Wetzike-Meile-Bahn
D Wetzike-Meile-Bahn (WMB), im Volksmund au Bünzlitrucke gnännt,[1] isch es Schwiizer Überland-tram gsii, wo im Zürcher Oberland von 1903 bis 1950 verchehrt isch. D Bahngsellschaft het de gliichigi Name gha.

Entstehigsgschicht
ändere
Bereits 1872 isch es erschts Projekt für e Isebahnverbindig an Zürisee entworfe worde. Erscht 1889 het sich es Komitee für eine schmalspurige Strassenbahn Wetzike–Stäfa, wo am 29. Juni 1893 d Konzession überchoo het. Denäbed hend Projekte und Konzessione bestande für e Uerikon-Bauma-Bahn, e Uster–Egg-Bahn und für e Linie Effretike–Uster–Stäfa.
E Kommission vode Kantonsregierig Züri het e Fusion vode Projekt und d Realisierig vonere normalspuurige Bahn vo Effretike über Uster–Gossau–Grüenige nach Hombrächtike vorgschlage. Wetzike, wo befürchtet het, weschtwärts dur die Bahn und oschtwärts durch d Uerike-Bauma-Bahn umfahren z werde, het sich gwehrt und het d Erstellig vonere schmalspurige Bahn vo Wetzike nach Meile vorgschlage. Am 24. April 1900 isch d Gründig vode Bahngsellschaft gsii und wo d Finanzierig gsicheret gsi isch, het mer im Summer 1902 aagfange d Strecki z boue, wo denn am 1. Oktober 1903 fäschtlich eröffnet worde isch.
Bahnstrecki und Betrieb
ändere
D Gsamtstrecki vode WMB isch mit 750 Volt Gliichstrom elektrifiziert gsii. Me het si umgangssprachlich Wurscht-Mit-Brot-Bahn gnännt. Si isch 22.5 Kilometer lang gsii und het vo Chämpte über Wetzike SBB–Gossau–Grüenige–Oetwil–Langholz–Männedorf Uf Dorf–Uetike Grossdorf–Meile SBB bis zur Schiffländi in Meile gfüert. In Wetzike und Meile het me Aaschluss gha ad Streckene vo de Schwiizerische Bundesbahne und im Langholz ad Uster-Oetwil-Bahn. D Freqänze und de Güeterverchehr hend sich sich sehr guet entwicklet und scho churz nach de Eröffnig het me en wiitere zweiachsige Motorwage und zwei Güeterwage aagschafft. Dademit het d Bahn en Fahrzüügbestand vo drüü vierachsige und foif zweiachsige Personetriebwage, zwei zweiachsige Güetermotorwage, drüü Personenwage, nüün Güeterwage und drüü Dienstwage. De Rekord isch im Jahr 1920 gsii mit 532'345 Reisende und 11'014 Tone Güeter.
23 Jahr nach de Betriibsuufnahm het mer dur en Vertrag d Striitereie über di gmeinsami Nutzig vode Station Langholz biigleit.
Streckeverchürzige
ändereAafangs 1931 het d Boudiräktion de Abbruch vom Streckestück vo Meile SBB ad Schiffsstation abe verlangt, und nach riifliche Überleggig het de Verwaltigsrat de Streckeverchürzig zuegstumme. Ab em 3. Oktober 1931 isch d WMB nur no an Bahnhof Meile gfahre und d Gleis ad Schiffsstation het me abbroche.
Uf de andere Siite vo de Strecki het au d Gmeind Wetzike en Abbruch vom Tram uf Chämpte verlangt, will si d Strass hend wele erneuere. Experte hend aber de Betriib vo Büs oder Trolleybüs uf dem Teilstuck abglehnt.
Wo me ab 1935 d Strasse entlang vo de Bahn asphaltiert het, het mer sich wills denn weniger Staub gee het me Fahrgäscht erhofft. Das isch aber en Trugschluss gsii, will denn mee Lüüt eifach mitem Velo gange sind. Drumm het mer ade Generalversammlig vom 14. Mai 1938 nomal über e Umstellig uf de Betrieb mit Büs gschwätzt, und het de Aatrag vom Verwaltigsrat uf d Iifüerig vom Busbetriib zwüsched Chämpte und Wetzike SBB aagnoo. Am 15. Mai 1939 isch de Busbetriib zwüsched Chämpte und Wetzike uufgnoo worde und mer het d Bahnlinie abbroche.
Undergang
ändere
Trotz dem das mer im zweite Wältchrieg mit höcher Frequenz gfahre isch, het me s ändi vode Bahn gsee cho, will mer am Underhalt gschpart het und nur na s nötigscht repariert het. Mer het au wäg de änge Verhältnis ide Dörfer, bsunders in Grüenige und wäg de villne Unfäll mit Autos dringend öppis müese mache.
