwydd troseddau gwirioneddol.[104]

Ar ôl cyfres o orchfygiadau gan y llywodraeth yng ngogledd a de Syria, nododd dadansoddwyr ansefydlogrwydd cynyddol y llywodraeth ynghyd â chefnogaeth wan i lywodraeth Assad ymhlith ei sylfaen gefnogaeth graidd Alawite,[105] a bod adroddiadau cynyddol am berthnasau Assad, Alawites, a dynion busnes yn ffoi rhag Damascus am Latakia a gwledydd tramor.[106][107] Cafodd y pennaeth cudd-wybodaeth Ali Mamlouk ei arestio dan glo rywbryd ym mis Ebrill a sefyll wedi’i gyhuddo o gynllwynio gydag ewythr alltud Assad, Rifaat al-Assad, i gymryd lle Bashar yn arlywydd.[108] Roedd marwolaethau proffil uchel pellach yn cynnwys comandwyr y Bedwaredd Adran Arfog, canolfan awyr filwrol Belli, lluoedd arbennig y fyddin a'r Adran Arfog Gyntaf, gyda streic awyr errant yn ystod y sarhaus Palmyra gan ladd dau swyddog yr oedd sôn eu bod yn perthyn i Assad.[109]

Ers ymyrraeth Rwsia ym mis Medi 2015

golygu
 
Assad yn cyfarch Arlywydd Rwsia Vladimir Putin, 21 Hydref 2015
 
Mae Bashar al-Assad yn cwrdd ag arweinydd goruchaf Iran, Ali Khamenei, 25 Chwefror 2019

Yn gynnar ym mis Medi 2015, yn erbyn cefndir o adroddiadau bod Rwsia yn defnyddio milwyr yn Syria yn barod i ymladd, dywedodd Arlywydd Rwsia Vladimir Putin, er bod siarad o’r fath yn “gynamserol”, roedd Rwsia “eisoes yn darparu cymorth digon difrifol i Syria: gyda’r ddau offer a hyfforddi milwyr, gyda'n harfau".[110][111] Yn fuan ar ôl dechrau ymyrraeth filwrol uniongyrchol gan Rwsia ar 30 Medi 2015 ar gais ffurfiol llywodraeth Syria, nododd Putin fod y gweithrediad filwrol wedi'i pharatoi'n drylwyr ymlaen llaw a diffinio nod Rwsia yn Syria fel "sefydlogi'r pŵer cyfreithlon yn Syria a chreu yr amodau ar gyfer cyfaddawd gwleidyddol ".[112]

Ym mis Tachwedd 2015, ailadroddodd Assad na allai proses ddiplomyddol i ddod â rhyfel cartref y wlad i ben ddechrau tra bod "terfysgwyr" yn ei meddiannu, er bod BBC News o'r farn ei bod yn aneglur a oedd yn golygu dim ond y WIadwriaeth Islamaidd neu gwrthryfelwyr gyda chefnogaeth y Gorllewin.[113] Ar 22 Tachwedd, dywedodd Assad fod Rwsia, o fewn dau fis i’w hymgyrch awyr, wedi cyflawni mwy yn ei brwydr yn erbyn ISIL nag yr oedd y glymblaid dan arweiniad yr Unol Daleithiau wedi’i chyflawni mewn blwyddyn. Mewn cyfweliad â Česká televize ar 1 Rhagfyr, dywedodd nad oedd yr arweinwyr a fynnodd ei ymddiswyddiad o unrhyw ddiddordeb iddo, gan nad oes neb yn eu cymryd o ddifrif oherwydd eu bod yn "disynnwyr" ac yn cael eu rheoli gan yr Unol Daleithiau. [114] Yn y ddiwedd mis Rhagfyr 2015, cyfaddefodd uwch swyddogion yr Unol Daleithiau yn breifat fod Rwsia wedi cyflawni ei nod canolog o sefydlogi Syria a gyda’r treuliau’n gymharol isel, y gallent gynnal y gweithred ar y lefel hon am flynyddoedd i ddod.[115]

Ym mis Ionawr 2016, nododd Putin fod Rwsia yn cefnogi lluoedd Assad a’i bod yn barod i gefnogi gwrthryfelwyr gwrth-Assad cyn belled eu bod yn ymladd ISIL.

Adroddwyd ym mis Rhagfyr 2016 bod lluoedd Assad wedi ailwerthu hanner Aleppo a ddaliwyd gan wrthryfelwyr, gan ddod â 6 blynedd o feddiant yn y ddinas i ben.[116] [117] Ar 15 Rhagfyr, fel yr adroddwyd bod lluoedd y llywodraeth bron a ail-afael ar Aleppo gyfan yn "trobwynt" yn y Rhyfel Cartref, dathlodd Assad "ryddhad" y ddinas, a nododd, "Mae hanes yn cael ei ysgrifennu gan bob Dinesydd Syria."[118]

Ar ôl ethol Donald Trump, roedd blaenoriaeth yr Unol Daleithiau ynghylch Assad yn wahanol i flaenoriaeth gweinyddiaeth Obama, ac ym mis Mawrth 2017 nododd Llysgennad yr Unol Daleithiau i’r Cenhedloedd Unedig, Nikki Haley, nad oedd yr Unol Daleithiau bellach yn canolbwyntio ar “gael Assad allan”,[119] ond newidiodd y sefyllfa hon yn sgil ymosodiad cemegol Khan Shaykhun 2017.[120] Yn dilyn y streic taflegrau ar faes awyr milwrol yn Syria ar orchmynion yr Arlywydd Trump, disgrifiodd llefarydd Assad ymddygiad yr Unol Daleithiau fel “ymddygiad ymosodol thrahaus a anghyfiawn” a nododd nad yw’r streiciau taflegryn “yn newid polisïau dwfn” llywodraeth Syria. Dywedodd yr Arlywydd Assad hefyd wrth Agence France-Presse fod milwyr Syria wedi rhoi’r gorau i’w holl arfau cemegol yn 2013, ac na fyddent wedi eu defnyddio pe baent yn dal i gadw unrhyw rai, a nododd fod yr ymosodiad cemegol yn “wneuthuriad 100 y cant” a ddefnyddiwyd i gyfiawnhau ymosodiadau awyr gan yr Unol Daleithiau.[121] Ym mis Mehefin 2017, dywedodd Arlywydd Rwsia, Putin "na ddefnyddiodd Assad yr [arfau cemegol]" a bod yr ymosodiad cemegol "wedi'i wneud gan bobl a oedd am ei feio am hynny."[122] Darganfwyd arolygwyr arfau cemegol y Cenhedloedd Unedig ac rhyngwladol mai gwaith cyfundrefn Assad oedd yr ymosodiad.[29]

Ar 7 Tachwedd 2017 cyhoeddodd llywodraeth Syria ei bod wedi llofnodi Cytundeb Hinsawdd Paris.[123]

Al-Qaeda ac ISIL

golygu

Yn 2001, condemniodd Assad ymosodiadau Medi 11.[124] Yn 2003, dywedodd Assad mewn cyfweliad â phapur newydd yn Coweit ei fod yn amau bod sefydliad al-Qaeda hyd yn oed yn bodoli. Dyfynnwyd ef yn dweud, "A oes endid o'r enw al-Qaeda mewn gwirionedd? Oedd e yn Afghanistan? A yw'n bodoli nawr?" Cyfeiriodd at Osama bin Laden, gan nodi: "Ni all [siarad] ar y ffôn na defnyddio'r Rhyngrwyd, ond a all gyfeirio cyfathrebiadau i bedair cornel y byd? Mae hyn yn afresymegol. " [125]

 
Sefyllfa filwrol yn Rhyfel Cartref Syria ym mis Gorffennaf 2015

Ym mis Hydref 2014, nododd Is-lywydd yr Unol Daleithiau Joe Biden fod Twrci, Saudi Arabia a’r Emiradau Arabaidd Unedig wedi “tywallt cannoedd o filiynau o ddoleri, a degau o filoedd o dunelli o arfau i unrhyw un a fyddai’n ymladd yn erbyn Al-Assad, heblaw bod y bobl a oedd yn cael eu cyflenwi oedd al-Nusra, ac al Qaeda, ac elfennau eithafol jihadiaid yn dod o rannau eraill o'r byd."[126]

Yn 2015, cyhoeddodd Ffrynt al-Nusra, aelod cyswllt al-Qaeda o[127] bownti gwerth miliynau o ddoleri am ladd Assad.[128] Dywedodd pennaeth Ffrynt al-Nusra, Abu Mohammad al-Julani, y byddai'n talu "tair miliwn ewro ($ 3.4 miliwn) i unrhyw un sy'n gallu lladd Bashar al-Assad a dod â'i stori i ben".[129] Yn 2015, roedd prif wrthwynebwyr rhanbarthol Assad, Catar, Saudi Arabia a Thwrci, yn cefnogi Byddin y Goncwest yn agored, grŵp gwrthryfelwyr ymbarél a oedd, yn ôl pob sôn, yn cynnwys Ffrynt al-Nusra cysylltiedig al-Qaeda a chlymblaid Salafi arall o'r enw Ahrar al-Sham.[130] Yn ystod y gwrthdaro, mae ISIS wedi cyflafanu sifiliaid Alawiteg pro-lywodraeth dro ar ôl tro ac wedi dienyddio milwyr Alawiteg o Syria a ddaliwyd, [131] gyda'r mwyafrif o Alawitiaid yn cefnogi Bashar al-Assad, ei hun yn Alawit. Mae'n debyg bod ISIS, al-Nusra Front a grwpiau jihadistiaid cysylltiedig wedi cymryd yr awenau mewn ymosodiadau ar bentrefi Alawiteg yn Latakia ym mis Awst 2013.[132] [133]

Condemniodd Assad ymosodiadau Paris ym mis Tachwedd 2015, ond ychwanegodd fod cefnogaeth Ffrainc i grwpiau gwrthryfelwyr Syria wedi cyfrannu at ledaenu terfysgaeth, ac wedi gwrthod rhannu gwybodaeth am fygythiadau terfysgol gydag awdurdodau Ffrainc oni bai bod Ffrainc wedi newid ei pholisi tramor ar Syria.[134] [135]

Bywyd cyhoeddus a phersonol

golygu

Gwrthwynebiad a chefnogaeth

golygu
 
Map ethno-grefyddol o Syria

Yn ystod y Rhyfel Cartref, mae'r Drwsiaid yn Syria wedi ceisio aros yn niwtral yn bennaf, gan "geisio aros allan o'r gwrthdaro", tra yn ôl eraill mae dros hanner yn cefnogi llywodraeth Assad er gwaethaf ei gwendid cymharol yn ardaloedd Drwseg.[136] Beiodd y mudiad "Sheikhs of Dignity", a oedd wedi ceisio aros yn niwtral ac amddiffyn ardaloedd Drwseg, [137]y llywodraeth ar ôl i'w harweinydd Sheikh Wahid al-Balous gael ei lofruddio ac arwain at brotestiadau ar raddfa fawr a adawodd chwech o bersonél diogelwch y llywodraeth yn farw [138]

Adroddwyd ar wahanol gamau yn Rhyfel Cartref Syria fod lleiafrifoedd crefyddol eraill fel yr Alawitiaid a Christnogion yn Syria yn ffafrio llywodraeth Assad oherwydd ei seciwlariaeth, [139] fodd bynnag mae gwrthwynebiad yn bodoli ymhlith Cristnogion Asyriaidd sydd wedi honni bod y mae llywodraeth Assad yn ceisio eu defnyddio fel "pypedau" ac yn gwadu eu hethnigrwydd penodol, a nad yw'n Arabaidd.[140] Ystyrir bod y gymuned Alawiteg Syria yn ôl cyfryngau tramor yn sylfaen cymorth craidd Bashar al-Assad a dywedir ei bod yn dominyddu cyfarpar diogelwch y llywodraeth,[141] eto ym mis Ebrill 2016, adroddodd BBC News fod arweinwyr Alawiteg wedi rhyddhau dogfen yn ceisio ymbellhau oddi wrth Assad. [142]

Yn 2014, cysylltodd Cyngor Milwrol Syrieg Cristnogol, y sefydliad Cristnogol mwyaf yn Syria, â Byddin Rydd Syria yn erbyn Assad,[143]ac yn ymuno â milisia Cristnogol eraill Syria fel y Sutoro a oedd wedi ymuno â gwrthblaid Syria yn erbyn llywodraeth Assad.[144]

Bywyd personol

golygu
 
Assad a'i wraig Asma, 2003

Mae Assad yn siarad Saesneg rhugl a Ffrangeg sgyrsiol sylfaenol, ar ôl astudio yn ysgol al-Hurriyah Franco-Arab yn Damascus.[145]

Ym mis Rhagfyr 2000, priododd Assad ag Asma al-Assad (née Akhras), dinesydd Prydeinig o darddiad Syria o Acton, Llundain.[146] [147] Yn 2001, esgorodd Asma ar eu plentyn cyntaf, mab o'r enw Hafez ar ôl taid y plentyn Hafez al-Assad. Ganwyd eu merch Zein yn 2003, ac yna eu hail fab Karim yn 2004.[148]

Mae Bashar yn Fwslim Alawiteg.

Gadawodd chwaer Assad, Bushra al-Assad, a'i fam, Anisa Makhlouf, Syria yn 2012 a 2013, yn y drefn honno, i fyw yn yr Emiraethau Arabaidd Unedig.[148] Bu farw Makhlouf yn Damascus yn 2016.[149]

Cyfeiriadau

golygu
  1. ↑ Weeks, Jessica (2014). Dictators at War and Peace. Cornell University Press. tt. 18.
  2. ↑ Wedeen, Lisa (2018). Authoritarian Apprehensions. University of Chicago Press.
  3. ↑ Hinnebusch, Raymond (2012). "Syria: from 'authoritarian upgrading' to revolution?" (yn en). International Affairs 88 (1): 95–113. doi:10.1111/j.1468-2346.2012.01059.x. https://archive.org/details/sim_international-affairs_2012-01_88_1/page/95.
  4. ↑ Michalik, Susanne (2015). "Measuring Authoritarian Regimes with Multiparty Elections". In Michalik, Susanne (gol.). Multiparty Elections in Authoritarian Regimes. Studien zur Neuen Politischen Ökonomie (yn Saesneg). Springer Fachmedien Wiesbaden. tt. 33–45. doi:10.1007/978-3-658-09511-6_3. ISBN 9783658095116.
  5. ↑ Geddes, Barbara; Wright, Joseph; Frantz, Erica (2018). How Dictatorships Work. Cambridge University Press. t. 233. doi:10.1017/9781316336182. ISBN 978-1-316-33618-2.
  6. ↑ 6.0 6.1 "Syrians Vote For Assad in Uncontested Referendum". The Washington Post. Associated Press. 28 Mai 2007. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  7. ↑ 7.0 7.1 "Syria's opposition boycotts vote on Assad" Reuters. 18 Mai 2007.
  8. ↑ 8.0 8.1 8.2 Klatell, James (27 Mai 2007). "Syrians Vote In Presidential Referendum" CBS News.
  9. ↑ Chulov, Martin (14 Ebrill 2014). "The one certainty about Syria's looming election – Assad will win" The Guardian.
  10. ↑ "Syria's Assad wins another term". BBC News. 29 Mai 2007. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  11. ↑ "Democracy Damascus style: Assad the only choice in referendum". The Guardian. 28 Mai 2007.
  12. ↑ Cheeseman, Nicholas (2019). How to Rig an Election. Yale University Press. tt. 140–141. ISBN 978-0-300-24665-0. OCLC 1089560229.
  13. ↑ Norris, Pippa; Martinez i Coma, Ferran; Grömping, Max (2015). "The Year in Elections, 2014" (yn en). Election Integrity Project. https://sites.google.com/site/electoralintegrityproject4/projects/expert-survey-2/the-year-in-elections-2015. Adalwyd 2021-02-27.
  14. ↑ Jones, Mark P. (2018). Herron, Erik S; Pekkanen, Robert J; Shugart, Matthew S (gol.). "Presidential and Legislative Elections". The Oxford Handbook of Electoral Systems (yn Saesneg). doi:10.1093/oxfordhb/9780190258658.001.0001. ISBN 9780190258658. Cyrchwyd 2020-05-21.
  15. ↑ Makdisi, Marwan (16 Gorffennaf 2014). "Confident Assad launches new term in stronger position". Reuters. Cyrchwyd 15 Mai 2020.
  16. ↑ Evans, Dominic (28 Ebrill 2014). "Assad seeks re-election as Syrian civil war rages". Reuters. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-10-18. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  17. ↑ "UK's William Hague attacks Assad's Syria elections plan". BBC News. 15 Mai 2014. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  18. ↑ "Syrians in Lebanon battle crowds to vote for Bashar al-Assad". The Guardian. 28 Mai 2014. Cyrchwyd 9 Tachwedd 2017.
  19. ↑ "Bashar al-Assad sworn in for a third term as Syrian president". Daily Telegraph. 16 Gorffennaf 2014. Cyrchwyd 17 Rhagfyr 2016.
  20. ↑ "Bashar al-Assad wins re-election in Syria as uprising against him rages on". The Guardian. 4 Mehefin 2014. Cyrchwyd 9 Mehefin 2018.
  21. ↑ "Kerry calls Syrian presidential vote 'meaningless'". Al Jazeera. Associated Press. 4 Mehefin 2014. Cyrchwyd 3 Medi 2016.
  22. ↑ Mukherji, Anahita (4 Mehefin 2014). "Foreign delegation in Syria slams West, endorses elections". The Times of India. Cyrchwyd 8 Mehefin 2014.
  23. ↑ Bronner 2007.
  24. ↑ "Flight of Icarus? The PYD's Precarious Rise in Syria" (PDF). International Crisis Group. 8 Mai 2014. t. 23. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 20 Chwefror 2016. Cyrchwyd 4 Hydref 2014.
  25. ↑ Meuse, Alison (18 Ebrill 2015). "Syria's Minorities: Caught Between Sword Of ISIS And Wrath of Assad". NPR. Cyrchwyd 19 Ebrill 2015.
  26. ↑ Bassem Mroue (18 Ebrill 2011). "Bashar Assad Resignation Called For By Syria Sit-In Activists". HuffPost. Associated Press. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 Mai 2011. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  27. ↑ "Arab League to offer 'safe exit' if Assad resigns". CNN. 23 Gorffennaf 2012. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  28. ↑ "UN implicates Bashar al-Assad in Syria war crimes". BBC News. 2 Rhagfyr 2013. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  29. ↑ 29.0 29.1 Steve Almasy; Richard Roth. "UN: Syria responsible for sarin attack that killed scores". CNN. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 Mehefin 2018. Cyrchwyd 12 June 2018.
  30. ↑ Nebehay, Stephanie (10 Mehefin 2014). "Assad tops list of Syria war crimes suspects handed to ICC: former prosecutor". Reuters. Cyrchwyd 13 Mawrth 2015.
  31. ↑ King, Esther (2 Tachwedd 2016). "Assad denies responsibility for Syrian war". Politico. Cyrchwyd 21 Rhagfyr 2016.
  32. ↑ Staff writer(s) (6 Hydref 2016). "'Bombing hospitals is a war crime,' Syria's Assad says". ITV News. Cyrchwyd 21 Rhagfyr 2016.
  33. ↑ Zisser 2007, t. 20.
  34. ↑ Seale & McConville 1992, t. 6.
  35. ↑ Mikaberidze 2013.
  36. ↑ 36.0 36.1 36.2 Zisser 2007.
  37. ↑ Seale, Patrick (15 Mehefin 2000). "Hafez al-Assad". The Guardian. Cyrchwyd 19 Mawrth 2011.
  38. ↑ Moosa 1987.
  39. ↑ Dow, Nicole (18 Gorffennaf 2012). "Getting to know Syria's first family". CNN. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  40. ↑ Ciezadlo, Annia (19 Rhagfyr 2013). "Bashar Al Assad: An Intimate Profile of a Mass Murderer". The New Republic. https://newrepublic.com/article/115993/bashar-al-assad-profile-syrias-mass-murderer. Adalwyd 14 Mawrth 2015.
  41. ↑ Khalaf, Roula (15 Mehefin 2012). "Bashar Al Assad: behind the mask". Financial Times. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  42. ↑ Belt, Don (Tachwedd 2009). "Syria". National Geographic. tt. 2, 9. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-10-25. Cyrchwyd 14 Mawrth 2014.
  43. ↑ Sachs, Susan (14 Mehefin 2000). "Man in the News; The Shy Young Doctor at Syria's Helm; Bashar al-Assad". The New York Times.
  44. ↑ "The enigma of Assad: How a painfully shy eye doctor turned into a murderous tyrant".
  45. ↑ Zisser 2007, t. 21.
  46. ↑ Leverett 2005, t. 59.
  47. ↑ 47.0 47.1 47.2 "copi archif". Ladno (yn Rwseg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-10-18. Cyrchwyd 23 Medi 2011.
  48. ↑ Beeston, Richard; Blanford, Nick (22 Hydref 2005). "We are going to send him on a trip. Bye, bye Hariri. Rot in hell". The Times. London. Cyrchwyd 26 Ebrill 2010.
  49. ↑ Leverett 2005.
  50. ↑ "How Syria's 'Geeky' President Went From Doctor to Dictator". NBC News. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Rhagfyr 2017. Cyrchwyd 14 Ebrill 2018.
  51. ↑ Minahan 2002.
  52. ↑ Tucker & Roberts 2008.
  53. ↑ Zisser 2007, t. 35.
  54. ↑ Leverett 2005, t. 61.
  55. ↑ "CNN Transcript – Breaking News: President Hafez Al-Assad Assad of Syria Confirmed Dead". CNN. 10 June 2000. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-10-05. Cyrchwyd 3 August 2010.
  56. ↑ Ma'oz, Ginat & Winckler 1999.
  57. ↑ Ma'oz, Ginat & Winckler 1999, t. 41.
  58. ↑ Zisser 2007, t. 34–35.
  59. ↑ Blanford 2006, t. 69–70.
  60. ↑ Blanford 2006, t. 88.
  61. ↑ 61.0 61.1 61.2 "Syrian President Bashar al-Assad: Facing down rebellion". BBC News. 21 Hydref 2015.
  62. ↑ "The rise of Syria's controversial president Bashar al-Assad". ABC News. 7 Ebrill 2017. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 16 Mehefin 2017. Cyrchwyd 19 Mehefin 2017.
  63. ↑ Leverett 2005, t. 80.
  64. ↑ Wikstrom, Cajsa. "Syria: 'A kingdom of silence'". Al Jazeera. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  65. ↑ Ghadry, Farid N. (Winter 2005). "Syrian Reform: What Lies Beneath". Middle East Quarterly. http://www.meforum.org/683/syrian-reform-what-lies-beneath. Adalwyd 14 Mawrth 2015.
  66. ↑ "America's gulag: Syrian regime was a 'common destination' for CIA rendition". Al Bawaba. 5 Chwefror 2013. Cyrchwyd 29 Hydref 2018.
  67. ↑ "A staggering map of the 54 countries that reportedly participated in the CIA's rendition program". Washington Post. 5 Chwefror 2013. Cyrchwyd 29 Hydref 2018.
  68. ↑ "The Hezbollah Connection". The New York Times. 15 Chwefror 2015. Cyrchwyd 8 Ionawr 2017.
  69. ↑ Issacharoff, Avi (1 Chwefror 2011). "Syria's Assad: Regime strong because of my anti-Israel stance". Haaretz. Tel Aviv. Cyrchwyd 6 Chwefror 2012.
  70. ↑ "Rafik Hariri: In Lebanon, assassination reverberates 10 years later". The Christian Science Monitor. 14 Chwefror 2015. http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2015/0214/Rafik-Hariri-In-Lebanon-assassination-reverberates-10-years-later. Adalwyd 20 Ebrill 2015.
  71. ↑ "Syria". United States Department of State. 26 Ionawr 2012. Cyrchwyd 4 Mawrth 2012.
  72. ↑ "Q&A: Syrian activist Suhair Atassi". Al Jazeera. 9 Chwefror 2011. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 Chwefror 2011. Cyrchwyd 13 Chwefror 2011.
  73. ↑ "'Day of rage' protest urged in Syria". NBC News. 3 Chwefror 2011. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  74. ↑ "In Syria, Crackdown After Protests". The New York Times. 18 Mawrth 2011. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Mawrth 2011. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  75. ↑ "Administration Takes Additional Steps to Hold the Government of Syria Accountable for Violent Repression Against the Syrian People". United States Department of the Treasury. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Mai 2011. Cyrchwyd 18 Mai 2011.
  76. ↑ 76.0 76.1 "How the U.S. message on Assad shifted". Washington Post. 18 Awst 2011. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 15 Ebrill 2019. Cyrchwyd 23 Tachwedd 2015.
  77. ↑ Oweis, Khaled Yacoub (18 Mai 2011). "U.S. imposes sanctions on Syria's Assad". Reuters. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 18 Mai 2011. Cyrchwyd 12 Mawrth 2015.
  78. ↑ "EU imposes sanctions on President Assad". BBC News. 23 Mai 2011. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  79. ↑ "Canada imposes sanctions on Syrian leaders". BBC News. 24 Mai 2011. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  80. ↑ "Speech of H.E. President Bashar al-Assad at Damascus University on the situation in Syria". Syrian Arab News Agency. 21 June 2011. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 25 Mai 2012.
  81. ↑ Sadiki 2014.
  82. ↑ "Assad must go, Obama says". The Washington Post. 18 Awst 2011. Cyrchwyd 23 Tachwedd 2015.
  83. ↑ Nour Ali (25 Awst 2011). "Syrian forces beat up political cartoonist Ali Ferzat". The Guardian. London. Cyrchwyd 4 Mawrth 2012.
  84. ↑ "Prominent Syrian Cartoonist Attacked, Beaten". Voice of America. 25 Awst 2011. Cyrchwyd 4 Mawrth 2012.
  85. ↑ "Russian vetoes are putting UN security council's legitimacy at risk, says US". The Guardian. 23 Medi 2015. Cyrchwyd 10 Ionawr 2016.
  86. ↑ "Russia won't back U.N. call for Syria's Assad to go". Reuters. 27 Ionawr 2012. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-01-28. Cyrchwyd 12 Ionawr 2016.
  87. ↑ Khaled Yacoub Oweis (13 Rhagfyr 2011). "Syria death toll hits 5,000 as insurgency spreads". Reuters. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-10-18. Cyrchwyd 2021-02-27.
  88. ↑ "Syria's Assad blames 'foreign conspiracy'". BBC News. 10 Ionawr 2012. Cyrchwyd 10 Ionawr 2012.
  89. ↑ Martin Chulov in Beirut (27 Chwefror 2012). "Syria claims 90% of voters backed reforms in referendum". The Guardian. London. Cyrchwyd 4 Mawrth 2012.
  90. ↑ Aneja, Atul (17 Gorffennaf 2012). "Russia backs Assad as fighting in Damascus escalates". The Hindu.
  91. ↑ "Syria in civil war, Red Cross says". BBC News. 15 Gorffennaf 2012. Cyrchwyd 31 Gorffennaf 2012.
  92. ↑ "Syrian death toll tops 19,000, say activists". The Guardian. 22 Gorffennaf 2012. Cyrchwyd 31 Gorffennaf 2012.
  93. ↑ "Bashar Assad may be weaker than he thinks". The Economist. 16 Hydref 2014. Cyrchwyd 16 Hydref 2014.
  94. ↑ Dziadosz, Alexander; Heneghan, Tom (Medi 2014). "Pro-government Syrian activist arrested after rare public dissent". Reuters. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-24. Cyrchwyd 23 Medi 2014.
  95. ↑ Westhall, Syliva (18 Medi 2014). "Assad's army stretched but still seen strong in Syria's war". Reuters. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-07-24. Cyrchwyd 23 Medi 2014.
  96. ↑ Hadid, Diaa. "Activists Say Assad Supporters Protest in Syria". Cyrchwyd 3 Hydref 2014.
  97. ↑ Aziz, Jean (16 Hydref 2014). "Assad dismisses security chief of powerful 'Branch 40'". Al Monitor. Cyrchwyd 16 Hydref 2014.
  98. ↑ Hadid, Diaa (1 Tachwedd 2014). "Syria's Alawites Pay Heavy Price as They Bury Sons". Associated Press. Cyrchwyd 1 Tachwedd 2014.
  99. ↑ "Car bomb wounds 37 in government-held area of Syria's Homs". Reuters. 29 Hydref 2014. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-24. Cyrchwyd 9 Tachwedd 2014.
  100. ↑ "Alawites find their voice against Assad". Al Monitor. 29 Hydref 2014. Cyrchwyd 1 Tachwedd 2014.
  101. ↑ Sherlock, Ruth (7 Ebrill 2015). "In Syria's war, Alawites pay heavy price for loyalty to Bashar al-Assad". The Daily Telegraph. Cyrchwyd 7 Ebrill 2015.
  102. ↑ "Assad relative assassinated in Syria: activists". The Daily Star. Agence France-Presse. 15 Mawrth 2015. Cyrchwyd 15 Mawrth 2015.
  103. ↑ Alajlan, Anas (14 Ebrill 2015). "Syria: Bashar al-Assad arrests own cousin Munther 'for kidnapping links'". International Business Times. Cyrchwyd 15 Ebrill 2015.
  104. ↑ Blanford, Nicholas (21 Awst 2015). "Can Syria's Assad withstand latest battlefield setbacks? (+video)". The Christian Science Monitor. Cyrchwyd 22 Ebrill 2015.
  105. ↑ Flores, Reena (2 Mai 2015). "Flash Points: Is Syria's Assad losing power?". CBS News. Cyrchwyd 3 Mai 2015.
  106. ↑ Harel, Amos; Cohen, Gili; Khoury, Jack (6 Mai 2015). "Syrian rebel victories stretch Assad's forces". Haaretz. Cyrchwyd 6 Mai 2015.
  107. ↑ Karkouti, Mustapha (9 Mai 2015). "Time to reconsider 'Life after Al Assad'". Gulf News. Cyrchwyd 10 Mai 2015.
  108. ↑ Sherlock, Ruth; Malouf, Carol (11 Mai 2015). "Bashar al-Assad's spy chief arrested over Syria coup plot". The Daily Telegraph. Cyrchwyd 12 Mai 2015.
  109. ↑ Kaileh, Salameh (22 Mai 2015). "The Syrian regime is slowly being liquidated". Al-Araby Al-Jadeed. Cyrchwyd 28 Mai 2015.
  110. ↑ Oliphant, Roland; Loveluck, Louisa (4 Medi 2015). "Vladimir Putin confirms Russian military involvement in Syria's civil war". Daily Telegraph. Cyrchwyd 14 Ionawr 2016.
  111. ↑ "Putin: it's too early to talk about Russia's readiness for military action against ISIS" (yn Rwseg). RIA Novosti. 4 Medi 2015.
  112. ↑ "Putin has named the main task of the Russian military in Syria" (yn Rwseg). Interfax. 11 Hydref 2015.
  113. ↑ "Syria crisis: Assad says no transition while 'terrorists' remain". BBC News. 19 Tachwedd 2015.
  114. ↑ "Асад обвинил Турцию, Саудовскую Аравию и Катар в поддержке террористов в Сирии". NEWSru.com (yn Rwseg). 2 Rhagfyr 2015.
  115. ↑ "U.S. sees bearable costs, key goals met for Russia in Syria so far". Reuters. 28 Rhagfyr 2015.
  116. ↑ DuVall, Eric (3 Rhagfyr 2016). "Assad's forces retake half of rebel-held Aleppo".
  117. ↑ Staff writer(s) (3 Rhagfyr 2016). "Aleppo siege: Syria rebels lose 50% of territory". BBC.
  118. ↑ Staff writer(s) (17 Rhagfyr 2016). "Evacuation agreement reached in Aleppo, rebel group says". Fox 6 Now. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-12-20. Cyrchwyd 21 Rhagfyr 2016.
  119. ↑ "U.S. priority on Syria no longer focused on 'getting Assad out': Haley". Reuters. 30 Mawrth 2017.
  120. ↑ Treene, Alayna (6 Ebrill 2017). "Tillerson: U.S. will lead coalition to oust Assad". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-10-23. Cyrchwyd 2021-02-27.
  121. ↑ "Syria's Assad says Idlib chemical attack 'fabrication': AFP interview". Reuters. 13 Ebrill 2017.
  122. ↑ Phillips, Ian; Isachenkov, Vladimir (2 June 2017). "Putin: Syria chemical attack was provocation against Assad". ABC News. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 Mehefin 2017.
  123. ↑ Friedman, Lisa (7 Tachwedd 2017). "Syria Joins Paris Climate Accord, Leaving Only U.S. Opposed". New York Times.
  124. ↑ "Blair gets a public lecture on the harsh realities of the Middle East". The Guardian. 1 Tachwedd 2001.
  125. ↑ "Assad doubts existence of al-Qaeda". USA Today. Cyrchwyd 15 Mai 2014.
  126. ↑ "Joe Biden Is the Only Honest Man in Washington". Foreign Policy. 7 Hydref 2014.
  127. ↑ "Gulf allies and 'Army of Conquest". Al-Ahram Weekly. 28 Mai 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-19. Cyrchwyd 2021-02-27.
  128. ↑ "Bounty For Bashar Assad? Al Qaeda Nusra Front Offers $3.4M For Syrian President, $2.3M For Hezbollah's Hassan Nasrallah, Leader Says". International Business Times. 13 Hydref 2015.
  129. ↑ "Nusra Front issues bounties for Assad, Nasrallah". Al Arabiya. 13 Hydref 2015.
  130. ↑ Kim Sengupta (12 Mai 2015). "Turkey and Saudi Arabia alarm the West by backing Islamist extremists the Americans had bombed in Syria". The Independent. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-05-13. Cyrchwyd 2021-02-27.
  131. ↑ "Syria's Assad thinks he is winning. He could be wrong". The Washington Post. 9 Medi 2014.
  132. ↑ "Syrian rebels accused of sectarian murders". Daily Telegraph. 11 Awst 2013.
  133. ↑ "Syria: Executions, Hostage Taking by Rebels". Human Rights Watch. 10 Hydref 2013.
  134. ↑ "France suffers from savage terror as Syrian people have been: Assad". Xinhua News Agency. 14 Tachwedd 2015.
  135. ↑ Irish, John (17 Tachwedd 2015). "Syria's Assad says no intelligence sharing with France unless change in policy". Reuters. Cyrchwyd 3 Ionawr 2016.
  136. ↑ "Druse ex-MK: Syrian brethren not abandoned by Assad". Jerusalem Post. 21 Ionawr 2016.
  137. ↑ "The 'neutral' Druze sheikh angering Syria's regime". The New Arab. 7 Chwefror 2015. Cyrchwyd 2 Chwefror 2016.
  138. ↑ "Six Syria regime loyalists killed after Druze cleric assassinated". Times of Israel. 5 Medi 2015. Cyrchwyd 2 Chwefror 2016.
  139. ↑ "Syria's Christians stand by Assad". CBS News. 6 Chwefror 2012. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-01-10. Cyrchwyd 2021-02-27.
  140. ↑ Ahmad, Rozh (23 Medi 2014). "A glimpse into the world of Syria's Christian "Sutoro" fighters (video)". Your Middle East. Cyrchwyd 17 Mawrth 2015.[dolen farw]
  141. ↑ Rosen, Nir. "Assad's Alawites: The guardians of the throne". Al Jazeera. Cyrchwyd 8 Ionawr 2017.
  142. ↑ Wyatt, Caroline (4 Ebrill 2016). "Syrian Alawites distance themselves from Assad". BBC News. Cyrchwyd 10 Ebrill 2016.
  143. ↑ Bronstein, Scott; Griffin, Drew (26 Medi 2014). "Syrian rebel groups unite to fight ISIS". CNN. Cyrchwyd 1 Hydref 2014.
  144. ↑ Cousins, Sophie (22 Rhagfyr 2014). "Remaining Christians in Syria fight to save their land". USA Today. Cyrchwyd 9 Mawrth 2015.
  145. ↑ Rafizadeh, Majid (17 Ebrill 2013). "How Bashar al-Assad Became So Hated". The Atlantic. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  146. ↑ "The road to Damascus (all the way from Acton)". BBC News. 31 Hydref 2001. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  147. ↑ "Syria factfile: Key figures". The Daily Telegraph. 24 Chwefror 2003. Cyrchwyd 14 Mawrth 2015.
  148. ↑ 148.0 148.1 Dwyer, Mimi (8 Medi 2013). "Think Bashar al Assad Is Brutal? Meet His Family". The New Republic. Cyrchwyd 15 Mawrth 2015.
  149. ↑ "Syrian president's mother Anissa Assad dies aged 86". Al Jazeera. 6 Chwefror 2016. Cyrchwyd 2 Mawrth 2016.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Bashar_al-Assad&oldid=14885225"