İçeriklerde Kapsayıcı Olmak, Ayrımcı Olmamak: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, LGBTİQ+ Hakları, Hayvan Hakları

Günümüzde internetin toplum üzerindeki etkisi yadsınamayacak bir boyuta geldi. İnternetteki yazılı, sesli veya görsel tüm içerikler toplumsal normlar ve değerler üzerinde belirleyici birer kaynak niteliği taşır. İçerik üretirken kullanılan dil, çoğu zaman toplumsal algıyı ve tavrı etkileyebilir. Bunun farkında olarak kapsayıcı, ayrımcılık karşıtı içerikler üretmeye özen göstermek büyük bir önem arz eder.

Yazılan içeriklerde toplumsal cinsiyet eşitliği, LGBTİQ+ hakları ve hayvan hakları gözetilmelidir.

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği

Toplumsal cinsiyet eşitliği; cinsiyetler arasında ayrımcılık yapmadan, her bireyin toplumun her alanında eşit olduğu, eşit bir şekilde temsil edildiği, eşit hak ve fırsatlara sahip bir toplum düzenini hedefleyen temel bir ilkedir.

Toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeterek hazırlanan içeriklerde; cinsiyetçi dil kullanımından kaçınmalı ve tüm cinsiyetlerin eşit seviyede temsil edildiği bir dil kullanılmalıdır. Yazılan içeriklerde kişilerin nitelikleri, meslekleri ve başarılarından bahsedilirken cinsiyet vurgusu yapılmamalıdır.

Olumsuz haber içeriklerinde sıklıkla karşılaşılan “kadın pilot, kadın şöför, kadın işçi” gibi söylemlerden uzak durulmalıdır. Hiçbir cinsiyet, kalıp yargılar bağlamında değerlendirilmemeli ve yazılan içerik ile desteklenmemelidir. Toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetmeyen haber içeriklerinde bu tür cinsiyetçi söylemler haberin içeriği hakkında bilgilendirmediği, yalnızca okuyucu tarafından merak duygusunu uyandırılması amaçlandığı da unutulmamalıdır.

Kategori içeriklerinde ise yönergede belirtilmediği sürece bir ürün, bir cinsiyete yakıştırılıp öznel ve cinsiyetçi ifadeler kullanılmamalıdır. 

Örnek:

❌ Kadınlara çok yakışan pırlanta yüzükler

✅ Herkese çok yakışan pırlanta yüzükler

❌ Erkeklerin dolabının vazgeçilmez parçası olan kemerler

✅ Her dolabın vazgeçilmez parçası olan kemerler

Sağlık içeriklerinde hastalık ve belirtiler herhangi bir cinsiyet ötekileştirilmeden, toplumsal cinsiyet rolleri veya toplum tarafından belirlenen normlara göre yakıştırmalar yapılmadan yazılmalıdır.

Örnek:

❌ Genital yaralanma erkeklerde olduğu gibi kadınlarda da görülebilir.

✅ Genital yaralanma herkeste görülebilir.

❌ Kilo vermek ve verilen kiloyu korumak, birçok kadının en büyük hayalidir.

✅ Kilo vermeyi ve verilen kiloyu korumayı birçok birey hedefler.

Yumurtalık ve rahim hastalıkları, prostat hastalıkları gibi biyolojik cinsiyete bağlı olarak gelişen hastalıklar dışında hastalıkların toplumda hangi cinsiyette daha sık görüldüğü bilgisi içeriklere eklenmemelidir. Bu tür veriler toplanan veri grubundaki kişilerin özelliklerine göre değişiklik gösterebileceğinden yanıltıcı olabilir.

LGBTİQ+ Hakları

LGBTİQ+ bireylerin haklarını gözetirken heteronormatif yaklaşımları (yalnızca kadın ve erkek cinsiyetlerini ve heteroseksüelliği norm olarak kabul eden ve diğer tüm cinsiyet rollerini dışlayan bir yaklaşım) kırmak için tüm bireyleri kapsayan bir dil kullanılmalıdır. Bireyin cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimi bireyi tanımlayan tek özellik olmamalı ve buna vurgu yapılmamalıdır.

Örnek:

❌ Eşcinsel sanatçının yeni sergisi büyük bir beğeni topladı.

✅ Sanatçının yeni sergisi büyük bir beğeni topladı.

Hayvan Hakları

Yazılan içeriklerde hayvanların da hissedebilen birer canlı olduğu ve onlara karşı sorumluluğumuz olduğunu unutmadan hazırlanmalıdır. Etik olmayan hayvan ifadeleri normalleştirilmemeli, hayvan refahı göz önünde bulundurularak içerikler yazılmalıdır. 

Örnek:

❌ Hayvanları korumak hayvan severlerin sorumluluğundadır.

✅ Hayvanları korumak her bireyin sorumluluğundadır.

❌ Doğal yaşam alanlarının korunması, nesli tükenmekte olan hayvanlar için önemlidir.

✅ Doğal yaşam alanlarının korunması, tüm ekosistemin dengesi için önemlidir.

Hazırlanan her içerikte toplumsal farkındalığı artıran, kapsayıcı, ayrımcı olmayan söylemler kullanmak toplumlumun daha bilinçli olabilmesi için atılan önemli bir adımdır. Kalıp yargılara karşı ve eşitliği savunan içerikler, internette adil ve herkese saygılı bir ortamın oluşturulmasında bir yapı taşı görevi görür. Buna göre yazılan her içerikte bunlar unutulmamalı ve içerik yazarı, yazdığı içeriğin gücünün farkında olmalıdır.