Will d Wetzike-Meile-Bahn – wie auch d Uster-Oetwil-Bahn und d Uerike-Bauma-Bahn – technisch veraltet gsii isch, het e Komission vorgschlage, mer chöni die Bahne dur en Busbetriib ersetze. Drufabe het sich sofort es Aktionskomitee für die Erhaltung der Bahnen im Zürcher Oberland bildet. Am 18. März 1946 het de Kantonsrat aber siin Biitrag für d Umwandlig vode drüü Bahne in Burlinie genemigt, und nach emne heftig gfüerte Abstimmigskampf het s Zürcher Volk am 26. Mai 1946 mit emde Verhältnis vo 3:2 dere Reorganisation zuegstimmt. No im gliiche Jahr het mer d Verkehrsbetrieb Zürcher Oberland (VZO) gründet. Am 13. Mai 1950 het s letschte Stündli gschlage für d Wetzikon-Meilen-Bahn: Sie isch stillgleit worde, mer het si abbroche und durch d Büss vode VZO ersetzt.
Fahrzüüg
ändere- Triibwäge
- CFe 4/4 1 (1903) SIG / MFO, abbroche
- CFe 4/4 2 (1903) SIG / MFO, an Iserlohner Kreisbahn verchauft, später abbroche, hüt ufem Areal vode Verchehrsbetriib Zürisee und Oberland in Grüenige (baugliiche, als CFe 4/4 2 bezeichnete Motorwage vode Trogenerbahn)
- CFe 4/4 3 (1903) SIG / MFO, an Iserlohner Kreisbahn verkauft, spöter abbroche
- Ce 2/2 11 (1903) SIG / MFO, 1950 an Dürener Isebahn (DEAG) verchauft, später abbroche
- Ce 2/2 12 (1903) SIG / MFO, 1950 abbroche
- Ce 2/2 13 (1903) SIG / MFO, 1950 abbroche
- Ce 2/2 14 (1903) SIG / MFO, 1950 an Dürener Isebahn verkauft, später abbroche
- Ce 2/2 15 (1909) SWS / MFO, 1950 abbroche
- Fe 2/2 31 (1903) SIG / MFO, 1950 abbroche
- Fe 2/2 32 (1903) SIG / MFO, 1950 abbroche
- Personewage
- C 21 (1903) SIG, 1950 abbroche
- C 22 (1903) SIG, 1950 abbroche
- C 23 (1903) SIG, 1950 abbroche
- Güeterwage
- K 41 (1903) SIG, 1950 abbroche
- K 42 (1903) SIG, 1950 abbroche
- K 43 (1903) SIG, 1950 abbroche
- K 44 (1908) SWS, 1950 ad Forchbahn (FB) verchauft, deet K 25
- K 45 (1920) SIG, 1950 ad Sernftalbahn (SeTB) verchauft, deet K 36
- L 51 (1903) SIG, 1950 ad Trogenerbahn (TB) verchauft, deet L 53
- L 52 (1903) SIG, 1950 ad Langenthal-Melchnau-Bahn (LMB) verchauft, deet L 45
- L 53 (1903) SIG, 1950 ad Langenthal-Jura-Bahn (LJB) verchauft, deet L 43
- L 54 (1908) SWS, 1950 ad Forchbahn (FB) verchauft, deet L 34"
- S 61 (1903) SIG, 1950 abbroche
- S 62 (1903) SIG, 1950 abbroche
Usserdem isch en Fahrleitigs-Montagewage X 71 vorhande gsii, vo me ebefalls 1950 abbroche het.
Überreschte
ändereHüt chan mer nur no an wenige Ort d Reste vode Strecki erchäne, vor allem a Ort, wo d Bahn nöd diräkt uf de Strass gfahre isch.
- Serpentine bi «Uf Dorf» in Männedorf,
- Bahnviadukt am Panoramawäg oberhalb vo Männedorf,
- Bahndamm zwüsched Holzhusen und Grüenige.
In Uetikon gits nach wie vor e «Tramstrasse».
In Grüenige isch sit 1992 de historischi Motorwage CFe 4/4 2 uufgstellt, wo us emne bougliiche Trogenerbahn-Motorwage (Nr. 23, ex 1), vode Serie CFe 4/4 1–5 i de Jahr 1986 und 1987 durch de Verein Tram-Museum Zürich (TMZ) üsserlich hergrichtet worde isch.
Literatur
ändere- Werner Neuhaus: Aus den Annalen der Wetzikon-Meilen-Bahn, Th. Gut + Co. Verlag, Stäfa 1978
- Felix Sutter, Sandro Sigrist: Elektrische Strassenbahn Wetzikon-Meilen, Prellbock Druck & Verlag, Leissigen 1997, ISBN 3-907579-03-8
Weblink
ändere- Websiite vode Verkehrsbetriebe Zürichsee und Oberland, vormals Verkehrsbetriebe Zürcher Oberland (VZO)
- Websiite Eingestellte Bahnen der Schweiz / Wetzikon-Meilen-Bahn (WMB)
- Wetzikon-Meilen-Bahn im Geschichtswiki der Stadt Wetzikon - wetzipedia.ch, uufgruefe am 5. Oktober 2021
- Film uf Kanal Wetzipedia Wetzikon: Letzte Fahrt Wetzikon-Meilen-Bahn 1950
- Swisstopo, Zeitreise durch Landkarten von 1854 bis heute mit der Streckenführung der Bahn
- Strecki uf openstreetmap.org
Fuessnote
ändere- ↑ Bahnbrechend. Uf: museum-wetzikon.ch.
| Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Wetzikon-Meilen-Bahn“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |